નવી દિલ્હી : પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલી તંગદિલી હવે માત્ર રાજદ્વારી કે ભૂ-રાજકીય સીમાઓ સુધી મર્યાદિત નથી રહી, પરંતુ તેની સીધી અસર ભારતના સામાન્ય માણસના ખિસ્સા પર પડી રહી છે. SIDBI ના 27મા સ્થાપના દિવસના કાર્યક્રમમાં નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે આ અંગે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ સંકટને કારણે ઈંધણના ભાવમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે, જેની અસર માત્ર મોંઘવારી પર જ નહીં, પરંતુ દેશના આર્થિક વિકાસના દર પર પણ પડી શકે છે.
નાણામંત્રીએ આ સ્થિતિને સમજાવવા માટે '3F' એટલે કે 'ફ્યુઅલ' (Fuel - ઈંધણ), 'ફર્ટિલાઇઝર' (Fertilizer - ખાતર) અને 'ફોરેન એક્સચેન્જ' (Foreign Exchange - વિદેશી હૂંડિયામણ) પર વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા ભાર મૂક્યો છે. તેમણે સ્વીકાર્યું કે સરકાર સામાન્ય જનતાને મોંઘવારીથી બચાવવા માટે અત્યાર સુધી પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરની એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં ઘટાડો કરતી આવી છે, જેના કારણે સરકારી તિજોરીને લગભગ ₹1 લાખ કરોડ જેટલું મોટું નુકસાન વેઠવું પડ્યું છે. આ આંકડો દર્શાવે છે કે સ્થિતિ કેટલી નાજુક છે.
પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષના કારણે વૈશ્વિક સ્તરે માલના શિપિંગમાં ભારે વિલંબ થઈ રહ્યો છે, જેની અસર ભારતની નિકાસ અને આયાત પર સીધી પડી રહી છે. નાણામંત્રીના જણાવ્યા અનુસાર, આ સંકટને લીધે કાચા માલની અછત, કાર્યકારી મૂડી (working capital) પર દબાણ અને નિકાસના ઓર્ડર અંગે અનિશ્ચિતતા જેવી અનેક સમસ્યાઓ વેપારીઓ માટે ઊભી થઈ છે. ખાસ કરીને નાના અને મધ્યમ કદના વ્યવસાયો (MSMEs) માટે ભવિષ્યનું આયોજન કરવું અત્યારે એક મોટો પડકાર બની ગયો છે.
સરકાર હવે આ સ્થિતિ સામે લડવા માટે વ્યૂહાત્મક આયોજન કરી રહી છે. નિર્મલા સીતારમણના મતે, આ માત્ર આર્થિક આંકડાઓની વાત નથી, પરંતુ વ્યવસાયો અને વ્યક્તિગત જીવન પર પડનારી આ અસર છે જેને નિવારવા માટે સરકાર સતત પ્રયત્નશીલ છે. આગામી સમયમાં જો આ ભૂ-રાજકીય તણાવ ઓછો નહીં થાય, તો ભારતીય ઉદ્યોગોએ વધુ સાવચેતીપૂર્વક આર્થિક નિર્ણયો લેવાની જરૂર પડશે, કારણ કે સ્થિરતા જ હવે વિકાસની ચાવી છે.