ગીર અભયારણ્ય પાસે સોલાર પ્રોજેક્ટ અટકાવી દેવાયો
‘અકિલા'માં સ્ટેટ બોર્ડ ફોર વાઇલ્ડ લાઇફના પૂર્વ સભ્ય અને જાણીતા પર્યાવરણ તસવીરકાર ભૂષણ પંડ્યાના પ્રસિદ્ધ થયેલા વિસ્તળત અહેવાલમાં આ પ્રોજેક્ટથી થનારી અવળી અસર અંગે લાલબત્તી ધરવામાં આવેલઃ મુખ્યમંત્રી ભુપેન્દ્રભાઈ પટેલને પત્ર પાઠવી સત્વરે આ સોલાર પ્રોજેક્ટ અટકાવવા અપીલ કરેલ જેનો ખૂબ જ સાનુકૂળ પ્રત્યાઘાત પડ્યો
રાજકોટ તા.૧૩: રાજ્ય સરકારના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે એશિયાટિક સિંહના છેલ્લા કુદરતી નિવાસસ્થાન પર તેની અસર અંગે પર્યાવરણવાદીઓ અને વન્યજીવ હિમાયતીઓ દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલી ચિંતાને પગલે ગીર સોમનાથ પાસે સોલાર પ્રોજેક્ટ અટકાવી દેવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે, તેમ અંગ્રેજી રાષ્ટ્રીય દૈનિક હિન્દુસ્તાન ટાઇમ્સનો અહેવાલ જણાવે છે.
૨૭-૧૨-૨૦૨૪ ના અકિલામાં સ્ટેટ બોર્ડ ફોર વાઇલ્ડ લાઇફ ના પૂર્વ સભ્ય અને ખૂબ જ જાણીતા પર્યાવરણ તસવીર કાર શ્રી ભૂષણ પંડ્યાના પ્રસિદ્ધ થયેલા વિસ્તળત અહેવાલમાં આ પ્રોજેક્ટથી થનારી અવળી અસર અંગે લાલ બત્તી ધરવામાં આવેલ અને મુખ્યમંત્રી શ્રી ભુપેન્દ્રભાઈ પટેલને પત્ર પાઠવી સત્વરે આ સોલાર પ્રોજેક્ટ અટકાવવા અપીલ કરવામાં આવેલ.. જેનો ખૂબ જ સાનુકૂળ પ્રત્યાઘાત પડ્યો છે.
ગુજરાત સરકારે જાન્યુઆરીના પ્રથમ સપ્તાહમાં ગીર રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન અને વન્યજીવ અભયારણ્ય નજીક નેશનલ થર્મલ પાવર કોર્પોરેશન (એનટીપીસી) જૂથ દ્વારા પ્રસ્તાવિત ૨૫ મેગાવોટના સોલાર પાવર પ્રોજેક્ટને અટકાવવાનો હવે નિર્ણય લીધો છે. રાજ્ય સરકારના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ હિન્દુસ્તાન ટાઇમ્સને જણાવ્યું હતું કે, એશિયાટિક સિંહોના છેલ્લા કુદરતી નિવાસસ્થાન પર આ સોલાર પ્રોજેક્ટ થી થનારી અવળી અસર અંગે પર્યાવરણવાદીઓ અને વન્યજીવ હિમાયતીઓ દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલી ચિંતાઓને પગલે આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.
સરકારમાં ઉચ્ચ સ્તરે આ પ્રોજેક્ટના ફાયદા અને ગેરફાયદાનું કાળજીપૂર્વક મૂલ્યાંકન કર્યા પછી, અમે ક્લિયરન્સ અટકાવવાનું અને પ્રોજેક્ટને હાલ માટે અટકાવી દેવાનો નિર્ણય લીધો છે, આ અધિકારીએ નામ ન આપવાની વિનંતી કરતાં જણાવ્યું હતું.
વન વિભાગના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ નોંધ્યું હતું કે જ્યારે મોટા પાયે સોલાર ઇન્સ્ટોલેશનને સામાન્ય રીતે ઇકો-સેન્સિટિવ ઝોનમાં મંજૂરી આપવામાં આવતી નથી, ત્યારે આ પ્રોજેક્ટને શરૂઆતમાં અપવાદ તરીકે ગણવામાં આવ્યો હતો. જોકે, પ્રોજેક્ટ ડેવલપર્સ હવે વૈકલ્પિક સ્થળોની શોધ કરી રહ્યા છે, એમ તેમણે ઉમેર્યું હતું.
