નવી દિલ્‍હી તા.૨૭: વિશ્વભરમાં વધતી ગરમી હવે લોકોની ઊંઘ છીનવી રહી છે. તેની અસર હવે લોકોના સ્‍વાસ્‍થ્‍ય પર દેખાઈ રહી છે. ક્‍લાઇમેટ સેન્‍ટ્રલના એક નવા અહેવાલ મુજબ, જળવાયુ પરિવર્તનને કારણે ગરમ રાતો વૈશ્વિક સ્‍તરે પ્રતિ વ્‍યક્‍તિ સરેરાશ વાર્ષિક ૫૬ કલાકની ઊંઘ ગુમાવી રહી છે.

રિપોર્ટ મુજબ, ભારત આ વૈશ્વિક કટોકટીમાં સૌથી વધુ અસરગ્રસ્‍ત દેશોમાંનો એક છે, દક્ષિણ અને દરિયાકાંઠાના શહેરોમાં લોકો દર વર્ષે ૯૦ કલાકથી વધુ ઊંઘ ગુમાવે છે.

હકીકતમાં, ક્‍લાઇમેટ સેન્‍ટ્રલે વિશ્વભરના ૧,૩૩૮ શહેરોનું વિશ્‍લેષણ કર્યું. એવું જાણવા મળ્‍યું કે હવામાન પરિવર્તનને કારણે ઊંઘ ઓછી થવાનો આ ઘટાડો હવે ૧૯૭૦ ના દાયકાની તુલનામાં લગભગ બમણો થઈ ગયો છે.

વિશ્વના ગરમ પ્રદેશોમાં હવામાન પરિવર્તનને કારણે ઊંઘ પર થતી અસર સૌથી વધુ જોવા મળે છે. ગરમીને કારણે ઊંઘમાં ઘટાડો મધ્‍ય પૂર્વના શહેરોમાં સૌથી વધુ જોવા મળ્‍યો હતો, જ્‍યારે દક્ષિણ એશિયા, દક્ષિણપૂર્વ એશિયા અને પﾍમિ આફ્રિકાના ભાગોમાં પણ નોંધપાત્ર અસરો જોવા મળી હતી.

અહેવાલ મુજબ, દક્ષિણ ભારત અને દક્ષિણપૂર્વ એશિયાના કેટલાક શહેરોના રહેવાસીઓએ રાત્રિના તાપમાનમાં વધારો થવાને કારણે વાર્ષિક ૭૮ થી ૯૧ કલાકની ઊંઘ ગુમાવી હતી.

ભારતની વાત કરીએ તો, અહેવાલ દર્શાવે છે કે દક્ષિણ અને દરિયાકાંઠાના શહેરો, ખાસ કરીને ચેન્નાઈ, નેલ્‍લોર અને પુડુચેરીના રહેવાસીઓ વાર્ષિક ૯૦ થી ૯૩ કલાક ઓછી ઊંઘ લઈ રહ્યા છે.

તિરુચિરાપલ્‍લી, કોચી, કોઝિકોડ અને ગુંટુર ભારતના સૌથી વધુ પ્રભાવિત શહેરોમાં સામેલ છે, જ્‍યાં રહેવાસીઓ ગરમ રાતોને કારણે વાર્ષિક આશરે ૯૦ કલાકની ઊંઘ ગુમાવે છે.

બીજી બાજુ, મુંબઈમાં સરેરાશ ૮૪ કલાક અને વિશાખાપટ્ટનમમાં ૮૭ કલાકની ઊંઘ ગુમાવવાનો રેકોર્ડ છે. તેનાથી વિપરીત, ઠંડા સ્‍થળોએ ઓછી અસર અનુભવી. ઉદાહરણ તરીકે, શ્રીનગરમાં દર વર્ષે ૨૭ કલાક ઊંઘ ઓછી થતી જોવા મળી.

ભારતીય શહેરોમાં ઊંઘ ઓછી થવા પાછળના કારણ અંગે, ભારતમાં વાર્ષિક લઘુત્તમ રાત્રિનું તાપમાન સમય જતાં વધ્‍યું છે. ૧૯૯૧ થી ૨૦૨૦ ની વચ્‍ચે, સરેરાશ રાત્રિનું તાપમાન ૧૯.૩ઓઘ્‍ હતું. જોકે, ૨૦૨૪ માં, તે વધીને ૨૦.૨ઓઘ્‍ થયું, જે ૧૯૦૧ પછીનું સૌથી વધુ છે.

ક્‍લાયમેટ સેન્‍ટ્રલ કહે છે કે ગરમ રાતોમાં, આપણા શરીર માટે પોતાને ઠંડુ રાખવું મુશ્‍કેલ બની જાય છે. ઠંડકનો અભાવ નબળી ઊંઘ તરફ દોરી શકે છે.