તા. ૨૨ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૧૩ રવિવાર
News of Sunday, 10th August 2025
આયુર્વેદિક, સિદ્ધ-યુનાની દવાઓ... ભ્રામક જાહેરાતો પરનો પ્રતિબંધ હટાવવાની માંગ સાથે સરકાર સુપ્રીમ કોર્ટ પહોંચી
કેન્દ્ર સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટમાં નિયમ ૧૭૦ દૂર કરવાના તેના નિર્ણય પર સ્ટે માંગ્યો જે આયુર્વેદિક, સિદ્ધ અને યુનાની દવાઓની ભ્રામક જાહેરાતોને પ્રતિબંધિત કરે છે

નવી દિલ્હી :કેન્દ્ર સરકારે આયુર્વેદિક, સિદ્ધ અથવા યુનાની દવાઓની ભ્રામક જાહેરાતોને રોકવા માટેના નિયમને દૂર કરવા માટે સુપ્રીમ કોર્ટનો સંપર્ક કર્યો છે. શનિવારે, કેન્દ્રએ સુપ્રીમ કોર્ટને સરકારના નિર્ણય પર લાદવામાં આવેલ સ્ટે દૂર કરવા વિનંતી કરી છે. ગયા વર્ષે, સુપ્રીમ કોર્ટે પોતે ડ્રગ્સ અને કોસ્મેટિક્સ નિયમો, 1945 ના નિયમ 170 ને દૂર કરવાના સરકારના નિર્ણય પર સ્ટે મૂક્યો હતો. આ સાથે, આયુષ મંત્રાલયની આ સૂચના પણ રદ કરવામાં આવી હતી.
વાસ્તવમાં, નિયમ ૧૭૦ આયુર્વેદિક, સિદ્ધ અથવા યુનાની દવાઓની ભ્રામક જાહેરાતોને પ્રતિબંધિત કરે છે. આ હેઠળ, એવી જોગવાઈ છે કે લાઇસન્સિંગ ઓથોરિટીની મંજૂરી વિના આ ત્રણેય પ્રણાલીઓની દવાઓની કોઈપણ જાહેરાત જારી ન કરવી જોઈએ. સરકારે ગયા વર્ષે ૨૭ ઓગસ્ટના રોજ જસ્ટિસ હિમા કોહલી અને જસ્ટિસ સંદીપ મહેતા બેન્ચ દ્વારા જારી કરાયેલા આદેશને પાછો ખેંચવાની માંગ કરતી અરજી સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ કરી છે.
વિકાસ મુજબ, 2023 માં કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા જારી કરાયેલા પત્રમાં અગાઉ નિયમ 170 ના અમલીકરણને અસરકારક રીતે અટકાવી દેવામાં આવ્યું હતું. આ પત્રમાં, રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને ભ્રામક જાહેરાતો સામે આ નિયમ લાગુ ન કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો, કારણ કે સલાહકાર બોર્ડે તેને દૂર કરવાની ભલામણ કરી હતી. ગયા વર્ષે આ પત્ર પાછો ખેંચી લેવામાં આવ્યો હતો, જોકે, આ પછી સરકાર દ્વારા જારી કરાયેલ સૂચના દ્વારા આ નિયમ સંપૂર્ણપણે દૂર કરવામાં આવ્યો હતો.
ગયા વર્ષે જ્યારે આ માહિતી પ્રકાશમાં આવી ત્યારે સુપ્રીમ કોર્ટે ઇન્ડિયન મેડિકલ એસોસિએશન અને અન્ય લોકોની અરજી પર સુનાવણી દરમિયાન ઊંડી નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી. તેણે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે આ નિયમ હાલ કાયદાના પુસ્તકોમાં રહેશે. હવે સરકારે કોર્ટને પોતાનો આદેશ પાછો ખેંચવા વિનંતી કરી છે. યાદ રાખો કે 2018 માં ડ્રગ્સ અને કોસ્મેટિક્સ નિયમો, 1945 માં નિયમ 170 ઉમેરવામાં આવ્યો હતો. તેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે આયુર્વેદિક, સિદ્ધ અને યુનાની દવાઓનું ઉત્પાદન જે રાજ્ય અથવા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં થઈ રહ્યું છે તેના લાઇસન્સિંગ ઓથોરિટીની મંજૂરી વિના જાહેરાત કરી શકાતી નથી.
સરકારે અરજીમાં કહ્યું છે કે નિયમ 170 ની બંધારણીય માન્યતા અંગે હિસ્સેદારો દ્વારા ગંભીર ચિંતાઓ વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. એવી દલીલ કરવામાં આવી હતી કે નિયમ 170 હેઠળ લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધો ફક્ત આયુષ ઉદ્યોગને લાગુ પડે છે, જ્યારે એલોપેથિક ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, ન્યુટ્રાસ્યુટિકલ્સ, કોસ્મેટિક્સ અને ફૂડ સપ્લિમેન્ટ્સ જેવા અન્ય ઉદ્યોગોને તેમના ઉત્પાદનોની જાહેરાત કરવાથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે, જેમાં સેલિબ્રિટીઝ દ્વારા જાહેરાતોનો પણ સમાવેશ થાય છે. એવી પણ દલીલ કરવામાં આવી હતી કે આ પસંદગીયુક્ત પ્રતિબંધ અસમાન સારવાર સમાન છે અને કલમ 14 હેઠળ કાયદા સમક્ષ સમાનતાના સિદ્ધાંતનું ઉલ્લંઘન કરે છે. તે બંધારણની કલમ 19 હેઠળ અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતાનું પણ ઉલ્લંઘન કરે છે
સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટને જણાવ્યું છે કે આયુર્વેદિક, સિદ્ધ અને યુનાની દવાઓ સંબંધિત ભ્રામક જાહેરાતો સંબંધિત મુદ્દાઓ ડ્રગ્સ અને જાદુઈ ઉપચાર (વાંધાજનક જાહેરાતો) અધિનિયમ, 1954 દ્વારા અસરકારક રીતે સંચાલિત થાય છે. આમ, ભ્રામક જાહેરાતોને રોકવા અને તેને નિયંત્રિત કરવા માટે એક વૈકલ્પિક અને અસરકારક વૈધાનિક પદ્ધતિ અસ્તિત્વમાં છે. દેખરેખને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે, મંત્રાલયે ભ્રામક જાહેરાતોની નોંધાયેલી ઘટનાઓને ટ્રેક કરવા માટે 'આયુષ સુરક્ષા પોર્ટલ' નામનું ડિજિટલ સોલ્યુશન વિકસાવ્યું છે. ગ્રાહક બાબતોના વિભાગે ભ્રામક જાહેરાતો સંબંધિત ફરિયાદોને સંબોધવા માટે ગેધરિંગ અગેઇન્સ્ટ મિસલીડિંગ એડવર્ટાઇઝમેન્ટ્સ (GAMA) પોર્ટલ શરૂ કર્યું છે. આ એક નીતિ વિષયક બાબત છે અને સરકાર કોર્ટને નિયમ 170 દૂર કરવાના આદેશ પરનો સ્ટે ઉઠાવવા વિનંતી કરે છે.
(1:05 AM IST)









છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
