News of Monday, 16th November 2026
હિંદુ ધર્મમાં અંતિમ સંસ્કાર વખતે મૃતદેહના નાક અને કાનમાં રૂ કેમ મૂકવામાં આવે છે? જાણો ગરુડ પુરાણ અને વિજ્ઞાનનું મોટું રહસ્ય
કોઈપણ વ્યક્તિના અવસાન બાદ તેના શરીરના ખુલ્લા અંગોને રૂથી ઢંકાવવા પાછળ ધાર્મિક આસ્થાની સાથે તબીબી અને વ્યવહારુ કારણો પણ સંકળાયેલા છે.

રાજકોટ, તા.૧૬: હિંદુ ધર્મમાં જન્મથી લઈને મૃત્યુ સુધીના દરેક સંસ્કારો અને પરંપરાઓ પાછળ કોઈને કોઈ ગાઢ રહસ્ય છુપાયેલું હોય છે, જેમાં અંતિમ સંસ્કાર સાથે જોડાયેલી નાક અને કાનમાં રૂ મૂકવાની પ્રથા પણ વર્ષોથી આસ્થા અને વિજ્ઞાનનો સમન્વય દર્શાવતી આવી છે.
શાસ્ત્રો અનુસાર, ગરુડ પુરાણના પ્રેતખંડમાં મૃતકના શરીરના વિવિધ ખુલ્લા માર્ગોમાં સોનાના નાના ટુકડા કે સળિયા મૂકવાની વિધિનો ઉલ્લેખ છે, જોકે સમય જતાં બદલાયેલી લોક પરંપરાઓમાં સોનાના બદલે રૂ અથવા કફનના કપડાનો ઉપયોગ કરવાનું શરૂ થયું છે.
તબીબી વિજ્ઞાન અને સ્વચ્છતાના દ્રષ્ટિકોણથી જોઈએ તો, મૃત્યુ બાદ શરીરમાં વિઘટનની પ્રક્રિયા શરૂ થતાં ઉત્પન્ન થતા ગેસ કે શારીરિક પ્રવાહીને બહાર આવતા અટકાવવા માટે અંતિમ સંસ્કાર સુધી આ પદ્ધતિ અપનાવવામાં આવે છે જેથી મૃતદેહની પવિત્રતા અને ગરિમા જાળવી શકાય.
ધાર્મિક માન્યતાઓ એવી પણ છે કે અંતિમ સંસ્કાર સંપન્ન થાય ત્યાં સુધી મૃત શરીરનાં ખુલ્લાં અંગો દ્વારા કોઈપણ પ્રકારની નકારાત્મક સૂક્ષ્મ શક્તિઓ કે જીવજંતુઓ પ્રવેશી ન શકે તે માટે સાવચેતીરૂપે આ પ્રથાનું પાલન કરવામાં આવે છે.
દેશના વિવિધ પ્રદેશો અને સંપ્રદાયોમાં અંતિમ સંસ્કારની વિધિઓમાં થોડા ઘણા તફાવતો જોવા મળે છે, પરંતુ ઇન્ટરનેશનલ કમિટી ઑફ ધ રેડ ક્રોસ (ICRC) ના માર્ગદર્શક દસ્તાવેજમાં પણ આ પ્રથાઓને સ્વીકારવામાં આવી છે.
આમ, નાક અને કાનમાં રૂ મૂકવાની પરંપરા માત્ર એક ધાર્મિક વિધિ નથી પરંતુ તે મૃતદેહની સ્વચ્છતા જાળવવાની અને શોકાતુર પરિવાર વચ્ચે યોગ્ય વ્યવસ્થા જાળવવાની વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિ પણ છે.
ફૉલો-અપ (Follow-up): આગામી સમયમાં વિવિધ ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક સંશોધનો દ્વારા અંતિમ સંસ્કારની પરંપરાઓ પાછળ રહેલા વધુ વૈજ્ઞાનિક તથ્યો સામે આવશે.
(5:12 PM IST)









છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