‘‘એનટીપીસી એ તાજેતરમાં ગુજરાત સરકાર સમક્ષ કુલ ૨૦૦ મેગાવોટના સોલાર પ્રોજેક્ટનો પ્રસ્તાવ મૂકયો હતો. જેમાં ગીર થી ગિરનારને જોડતા એશિયાટીક લાયન કોરિડોરના એક ભાગના ઘોડાસણ ગામ માટે ૨૫ મેગાવોટનો પ્રોજેક્ટ તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો, જેનો ડ્રાફ્ટ ઇકો-સેન્સિટિવ ઝોન નોટિફિકેશનમાં સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. બાકીના ૧૭૫ મેગાવોટનું આયોજન સુરેન્દ્રનગર અને દાહોદ જિલ્લાઓ માટે કરવામાં આવ્યું હતું, જે સિંહોના રહેઠાણની બહાર છે,'' વન વિભાગના અન્ય એક અધિકારીએ હિન્દુસ્તાન ટાઇમ્સને જણાવ્યું હતું.
વન વિભાગની મંજૂરી લગભગ બે મહિના માટે વિલંબિત છે, જેના કારણે NTPC 25 મેગાવોટના પ્રોજેક્ટને અન્ય સાઇટ્સ પર સ્થાનાંતરિત કરવાનું વિચારે છે, એમ તેમણે ઉમેર્યું હતું.
પીએસયુએ શરૂઆતમાં ગીરની આસપાસના ઈકો-સેન્સિટિવ ઝોનમાં ૬૦ મેગાવોટના પ્રોજેક્ટની દરખાસ્ત કરી હતી, જે માટે ૧૨૫ હેક્ટર જમીન માંગવામાં આવી હતી. જો કે, વન્યજીવ નિષ્ણાતો અને પર્યાવરણવાદીઓના વિરોધને કારણે આ પ્રોજેક્ટ ૨૫ મેગાવોટ થઈ ગયો, જે લગભગ ૪૦ હેક્ટર જમીન આવરી લ્યે છે.
જ્યારે એનટીપીસીના અધિકારીનો સંપર્ક કરવામાં આવ્યો ત્યારે તેમણે આ અંગે ટિપ્પણી કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.
સરકારે તાજેતરમાં સિંહ અભયારણ્યની નજીક ઇકો-સેન્સિટિવ ઝોન માર્ગદર્શિકાનો ડ્રાફ્ટ જારી કર્યો છે, જેથી સિંહોના વસવાટની સુરક્ષા વધારવામાં આવે. જો કે, ટીકાકારો દલીલ કરે છે કે રાજ્ય પણ તે જ વિસ્તારોમાં મોટા પાયે વ્યાપારી ઙ્કોજેક્ટ્સ માટે દબાણ કરી રહ્યું છે.
કેટલાક રાજકીય નેતાઓએ સરકાર પર પર્યાવરણીય નિયમોને પસંદગીયુક્ત રીતે લાગુ કરવાનો આરોપ મૂકયો છે. - સ્થાનિકો સામે કડકપણે લાગુ કરવા જ્યારે કોર્પોરેટ લાભો માટે છૂટછાટ આપી છે.
આમ આદમી પાર્ટી (આપ)ના નેતા પ્રવિણ રામે તાજેતરમાં જૂનાગઢ નજીક એક રેલી દરમિયાન આ વિસ્તારમાં કોમર્શિયલ પ્રવળત્તિઓ પર પ્રતિબંધ મૂકવાની ૨૦૧૧ની સૂચના છતાં સિંહ કોરિડોરમાં સોલાર પ્રોજેક્ટને મંજૂરી આપવા બદલ સરકારની ટીકા કરી હતી. તેમણે સરકારની પ્રાથમિકતાઓ પર સવાલ ઉઠાવતા કહ્યું કે, ‘‘જ્યારે ખેડૂતો તેમની આજીવિકા માટે ઈકો-ઝોનના જોખમો અંગે વિરોધ કરે છે, ત્યારે સરકાર પર્યાવરણ સંરક્ષણ અને સિંહ સંરક્ષણની વાત કરે છે. પરંતુ જ્યારે સોલાર પ્રોજેક્ટ માટે વિશાળ જમીન ફાળવવામાં આવે છે, ત્યારે શું તે સિંહો અને સંરક્ષણના પ્રયત્નોને નુકસાન પહોંચાડતું નથી?
શ્રી ભૂષણ પંડ્યા, રાજ્ય વન્યજીવન બોર્ડના ભૂતપૂર્વ સભ્ય અને પીઢ વન્યજીવન ફોટોગ્રાફરે, તાજેતરમાં ગુજરાતના મુખ્યપ્રધાનને પત્ર લખીને ગામડાઓ અને ખેતરોની જમીનો સહિત વન્યજીવન કોરિડોરને મહત્વપૂર્ણ રહેઠાણ તરીકે સાચવવાના મહત્વ પર ભાર મૂકેલ છે. તેમણે કહ્યું કે વન વિભાગે અગાઉ બે વખત આ પ્રોજેક્ટ અંગે નકારાત્મક અહેવાલો રજૂ કર્યા છે.
