નવી દિલ્હી : ભારતીય ન્યાયપ્રણાલીમાં કર્મચારીઓના વેતન ધોરણોને લઈને સુપ્રીમ કોર્ટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને સીમાચિહ્નરૂપ ચુકાદો આપ્યો છે. જસ્ટિસ દીપાંકર દત્તા અને જસ્ટિસ શીલ નાગુની બેન્ચે સ્પષ્ટતા કરી છે કે "સમાન કામ માટે સમાન પગાર" (Equal Pay for Equal Work) ના સિદ્ધાંતને માત્ર એટલા માટે યાંત્રિક કે આંધળા અનુકરણ સાથે લાગુ ન કરી શકાય કે બે અલગ-અલગ શ્રેણીના કર્મચારીઓ સમાન ફરજો બજાવી રહ્યા છે. કોર્ટે ઠરાવ્યું છે કે સીધી ભરતી દ્વારા આવેલા ફ્રેશર્સ અને બઢતી કે બદલીથી આવેલા અનુભવી કર્મચારીઓ વચ્ચેનો શૈક્ષણિક લાયકાત તથા અનુભવનો તફાવત અલગ-અલગ વેતન ધોરણ નક્કી કરવા માટે સંપૂર્ણપણે કાયદેસર અને વાજબી આધાર પૂરો પાડે છે.

આ નિર્ણય કેરળની સરકારી સહાયિત શાળાઓમાં સીધી ભરતીથી નિમાયેલા ઉચ્ચ માધ્યમિક શાળાના જુનિયર શિક્ષકો (HSST, જુનિયર) દ્વારા દાખલ કરાયેલી અરજીઓને ફગાવી દેતી વખતે આવ્યો હતો. આ શિક્ષકોએ પ્રમોશન કે બદલી દ્વારા આવેલા અન્ય શિક્ષકો જેટલો જ પૂર્ણ-સમયનો પગાર ધોરણ મેળવવાની માંગ કરી હતી. બેન્ચે 'સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા વિરુદ્ધ એમ.આર. ગણેશ બાબુ' અને અન્ય પૂર્વનિર્ણયોનો હવાલો આપતાં નોંધ્યું કે હવે માત્ર કામની કાર્યાત્મક સમાનતા પૂરતી નથી; કર્મચારીની જવાબદારી, કાર્યની ગુણવત્તા, ભરતીનો સ્ત્રોત અને સક્ષમ અનુભવ જેવા ગુણાત્મક પાસાંઓ પણ ખૂબ મહત્વ ધરાવે છે.

સર્વોચ્ચ અદાલતે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે ભૂતકાળમાં બંધારણના અનુચ્છેદ ૧૪ અને ૩૯(d) હેઠળ પદની સમાનતાના આધારે વેતન આપવાની પ્રથા હતી, પરંતુ વર્તમાન સેવા નિયમો હેઠળ હવે કડક મૂલ્યાંકન જરૂરી છે. કેરળના કિસ્સામાં, બઢતી પામેલા શિક્ષકો પાસે સીધી ભરતી થયેલા શિક્ષકો કરતાં ઘણો વધારે અનુભવ હતો, જેથી તેમના પહેલાના દરજ્જા અને વેતનને રક્ષણ આપવું વ્યાજબી છે. આ ચુકાદાથી સરકારી સેવાઓમાં અનુભવ, લાયકાત અને ભરતીની પ્રક્રિયાના આધારે અલગ-અલગ પગાર ધોરણ નક્કી કરવાના સરકારી અધિકારને મજબૂત કાનૂની પીઠબળ મળ્યું છે.