​નવી દિલ્હી: ​ભારતભરમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી એલપીજી (LPG) સિલિન્ડરોની માંગમાં જોવા મળેલો ઘટાડો દેશના ઉર્જા ક્ષેત્રે ગંભીર ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે. તાજેતરના અહેવાલો અને સરકારી આંકડાઓ મુજબ, દેશની ઘરેલુ ગેસની વપરાશમાં ઘટાડો નોંધાયો છે, જેના પાછળ માત્ર એક જ નહીં પરંતુ અનેક વૈશ્વિક અને સ્થાનિક પરિબળો જવાબદાર છે.

​વૈશ્વિક તણાવ અને સપ્લાયમાં અવરોધ

ભારત તેની એલપીજીની કુલ જરૂરિયાતના આશરે 60 ટકા જેટલો જથ્થો આયાત કરે છે, જેમાંથી મોટો હિસ્સો પશ્ચિમ એશિયાના દેશોમાંથી આવે છે. હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) દ્વારા થતી આ આયાત પર હાલમાં વૈશ્વિક સંઘર્ષોની મોટી અસર પડી છે. પશ્ચિમ એશિયામાં સર્જાયેલી અસ્થિરતાને કારણે જહાજોની અવરજવરમાં વિલંબ થયો છે, જેના લીધે દેશમાં ગેસની ઉપલબ્ધતા સીમિત બની હતી. પરિણામે, ગ્રાહકો સુધી સમયસર સિલિન્ડર પહોંચાડવામાં મુશ્કેલીઓ ઊભી થઈ હતી અને માંગમાં એક કૃત્રિમ ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો.

​વિકલ્પ તરીકે ઇલેક્ટ્રિક ઉપકરણો તરફ વધતું વલણ

માત્ર સપ્લાયની અછત જ નહીં, પરંતુ ભારતીય પરિવારોની જીવનશૈલીમાં પણ બદલાવ આવ્યો છે. રસોડામાં હવે ગેસ સિલિન્ડરના વિકલ્પ તરીકે ઇન્ડક્શન કુકટોપ, એર ફ્રાયર અને અન્ય ઇલેક્ટ્રિક કુકિંગ ઉપકરણોનો વપરાશ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. એક અંદાજ મુજબ, દેશના આશરે 5 ટકા પરિવારો હવે સંપૂર્ણ કે આંશિક રીતે ઇલેક્ટ્રિક ઉપકરણો પર નિર્ભર બન્યા છે, જેના કારણે એલપીજી સિલિન્ડર રિફિલ કરાવવાની જરૂરિયાતમાં ઘટાડો થયો છે.

​આર્થિક દબાણ અને વૈકલ્પિક ઇંધણનો ઉપયોગ

સપ્લાય ચેઇનમાં આવેલી ખામીઓ અને વૈશ્વિક કિંમતોમાં થયેલા વધારાને કારણે અગાઉના મહિનાઓમાં ગેસના ભાવમાં પણ વધઘટ જોવા મળી હતી. આ આર્થિક બોજને કારણે ખાસ કરીને નાના વેપારીઓ, હોટલ અને રેસ્ટોરન્ટ સંચાલકોએ એલપીજીના સ્થાને અન્ય પરંપરાગત ઇંધણ કે લાકડાનો ઉપયોગ શરૂ કર્યો હતો. જોકે, સરકારે હવે પરિસ્થિતિ સુધરતા કોમર્શિયલ ગેસના ઉપયોગ પરના પ્રતિબંધો હટાવી લીધા છે અને સપ્લાયને ફરીથી સામાન્ય બનાવી દીધી છે.

​સરકારનું શું કહેવું છે?

પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હાલમાં દેશમાં એલપીજી, પાઇપ્ડ નેચરલ ગેસ (PNG) અને કોમ્પ્રેસ્ડ નેચરલ ગેસ (CNG) નો પુરવઠો 100 ટકા ક્ષમતા સાથે જાળવવામાં આવી રહ્યો છે. રિફિલ બુકિંગની પ્રક્રિયા ફરી પાટા પર આવી ગઈ છે અને કોઈ પણ વિતરણ કેન્દ્ર પર હવે ગેસની અછત વર્તાતી નથી. આગામી સમયમાં વૈશ્વિક સપ્લાયની સ્થિતિ સામાન્ય થતાં આ ક્ષેત્રમાં માંગ ફરીથી સ્થિર થવાની અપેક્ષા છે.