નવી દિલ્હી : માર્ગ અકસ્માતના ભોગ બનેલા પીડિતો અને તેમના પરિવારજનોને ઝડપથી ન્યાય તથા આર્થિક સહાય મળી રહે તે માટે સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને કડક નિર્દેશો જારી કર્યા છે. સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને તાજેતરમાં ઘડવામાં આવેલી 'પીડિતોને વળતર (વચગાળાની રાહત) યોજના, ૨૦૨૬' નો વ્યાપક સ્તરે પ્રચાર કરવાનો આદેશ આપ્યો છે, જેથી અકસ્માતનો ભોગ બનેલા લોકો પોતાના વળતર મેળવવાના કાનૂની અધિકારોથી સારી રીતે વાકેફ થઈ શકે. આ સાથે જ અદાલતે એ સ્પષ્ટ કરવા પણ જણાવ્યું છે કે શું આ યોજના હેઠળ વીમા વિનાના વાહનો સાથે થતા અકસ્માતોના ભોગ બનેલા લોકો પણ રાહત મેળવવા માટે પાત્ર છે કે કેમ.

જસ્ટિસ જે.બી. પારડીવાલા અને જસ્ટિસ કે.વી. વિશ્વનાથનની બેન્ચે અગાઉના આદેશોના અમલીકરણ અને અકસ્માતના ડેટાના પ્રકાશનને લગતી સુનાવણી દરમિયાન આ મહત્વપૂર્ણ નિર્દેશો આપ્યા હતા. અદાલતે કેન્દ્ર સરકારને આ યોજનાને વહેલી તકે સત્તાવાર ગેઝેટમાં પ્રકાશિત કરવા અને જમીની સ્તરે તેનો અમલ કેવી રીતે કરવામાં આવશે તેની સ્પષ્ટ રૂપરેખા રજૂ કરવા આદેશ કર્યો છે. મોટર વાહન અધિનિયમ, ૧૯૮૮ ની કલમ ૧૬૪એ અંતર્ગત બનેલી આ યોજના અકસ્માત બાદ પીડિતોને ત્વરિત વચગાળાની રાહત પૂરી પાડવા માટે બનાવવામાં આવી છે.

આ યોજનાની પ્રક્રિયા મુજબ, પીડિતો કે તેમના કાનૂની વારસદારો નિયુક્ત ઓનલાઈન પોર્ટલ દ્વારા અરજી કરી શકે છે, જે ઇલેક્ટ્રોનિક માધ્યમથી સંબંધિત વીમા કંપની અને તપાસ અધિકારી સુધી પહોંચે છે. તપાસ અધિકારીએ અકસ્માતના ૯૦ દિવસમાં વિગતવાર અહેવાલ પોર્ટલ પર અપલોડ કરવાનો રહે છે, અને વીમા કંપનીએ ૩૦ દિવસની અંદર આ અરજી પર નિર્ણય લઈને વળતરની ચુકવણી કરવાની રહે છે. જો કે, સુનાવણી દરમિયાન એમિકસ ક્યુરી અને અરજદારો દ્વારા એ મુદ્દો ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો કે આ યોજના વીમા વિનાના વાહનો અથવા જ્યાં ડ્રાઇવરને જવાબદાર ઠેરવી શકાય તેવા કેસોમાં પૂરતી સ્પષ્ટતા કરતી નથી, જેને ધ્યાનમાં લઈને બેન્ચે સરકાર પાસે આ અંગે પણ સ્પષ્ટ સૂચનાઓ માંગવી પડી છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે કડક શબ્દોમાં અવલોકન કર્યું હતું કે જો સરકાર દ્વારા આ યોજનાનો વ્યાપક પ્રચાર કરવામાં નહીં આવે, તો સામાન્ય નાગરિકો અજાણ રહેવાને કારણે આ કલ્યાણકારી યોજનાના લાભથી વંચિત રહી જશે. અદાલતે દેશભરમાં મોટર અકસ્માત વળતર ટ્રિબ્યુનલ (MACT) સમક્ષ પેન્ડિંગ રહેલા લાખો દાવાઓના નિકાલમાં થતા વિલંબ સામે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. આ ઐતિહાસિક હસ્તક્ષેપથી આગામી સમયમાં માર્ગ અકસ્માતના પીડિતો માટે વળતર મેળવવાની પ્રક્રિયા વધુ સરળ, ઝડપી અને પારદર્શક બનશે તેવી પૂરી આશા બંધાઈ છે.