દર પાંચમાંથી એક છોકરીના લગ્ન ૧૮ વર્ષની ઉંમર પહેલા થાય છે
૨૦૩૦ સુધીમાં બાળ લગ્ન સમાપ્ત કરવાનો ભારતનો ધ્યેય પૂર્ણ થવાના આરે છે. આમ છતાં, વિશ્વમાં દર ત્રણમાંથી એક બાલિકાવધુ ભારતીય છે : ભારતમાં ૨૦-૨૪ વર્ષની વય જૂથની ૨૨ કરોડ ૪૦ લાખથી વધુ છોકરીઓના લગ્ન ૧૭ વર્ષની ઉંમર પહેલા થયા હતાઃ આમાંથી ૯ કરોડથી વધુ છોકરીઓના લગ્ન ૧૫ વર્ષની ઉંમર પહેલા થયા હતા
નવી દિલ્હી,તા.૧૨: ૨૦૩૦ સુધીમાં બાળ લગ્ન સમાપ્ત કરવાનો ભારતનો ધ્યેય પૂર્ણ થવાના આરે છે. આમ છતાં, વિશ્વમાં દર ત્રણમાંથી એક બાલિકાવધુ ભારતીય છે, અને દેશમાં દર પાંચમાંથી એક છોકરીના લગ્ન ૧૮ વર્ષની ઉંમર પહેલા થાય છે. જોકે, ભારતમાં બાળ લગ્નનો દર ૧૯૯૬માં ૫૦ ટકાથી વધુ હતો તે ઘટીને હવે લગભગ ૨૦ ટકા થઈ ગયો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય કન્યા દિવસ નિમિત્તે, નિષ્ણાતોએ રાષ્ટ્રીય સરેરાશથી ગેરમાર્ગે દોરવા સામે ચેતવણી આપી છે, કારણ કે કેટલાક રાજ્યોમાં આ સમસ્યા વધુ ગંભીર છે. યુનિસેફ અને સરકારી ડેટા અનુસાર, દેશમાં થતા તમામ બાળ લગ્નોમાંથી અડધાથી વધુ પાંચ રાજ્યો (ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, પﾍમિ બંગાળ, મહારાષ્ટ્ર અને મધ્ય પ્રદેશ) માં થાય છે. કેરળ અને લક્ષદ્વીપ બાળ લગ્નને રોકવામાં સારી પ્રગતિ કરી રહ્યા છે.
યુનિસેફ ઇન્ડિયાના પ્રતિનિધિ સિન્થિયા મેકકેફ્રીએ જણાવ્યું હતું કે, આ વર્ષના આંતરરાષ્ટ્રીય કન્યા દિવસની થીમ 'બાળ લગ્નનો અંત લાવો અને કન્યાઓના અધિકારોમાં રોકાણ કરો' છે. તે કિશોરાવસ્થા દરમિયાન સતત રોકાણ કરવાની હાકલ કરે છે જેથી છોકરીઓ શાળા છોડી ન જાય, સ્વસ્થ અને સુરક્ષિત રહે, કૌશલ્ય વિકસાવે, તકોનો લાભ લે અને તેમના જીવનને અસર કરતા નિર્ણયોમાં પોતાનો અભિપ્રાય આપી શકે. ભારતે શિક્ષણ, આરોગ્ય, પોષણ, બાળ સુરક્ષા અને સામાજિક સુરક્ષા જેવા ક્ષેત્રોમાં સતત પ્રયાસો દ્વારા કન્યાઓના અધિકારોને આગળ વધારવા અને બાળ લગ્ન ઘટાડવામાં પ્રગતિ કરી છે. છોકરીઓના અવાજ, નિર્ણય લેવાની અને ભાગીદારીને મજબૂત બનાવવા સાથે, આ ક્ષેત્રોમાં રોકાણ વધારવાથી આ પ્રગતિ વધુ ઝડપી બનશે.
સિન્થિયાએ કહ્યું, છોકરીઓ ફક્ત વિકાસના લાભાર્થી જ નથી, પણ તેમાં સક્રિય ફાળો આપનાર પણ છે. જ્યારે છોકરીઓ પાસે આત્મવિશ્વાસ, કુશળતા અને આગળ વધવા અને નેતૃત્વ કરવા માટે સલામત વાતાવરણ હોય છે, ત્યારે તેઓ મજબૂત પરિવારો, સમુદાયો અને સમાજ બનાવવામાં મદદ કરે છે. યુનિસેફના ડેટા અનુસાર, ભારતમાં ૨૦-૨૪ વર્ષની વય જૂથની ૨૨ કરોડ ૪૦ લાખથી વધુ છોકરીઓના લગ્ન ૧૭ વર્ષની ઉંમર પહેલા થયા હતા. આમાંથી ૯ કરોડથી વધુ છોકરીઓના લગ્ન ૧૫ વર્ષની ઉંમર પહેલા થયા હતા. યુનિસેફનો અંદાજ છે કે વૈશ્વિક સ્તરે, દર ત્રણ સેકન્ડે એક છોકરીના લગ્ન થાય છે, અને આવા લગ્નોની સંખ્યા દરરોજ ૧,૫૦૦ સુધી પહોંચી શકે છે.
CRY-ચાઇલ્ડ રાઇટ્સ એન્ડ યુના સીઇઓ પૂજા મારવાહએ જણાવ્યું હતું કે ભારતે આ સમસ્યાનો સામનો કરવામાં નોંધપાત્ર પ્રગતિ કરી છે, પરંતુ બાળ લગ્નને સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરવામાં હજુ પણ ઘણો સમય લાગશે. તેણીએ કહ્યું, ઙ્કભારતમાં બાળલગ્નના કેસોમાં ઘટાડો સારો છે, છતાં દેશમાં પાંચમાંથી એક છોકરી પુખ્તાવસ્થામાં પહોંચતા પહેલા જ લગ્ન કરી લે છે. વધુ મહત્ત્વની વાત એ છે કે, રાષ્ટ્રીય સરેરાશ વિવિધ રાજ્યો અને ગ્રામીણ અને શહેરી વિસ્તારો વચ્ચેના નોંધપાત્ર તફાવતોને પકડી શકતી નથી. જસ્ટ રાઇટ્સ ફોર ચિલ્ડ્રનના રાષ્ટ્રીય સંયોજક રવિ કાંતે જણાવ્યું હતું કે જ્યારે સરકારી પ્રયાસોએ બાળલગ્નના કેસ ઘટાડવામાં મદદ કરી છે, ત્યારે આ પ્રથા ઓછી આવક ધરાવતા પરિવારોમાં વ્યાપક છે. અત્યંત ગરીબ લોકો ઘણીવાર તેમની દીકરીઓના લગ્ન નાની ઉંમરે કરવાનું નક્કી કરે છે કારણ કે તેઓ તેમને ખવડાવી શકતા નથી અને તેમની દૈનિક જરૂરિયાતો પૂરી કરી શકતા નથી. તેથી, વિવિધ સરકારી યોજનાઓની સફળતા પણ આમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે
(10:12 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
