બર્લિન:ભારત હવે સંરક્ષણ ક્ષેત્રે માત્ર ખરીદનાર જ નહીં, પણ એક શક્તિશાળી વ્યૂહાત્મક ભાગીદાર તરીકે ઉભરી રહ્યું છે. તાજેતરમાં રક્ષા મંત્રી રાજનાથ સિંહની જર્મની મુલાકાતે વૈશ્વિક રાજનીતિમાં ગરમાવો લાવી દીધો છે. ભારત અને જર્મની વચ્ચે થયેલા આ ઐતિહાસિક સંરક્ષણ સોદાને કારણે ચીન અને અમેરિકા જેવા દેશો પણ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા છે. આ ડીલ હેઠળ જર્મની ભારતને અત્યાધુનિક સૈન્ય ટેકનોલોજી અને એવા શસ્ત્રો આપવા જઈ રહ્યું છે, જે ભારતીય નૌસેના અને સેનાની તાકાતમાં અનેકગણો વધારો કરશે.
આ મુલાકાતનો સૌથી મોટો પ્રભાવ પડોશી દેશ પાકિસ્તાન પર જોવા મળી રહ્યો છે. રાજનાથ સિંહે જર્મનીની ધરતી પરથી જે હૂંકાર કર્યો છે તેના પડઘા ૫,૩૧૦ કિલોમીટર દૂર ઈસ્લામાબાદમાં સંભળાઈ રહ્યા છે. ભારતીય નૌસેનાની વધતી તાકાતથી હિંદ મહાસાગરમાં ચીનની દખલગીરી પર પણ બ્રેક લાગશે. વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે પીએમ મોદી અને રાજનાથ સિંહની આ જોડીએ જર્મની સાથે હાથ મિલાવીને એક એવો 'ચક્રવ્યૂહ' તૈયાર કર્યો છે જેમાં દુશ્મન દેશો ફસાઈ જશે.
જોકે, સોશિયલ મીડિયા પર આ મુદ્દે મિશ્ર પ્રતિસાદ પણ જોવા મળી રહ્યો છે. કેટલાક લોકો ભારતની આ સિદ્ધિને વધાવી રહ્યા છે, તો કેટલાક લોકો એવો સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે કે ભારત સંશોધન (R&D) પાછળ વધુ ખર્ચ કેમ નથી કરતું અને ક્યાં સુધી આપણે બીજા દેશો પર નિર્ભર રહીશું? આ દરમિયાન ઈરાન દ્વારા ભારતીય જહાજો પર કરવામાં આવેલા હુમલા અને જપ્તીની ઘટનાઓએ પણ સુરક્ષા અંગે ગંભીર ચર્ચાઓ જગાડી છે. આ તમામ પડકારો વચ્ચે જર્મની સાથેની આ ડીલ ભારતને વૈશ્વિક સ્તરે 'સુપરપાવર' બનાવવાની દિશામાં એક મોટું પગલું માનવામાં આવે છે.
ભારત-જર્મની સંરક્ષણ ભાગીદારીના મુખ્ય મુદ્દાઓ:
ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર: જર્મની ભારતને સબમરીન અને અન્ય અત્યાધુનિક સંરક્ષણ સાધનો બનાવવામાં મદદ કરશે.
ચીન પર લગામ: હિંદ-પ્રશાંત ક્ષેત્રમાં ચીનના વધતા પ્રભુત્વને રોકવા માટે આ ભાગીદારી અત્યંત મહત્વની.
આત્મનિર્ભર ભારત: 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' અંતર્ગત સંરક્ષણ ઉત્પાદનોના નિર્માણ પર ભાર મૂકવામાં આવશે.
વૈશ્વિક પ્રભાવ: રશિયા-યુક્રેન અને ઈરાન-ઈઝરાયલ સંઘર્ષ વચ્ચે ભારતની નવી મિત્રતા યુરોપમાં ભારતનું કદ વધારશે.
જર્મની સાથેનો આ સોદો માત્ર શસ્ત્રોની ખરીદી નથી, પરંતુ એક રાજદ્વારી જીત છે. જર્મની જેવી ટેકનોલોજી ધરાવતા દેશનો સાથ મળવો એ ભારતની વિદેશ નીતિની મોટી સફળતા છે. પરંતુ, આપણે એ પણ સમજવું પડશે કે ઈરાન જેવા દેશો સાથેના સંબંધો અને સમંદરમાં જહાજોની સુરક્ષા માટે ભારતને પોતાના જ 'બાહુબલી' શસ્ત્રો વિકસાવવાની ગતિ તેજ કરવી પડશે