તા. ૭ જાન્યુઆરી ર૦ર૫ વિક્રમ સંવત ર૦૮૧ પોષ સુદ – ૮ મંગળવાર
લો કર લો બાત..હવે ચેરાપૂંજીમાં દુષ્કાળનાં ડાકલા
યે હો કયા રહા હૈ... વિશ્વના સૌથી વરસાદવાળા વિસ્તારમાં દુષ્કાળની આશંકાઃ કલાઇમેન્ટ ચેન્જે સૌને ચોંકાવ્યા : વરસાદી દિવસો ઘટી રહ્યાં છે અને તાપમાન વધી રહ્યું છેઃ સંશોધનના તારણો ચોંકાવનારા
શિલોંગ તા.૨૨: વિશ્વના બે સૌથી વધુ વરસાદી પ્રદેશો, જે ઉત્તરપૂર્વીય રાજ્ય મેઘાલયમાં સ્થિત છે, હવે દુષ્કાળની આરે છે. એક નવા અભ્યાસમાં આ વિરોધાભાસી હવામાન પેટર્નનો ખુલાસો થયો છે.આ અભ્યાસ મુજબ, આબોહવા પરિવર્તનને કારણે વિશ્વ વિખ્યાત માવસિનરામ અને ચેરાપુંજીમાં વરસાદી દિવસોની સંખ્યામાં ઘટાડો થયો છે. થોડા દિવસોમાં ભારે વરસાદ અને વધતા તાપમાનને કારણે, મેઘાલયના આ બે પ્રદેશો દુષ્કાળના ભયનો સામનો કરી શકે છે. નજીકના ભવિષ્યમાં દુષ્કાળની ઘટનાઓમાં વધારો થવાનો અંદાજ છે.
તાજેતરમાં સૈદ્ધાંતિક અને લાગુ હવામાનશાષા માં પ્રકાશિત, આ અભ્યાસમાં ૧૯૮૧-૨૧૦૦ ના સમયગાળા માટે રાજ્ય અને આસપાસના પ્રદેશો માટે અંદાજિત આબોહવા અને જળશાષીય ડેટાનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું છે જેથી વરસાદની તીવ્રતામાં વધારો થતાં દુષ્કાળની સંવેદનશીલતાના સ્પષ્ટ વિરોધાભાસને સમજી શકાય.
દુષ્કાળનો ભય બે ભારતીય શહેરોમાં મંડરાઈ રહ્યો છે, જે વિશ્વના સૌથી વધુ વરસાદી સ્થળોમાંના એક છે. ઉત્તરપૂર્વીય ભારતીય રાજ્ય મેઘાલયના માવસિનરામ અને ચેરાપુંજીમાં દુષ્કાળની ચેતવણી જારી કરવામાં આવી છે. એક નવા અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે જ્યારે હવામાન પરિવર્તન ભારે વરસાદનું કારણ બની રહ્યું છે, ત્યારે વરસાદના દિવસોની સંખ્યા ઘટી રહી છે અને તાપમાન વધી રહ્યું છે. તાજેતરમાં થિયોરેટિકલ એન્ડ એપ્લાઇડ ક્લાઇમેટોલોજીમાં પ્રકાશિત થયેલા આ અભ્યાસમાં, વરસાદની તીવ્રતામાં વધારો થવા સાથે દુષ્કાળના જોખમમાં વધારો થવાના વિરોધાભાસને સમજવા માટે ૧૯૮૧ થી ૨૧૦૦ સુધી મેઘાલય અને આસપાસના વિસ્તારો માટે અંદાજિત આબોહવા અને જળશાષીય ડેટાનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું છે.
સંશોધકો આશેષ રુદ્ર પોલ અને પંકજ કુમાર રોયે શોધી કાઢ્યું કે વરસાદ હવે વધુ તીવ્ર બની રહ્યો છે, જ્યારે હળવો વરસાદ અને વરસાદી દિવસોની સંખ્યા ઘટી રહી છે.
અભ્યાસમાં સિમ્પલ ડેઇલી ઇન્ટેન્સિટી ઇન્ડેક્સ (SDII) માં વધારો નોંધવામાં આવ્યો છે, જેમાં સ્થાનિક મહત્તમ વાર્ષિક ૦.૦૮ મિલીમીટર પ્રતિ દિવસનો વધારો થયો છે. દરમિયાન, વરસાદી દિવસોની સંખ્યામાં દર વર્ષે સરેરાશ ૦.૪૦ દિવસનો ઘટાડો થયો છે.
SDII એ એક આબોહવા સૂચકાંક છે જે આપેલ સમયગાળા દરમિયાન વરસાદી દિવસ દીઠ સરેરાશ વરસાદનું પ્રમાણ માપે છે.
સંશોધકોએ જણાવ્યું હતું કે, વધતો વરસાદ દુષ્કાળને ઓછો કરે છે તેવી સામાન્ય માન્યતાથી વિપરીત, અભ્યાસના પરિણામો મેઘાલયમાં દુષ્કાળના વધતા જોખમને સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે.
ભારે વરસાદને કારણે પાણી જમીનમાં શોષાઈ જવાને બદલે સપાટી પર ઝડપથી વહે છે, જેના કારણે ભૂગર્ભજળ રિચાર્જ ઘટે છે. પરિણામે, ચોમાસા દરમિયાન ભારે વરસાદ પડવા છતાં, સૂકા મહિનાઓ દરમિયાન પૂરતું પાણી ઉપલબ્ધ થતું નથી.
અભ્યાસમાં જણાવાયું છે કે મર્યાદિત સમયગાળામાં વરસાદનું આ પ્રમાણ સપાટીના વહેણમાં વધારો કરે છે અને જમીનમાં પાણીનું શોષણ ઘટાડે છે.
વધતા તાપમાન છોડના બાષ્પીભવનમાં વધારો કરીને પણ આ પરિસ્થિતિને વધુ ખરાબ કરી રહ્યું છે, જેનો અર્થ થાય છે માટી, વનસ્પતિ અને અન્ય સપાટીઓમાંથી પાણીનું નુકસાન. અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે દર વર્ષે લઘુત્તમ તાપમાનમાં ૦.૦૮ ડિગ્રી સેલ્સિયસનો વધારો થઈ રહ્યો છે.
સંશોધકોએ જણાવ્યું હતું કે વધતા તાપમાન વાતાવરણીય પાણીની માંગમાં વધારો કરે છે અને વરસાદ ન હોય તેવા સમયગાળા દરમિયાન જમીનની ભેજ ઝડપથી ઘટાડે છે.
(10:36 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
