ન્યૂ યોર્ક : મહિલાઓના સ્વાસ્થ્ય અને મેનોપોઝ (નિવૃત્ત માસિક ધર્મ) અંગે અત્યાર સુધી માનવામાં આવતી ધારણાઓને પડકારતો એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ચોંકાવનારો વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસ સામે આવ્યો છે. સામાન્ય રીતે એવું માનવામાં આવતું હતું કે મેનોપોઝ એ વર્ષો સુધી ચાલતી એક ધીમી અને ક્રમશઃ પ્રક્રિયા છે. પરંતુ પ્રખ્યાત 'નેચર મેડિસિન' જર્નલમાં પ્રકાશિત થયેલા નવા રિસર્ચ અનુસાર, મહિલાઓ તેમના છેલ્લા માસિક સમયગાળાની આસપાસ એક અચાનક અને તીવ્ર 'શારીરિક ખડક' (physiological cliff) નો અનુભવ કરે છે, જ્યાં શરીરના અનેક અંગો અને કાર્યોમાં એકસાથે નાટકીય ફેરફારો થાય છે.

વેઇઝમેન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ સાયન્સના સંશોધકોએ યુએસ અને ઇઝરાયલમાં દસ લાખથી વધુ મહિલાઓના 300 મિલિયનથી વધુ પ્રયોગશાળા પરીક્ષણ પરિણામોનું વિશ્લેષણ કરીને આ તારણ કાઢ્યું છે. આ અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે 90 પ્રકારના લેબોરેટરી ટેસ્ટમાંથી 52 ટેસ્ટમાં અચાનક જ ફેરફારો જોવા મળ્યા હતા. આ બદલાવ માત્ર સેક્સ હોર્મોન્સ કે પ્રજનનક્ષમતા સુધી સીમિત ન રહેતા હાડકાંનું સ્વાસ્થ્ય, લીવર અને કિડનીનું કાર્ય તથા કોલેસ્ટ્રોલના સ્તર સહિત સમગ્ર શરીરની મુખ્ય સિસ્ટમો પર એકસાથે અસર પહોંચાડે છે.

સંશોધકોએ નોંધ્યું છે કે મેનોપોઝના એક દાયકા કરતાં પણ પહેલા સેક્સ હોર્મોન્સમાં ફેરફાર થવાની શરૂઆત થઈ જાય છે, જે આ અચાનક થતા ફેરફારોને વેગ આપે છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે સમાન ઉંમરના પુરુષોમાં આ સમયગાળા દરમિયાન આવો કોઈ જ અચાનક વ્યાપક બદલાવ જોવા મળ્યો ન હતો. આ ઉપરાંત, જે મહિલાઓ મેનોપોઝલ હોર્મોન થેરાપી (MHT) મેળવી રહી હતી, તેમનામાં આ આકસ્મિક શારીરિક આંચકાઓ ઓછા સ્પષ્ટ જોવા મળ્યા હતા.

આ અભ્યાસ મહિલાઓના સ્વાસ્થ્ય સંભાળ માટે એક નવો રસ્તો ખોલે છે. સંશોધક ઉરી એલોનના જણાવ્યા મુજબ, આ શોધથી મેનોપોઝના લગભગ એક દાયકા પહેલાં જ મહિલાઓ માટે નિવારક સંભાળ (preventive care) શરૂ કરવાનો સમય મળી રહેશે. મેનોપોઝના વર્ષો પહેલાંથી જ યોગ્ય આહાર, કસરત અને જીવનશૈલીમાં સુધારો કરીને મહિલાઓ ગંભીર રોગોના જોખમથી પોતાની જાતને બચાવી શકે છે. આ સંશોધને મહિલા સ્વાસ્થ્ય ક્ષેત્રે તબીબી જગતનો દ્રષ્ટિકોણ સંપૂર્ણપણે બદલી નાખ્યો છે.