તેહરાન, તા.૧૫: વૈશ્વિક રાજકારણ અને ઉર્જા બજાર અત્યારે જ્વાળામુખી પર બેઠું હોય તેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલો ગજગ્રાહ હવે ખુલ્લા સંઘર્ષમાં ફેરવાઈ ગયો છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે લીધેલા એક અત્યંત સાહસિક અને આકરા નિર્ણયને પગલે, અમેરિકી નૌકાદળે વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વની ગણાતી 'હોર્મુઝની સામુદ્રધુની' (Strait of Hormuz) માં ઈરાનની સંપૂર્ણ નાકાબંધી કરી દીધી છે. શાંતિ વાટાઘાટો નિષ્ફળ ગયા બાદ અમેરિકાએ લીધેલા આ પગલાથી આખા વિશ્વમાં ઈંધણના ભાવ આસમાને પહોંચવાનું જોખમ ઉભું થયું છે.
અમેરિકી સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM) ના આદેશ હેઠળ, ૧૫થી વધુ યુદ્ધ જહાજો અને હજારો સશસ્ત્ર સૈનિકોએ હોર્મુઝમાં કિલ્લેબંધી કરી છે. આ કાર્યવાહી દરમિયાન ઈરાન સાથે જોડાયેલા ૮ વિશાળ તેલ ટેન્કરોને દરિયાની વચ્ચે જ અટકાવી દેવામાં આવ્યા છે. જેમાં ચીનની પ્રતિબંધિત કંપનીનું 'રિચ સ્ટારી' ટેન્કર પણ સામેલ છે. અમેરિકી નેવીના આક્રમક વલણને જોઈને આ તમામ જહાજોએ કોઈપણ પ્રતિકાર વગર પાછા વળવું પડ્યું હતું.
 
ઈરાનની આર્થિક કમર તોડવાની રણનીતિ
અમેરિકાના નિષ્ણાતો માને છે કે ઈરાનની ૯૦% અર્થવ્યવસ્થા દરિયાઈ વેપાર પર ટકેલી છે. નાકાબંધીના માત્ર ૩૬ કલાકમાં જ ઈરાનનો નિકાસ વેપાર લગભગ શૂન્ય થઈ ગયો છે. અમેરિકી નૌકાદળ માત્ર જહાજો જ નથી અટકાવી રહી, પરંતુ દરિયામાં બિછાવેલી ખાણો (Sea Mines) પણ સાફ કરી રહી છે, જેથી આ રસ્તા પર ઈરાનનો દબદબો ખતમ કરી શકાય.
વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર શું અસર થશે?
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ એ દુનિયાની 'લાઈફલાઈન' સમાન છે કારણ કે:
•    ૨૦% પુરવઠો: દુનિયાના કુલ તેલ પુરવઠાનો ૨૦% હિસ્સો આ સાંકડા માર્ગેથી પસાર થાય છે.
•    ભાવમાં ભડકો: નાકાબંધીના સમાચાર વહેતા થતા જ ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં તોતિંગ ઉછાળો આવ્યો છે.
•    મોંઘવારીનું જોખમ: પરિવહન ખર્ચ વધતા મોંઘવારીનો નવો રાઉન્ડ શરૂ થવાની દહેશત છે.
અમેરિકાએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ચેતવણી આપી છે કે જ્યાં સુધી ઈરાન તેમની શરતો સ્વીકારીને નમતું નહીં જોખે, ત્યાં સુધી આ નાકાબંધી યથાવત રહેશે. હવે આખું વિશ્વ ચિંતાતૂર નજરે જોઈ રહ્યું છે કે ઈરાન આ આર્થિક અને લશ્કરી ઘેરાબંધીનો જવાબ કેવી રીતે આપે છે, કારણ કે જો આ સ્થિતિ લાંબી ચાલી તો વિશ્વમાં ઉર્જાનો હાહાકાર મચી શકે છે.