નવી દિલ્હી : મધ્ય પૂર્વના દેશ યમનમાં સક્રિય હુથી બળવાખોરો હાલના સમયમાં આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણ અને વૈશ્વિક સુરક્ષા માટે સૌથી મોટો પડકાર બની ગયા છે. જ્યારે પણ આ ક્ષેત્રમાં તણાવ વધે છે, ત્યારે હુથીઓ હંમેશાં મોખરે હોય છે. તાજેતરમાં સાઉદી અરેબિયાના અગ્રણી એરપોર્ટ અને તેલ ક્ષેત્રો પર કરવામાં આવેલા ઘાતક હુમલાઓએ આ સંગઠનની વિનાશક ક્ષમતાને ફરી એકવાર દુનિયા સામે ઉજાગર કરી છે. ત્યારે સવાલ એ થાય છે કે આ હુથીઓ વાસ્તવમાં કોણ છે, તેમનો ઇતિહાસ શું છે અને તેઓ દુનિયા સામે કેમ આક્રમક રૂખ અપનાવી રહ્યા છે?

યમનમાં 'હુથી' તરીકે ઓળખાતા આ સંગઠનનું સત્તાવાર નામ 'અંસાર અલ્લાહ' છે, જે એક સશસ્ત્ર રાજકીય અને ધાર્મિક ચળવળ છે. ૧૯૯૦ના દકાનમાં ઉભરી આવેલા આ સંગઠનના મૂળ ઝૈદી શિયા સમુદાયની ધાર્મિક અને સામાજિક વિચારધારામાં રહેલા છે. શરૂઆતમાં તેમનો હેતુ પોતાના સમુદાયના અધિકારો અને રાજકીય પ્રભાવને વધારવાનો હતો, પરંતુ યમનની સરકાર સાથેના વધતા સંઘર્ષને કારણે તે એક ઉગ્ર સશસ્ત્ર સંગઠનમાં પરિવર્તિત થઈ ગયું. વર્ષ ૨૦૧૪માં હુથીઓએ યમનની રાજધાની સના પર કબજો જમાવી દીધો, જેના કારણે દેશમાં ભીષણ ગૃહયુદ્ધ ફાટી નીકળ્યું અને આજે પણ તેઓ ઉત્તરપશ્ચિમ વિસ્તારો પર નિયંત્રણ ધરાવે છે.

સાઉદી અરેબિયા સાથેની દુશ્મનાવટના ઇતિહાસ પર નજર કરીએ તો, વર્ષ ૨૦૧૫માં સાઉદી અરેબિયાએ યમનની સરખમારે હુથીઓ સામે સૈન્ય અભિયાન શરૂ કર્યું હતું. સાઉદી અરેબિયાને હંમેશાં એવો ડર રહ્યો છે કે ઈરાનના સમર્થનથી તેની સરહદ પાસે આ જૂથ વધુ શક્તિશાળી બની રહ્યું છે. બીજી તરફ, હુથીઓ સાઉદી અરેબિયાને પોતાના પરંપરાગત દુશ્મનના મુખ્ય સહયોગી તરીકે જોવે છે. આ સિવાય, હુથીઓ અને ઈરાન વચ્ચે અત્યંત ગાઢ રાજકીય અને લશ્કરી સંબંધો છે. ઈરાનને આ જૂથનો સૌથી મોટો સમર્થક માનવામાં આવે છે, જે તેમને અદ્યતન શસ્ત્રો, ટેકનોલોજી અને ડ્રોન પૂરા પાડે છે. જોકે, હુથીઓ માત્ર કઠપૂતળી નથી, પરંતુ તેમના પોતાના સ્થાનિક અને પ્રાદેશિક રાજકીય હેતુઓ પણ છે.

હુથીઓનું સૌથી મોટું હથિયાર તેમનું ભૌગોલિક સ્થાન છે. યમન લાલ સમુદ્ર અને બાબ અલ-મંડેબ સ્ટ્રેટની નજીક આવેલું છે, જે યુરોપ અને એશિયા વચ્ચેના વૈશ્વિક દરિયાઈ વેપાર માટેનો મુખ્ય માર્ગ છે. આ માર્ગ પરથી પસાર થતા જહાજો પર હુમલા કરીને હુથીઓએ શિપિંગ કંપનીઓને લાંબો આફ્રિકન માર્ગ અપનાવવા મજબૂર કરી દીધી છે, જેનાથી માલસામાનના ખર્ચ અને ફુગાવામાં ભારે વધારો થયો છે. ઈરાન પાસેથી મળેલી સસ્તી ડ્રોન અને મિસાઇલ ટેકનોલોજીના બળે આ સંગઠને અમેરિકા અને ઇઝરાયલ જેવા દેશોને પણ ખુલ્લેઆમ પડકાર ફેંક્યો છે.

આ સંઘર્ષની સીધી અસર ભારત જેવા વિકાસશીલ દેશો પર પણ પડી શકે છે. ભારતનો મોટાભાગનો આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર અને તેલની આયાત લાલ સમુદ્ર તથા સુએઝ નહેરમાં પસાર થાય છે. જો આ દરિયાઈ માર્ગ પર અસ્થિરતા ચાલુ રહેશે, તો ભારતીય બજારમાં પેટ્રોલ, ડીઝલ અને આવશ્યક ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં મોટો ઉછાળો આવી શકે છે, જે ભારતીય અર્થતંત્ર માટે ચિંતાનો વિષય છે.