નવી દિલ્હી : દેશમાં ન્યાયિક તંત્રને વધુ મજબૂત બનાવવા અને ન્યાયાધીશોની ઘટ પૂરી કરવાના ઉદ્દેશ્યથી સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલી પહેલના ભાગરૂપે અત્યાર સુધીમાં દેશના ૧૪ રાજ્યો નીચલી અદાલતોના ન્યાયિક અધિકારીઓની નિવૃત્તિ વય મર્યાદા ૬૦ વર્ષથી વધારીને ૬૨ વર્ષ કરવા માટે સત્તાવાર રીતે સંમત થયા છે. ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) ની આગેવાની હેઠળની ખંડપીઠ સમક્ષ આ મહત્વપૂર્ણ માહિતી સામે આવતા કોર્ટે આશા વ્યક્ત કરી છે કે બાકીના રાજ્યો પણ ટૂંક સમયમાં જ આ દિશામાં સકારાત્મક પગલાં ભરશે.

ઘટનાની વિગતવાર વિગતો આપતા અદાલતી સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે સમગ્ર દેશની સબોર્ડિનેટ કોર્ટોમાં ન્યાયાધીશોની મંજૂર થયેલી કુલ ૩૦,૮જી જગ્યાઓમાંથી આશરે ૨૪ ટકા જગ્યાઓ લાંબા સમયથી ખાલી પડી છે, જેના કારણે પેન્ડિંગ કેસોનો ભાર સતત વધી રહ્યો છે. આ ગંભીર પરિસ્થિતિને પહોંચી વળવા માટે સર્વોચ્ચ અદાલતે અગાઉ સાત રાજ્યોને સેવા નિયમોમાં સુધારો કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો, જેમાં હવે અન્ય રાજ્યો પણ જોડાઈ રહ્યા છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે છત્તીસગઢ, કર્ણાટક, મધ્ય પ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર, સિક્કિમ, તમિલનાડુ અને પશ્ચિમ બັງગાળ સહિતના સંમત થયેલા રાજ્યોએ તાત્કાલિક ધોરણે એટલે કે આગામી બે મહિનાની અંદર તેમના સેવા નિયમોમાં જરૂરી સંશોધનો કરી લેવા જોઈએ. જો કે, આ વય મર્યાદા વધારાનો લાભ મેળવવા માટે સંબંધિત ન્યાયાધીશો જ્યારે ૬૦ વર્ષની વય પૂર્ણ કરશે ત્યારે હાઈકોર્ટ દ્વારા તેમની યોગ્યતા અને કામગીરીનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવશે.

બીજી તરફ, પંજાબ અને હરિયાણા હાઈકોર્ટે આ વય મર્યાદા વધારવાની તરફેણ કરી હોવા છતાં, પંજાબ અને હરિયાણા રાજ્ય સરકારોએ સુપ્રીમ કોર્ટમાં વિરોધ નોંધાવ્યો છે અને જણાવ્યું છે કે હાલની ૬૦ વર્ષની નિવૃત્તિ વય કાયદેસર રીતે યોગ્ય છે અને તેમાં ફેરફાર કરવાની હાલ કોઈ આવશ્યકતા નથી. આ ઉપરાંત આસામ, બિહાર, કેરળ, મણિપુર, મેઘાલય, ઉત્તર પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડ જેવા રાજ્યોએ પણ આ પ્રસ્તાવ સામે પોતાનો વિરોધ વ્યક્ત કર્યો છે.

કોર્ટે ૬૦ વર્ષની વય વટાવી ચૂકેલા ન્યાયાધીશોની વ્યક્તિગત અરજીઓ પર સુનાવણી કરવાનો ઇનકાર કરતા સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ બાબત અદાલત અને રાજ્ય સરકારો વચ્ચેના નીતિગત માળખા હેઠળ આવે છે. આ સાથે જ અદાલતે ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૬ કે તે પછી નિવૃત્ત થયેલા અધિકારીઓને, જો તેમણે અન્યત્ર કોઈ રોજગાર ન મેળવ્યો હોય તો, ફરીથી સેવામાં જોડાવાનો વૈકલ્પિક અધિકાર આપ્યો છે.

આગામી સમયમાં બાકી રહેલા રાજ્યો અને કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશો પણ ન્યાયિક અધિકારીઓની અછતને દૂર કરવા માટે આ પ્રસ્તાવ પર પુનર્વિચાર કરે તેવી અપેક્ષા રાખવામાં આવી રહી છે. સુપ્રીમ કોર્ટના આ કડક અને દૂરગામી પગલાથી ન્યાયતંત્રમાં અનુભવી ન્યાયાધીશોની ઉપલબ્ધતા વધશે અને સામાન્ય નાગરિકોને ઝડપથી ન્યાય મળવાનો માર્ગ મોકળો બનશે.