રાજ્યસભાના સાંસદ અને જાણીતા પર્યાવરણવિદ અને સિંહ સંવર્ધનના હિમાયતી શ્રી પરિમલ નથવાણીએ સોશિયલ મીડિયા પર ચિંતા વ્યક્ત કરતા જણાવ્યું હતું કે સોલાર પ્રોજેક્ટ એશિયાટિક સિંહોની હિલચાલને અવરોધે છે અને રાજ્ય અને કેન્દ્ર સરકાર બંનેને આ પ્રોજેક્ટને રોકવા વિનંતી કરી હતી.
આ અંગે ટિપ્પણી માટે ગુજરાતના વન અને પર્યાવરણ મંત્રી શ્રી મુળુભાઈ બેરાનો સંપર્ક થઈ શકયો ન હતો.
પર્યાવરણવાદીઓ અને વન્યજીવ સંરક્ષણવાદીઓ દલીલ કરે છે કે આવા પ્રોજેક્ટ્સ એશિયાટિક સિંહોની હિલચાલ અને અસ્તિત્વ માટે જરૂરી વન્યજીવન કોરિડોરને વિક્ષેપિત કરી શકે છે, જેઓ પહેલાથી જ વસવાટના નુકશાનના દબાણ હેઠળ છે. છેલ્લી વસ્તી ગણતરી મુજબ એશિયાટિક સિંહોની વસ્તી ૨૦૧૫ માં ૫૨૩ થી વધીને ૨૦૨૦ માં ૬૭૪ થઈ છે. જો કે, ૧૪૧૨ ચોરસ કિમી ગીર અભયારણ્યમાં માત્ર ૩૦૦-૩૨૫ સિંહો જ રહે છે, સિંહોની બાકીની વસ્તી આસપાસના કોરિડોર પર આધાર રાખે છે.
જલ્પન રૂપાપરા અને પૂર્વેશ કાચા, જેઓ સિંહ સંરક્ષણમાં બે દાયકાથી વધુનો અનુભવ ધરાવતા તબીબી પ્રેક્ટિશનરો અને વન્યજીવન નિષ્ણાતો છે, તેમણે ગીરના નિર્ણાયક વિસ્તારોમાં મોટા પાયે સોલાર પ્રોજેક્ટના જોખમો પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. તેઓએ નોંધ્યું કે આવા પ્રોજેક્ટ માટે વનસ્પતિ દૂર કરવાની જરૂર પડે છે, જે શાકાહારીઓ અને તેમના શિકારીઓને પ્રતિકૂળ અસર કરે છે. તેઓએ ભૂતકાળના ઉદાહરણો પણ ટાંકયા જ્યાં સૌર પ્રોજેક્ટ્સ માનવ-વન્યજીવન સંઘર્ષમાં વધારો તરફ દોરી ગયા હતા.
ઓગસ્ટમાં, અમરેલી કલેક્ટર કચેરીએ ગીર અભયારણ્ય નજીકના ઈકો-સેન્સિટિવ ઝોનમાં ધારી સોલાર પાર્ક પ્રાઈવેટ લિમિટેડ દ્વારા ગેરકાયદેસર રીતે સ્થાપિત કરેલી સોલાર પેનલ તોડી પાડી હતી. કંપનીએ ૪,૧૯,૦૨૮ ચોરસ મીટરથી વધુ જમીન પર કબજો કરીને જરૂરી પરવાનગીઓ વિના સોલાર પેનલો ગોઠવી હતી.
પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલયની માર્ગદર્શિકા અનુસાર, સ્થાનિક સમુદાયો અને પર્યાવરણ-મૈત્રીપૂર્ણ પ્રવાસન માટે પર્યાવરણ-સંવેદનશીલ ઝોનમાં નાના પાયે રિન્યુએબલ એનર્જી પ્રોજેક્ટ્સને મંજૂરી આપવામાં આવી છે. જો કે, સંભવિત ઇકોલોજીકલ અસર સાથે મોટા પાયે પ્રોજેક્ટ્સનું નિયમન કરવું આવશ્યક છે.
છેલ્લા છ મહિનામાં, આ પ્રદેશમાં ઓછામાં ઓછા ત્રણ મોટા પાયે સોલાર પ્રોજેક્ટની દરખાસ્તો અટકાવવામાં આવી છે, અધિકારીઓએ પુષ્ટિ કરી હોવાનું હિન્દુસ્તાન ટાઈમ્સે નોંધ્યું છે.
(3:55 PM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
