લખીમપુર: ભારતના સૌથી સમૃદ્ધ ગણાતા દુધવા ટાઇગર રિઝર્વના અત્યંત સંવેદનશીલ બફર ઝોનમાં અંદાજે ૪૦ દિવસ પહેલા આચરવામાં આવેલા ૨૫ જેટલા સંરક્ષિત ગીધોના ક્રૂર સામૂહિક નરસંહારના મામલે સ્થાનિક પોલીસ અને પ્રશાસનનો નબળો પ્રતિભાવ સપાટી પર આવ્યો છે. આ ચકચારી વન્યજીવ અપરાધ અંગે હજુ સુધી ખાતાકીય તપાસ એક ડગલું પણ આગળ વધી શકી નથી કે આ કાવતરા પાછળ સંડોવાયેલા અજાણ્યા ગુનેગારોની ઓળખ પણ થઈ શકી નથી. લુપ્ત થતી પ્રજાતિના આટલા મોટા પાયે થયેલા શંકાસ્પદ મોતના બનાવને વન વિભાગના ઉચ્ચ અધિકારીઓ પણ અત્યંત હળવાશથી લઈ રહ્યા હોવાથી પર્યાવરણવાદીઓમાં વ્યાપક આક્રોશ ફાટી નીકળ્યો છે.

આ ભયાનક પર્યાવરણીય હોનારત બાદ લેબોરેટરીમાંથી સત્તાવાર તપાસ અહેવાલ જાહેર થઈ ચૂક્યો હોવા છતાં, ગુના વાળી જગ્યાની આસપાસના કોઈ શંકાસ્પદ શિકારી કે સ્થાનિક તત્વોની અટકાયત કરવામાં પોલીસ તંત્ર સદંતર નિષ્ફળ નીવડ્યું છે. ગીધોના સામૂહિક મોતના તુરંત બાદ વન વિભાગે કાયદાકીય ઔપચારિકતા પૂરી કરવા માટે માત્ર અજાણ્યા ઇસમો વિરૂદ્ધ વન્યજીવ સંરક્ષણ અધિનિયમ હેઠળ એફઆઈઆર (FIR) દાખલ કરીને સંતોષ માની લીધો હતો. આ ઢીલી કાનૂની કાર્યવાહીને કારણે જંગલની આસપાસ સક્રિય બળતણ અને ચામડા માફિયાઓ વધુ બેફામ બન્યા હોવાના આક્ષેપો થઈ રહ્યા છે.

આ રહસ્યમય મોતનું સાચું કારણ જાણવા માટે વન વિભાગ દ્વારા મૃત પક્ષીઓના વિસેરા અને અન્ય જરૂરી જૈવિક નમૂનાઓ તાત્કાલિક પરીક્ષણ અર્થે દેશની પ્રતિષ્ઠિત 'ભારતીય પશુચિકિત્સા સંશોધન સંસ્થા' (IVRI) ખાતે મોકલવામાં આવ્યા હતા. આ ફોરેન્સિક રિપોર્ટમાં અત્યંત ચોંકાવનારો ખુલાસો થયો છે કે તમામ ગીધોના શરીરમાંથી 'કાર્બોફ્યુરાન' નામનો અત્યંત ઘાતક અને ઝેરી રાસાયણિક પદાર્થ મળી આવ્યો છે. જંગલમાંથી પક્ષીઓની સાથે જે મૃત કૂતરા અને જમીન પર વેરાયેલા ચોખાના દાણા મળ્યા હતા, તે તમામ સેમ્પલોમાં પણ આ જ જંતુનાશક કેમિકલ હોવાનું વૈજ્ઞાનિક રીતે સાબિત થયું છે.

મેડિકલ રિપોર્ટના તથ્યો પરથી એ વાત બિલકુલ સ્પષ્ટ થઈ ગઈ છે કે નિર્દોષ ગીધોનું મૃત્યુ કુદરતી રીતે નહીં પરંતુ કોઈ સુઆયોજિત કાવતરાના ભાગરૂપે આપવામાં આવેલા ઝેરી ખોરાકને ખાવાના કારણે જ થયું હતું. આટલા મજબૂત વૈજ્ઞાનિક પુરાવાઓ હાથમાં હોવા છતાં, વન વિભાગની ક્ષેત્રીય ટીમોએ અત્યાર સુધી માત્ર કાગળ પરની કાર્યવાહી સિવાય ગ્રાઉન્ડ લેવલ પર કોઈ નક્કર સર્ચ ઓપરેશન હાથ ધર્યું નથી. સ્થાનિક પોલીસ સ્ટેશન દ્વારા પણ આ વિસ્તારમાં કોઈ સઘન પેટ્રોલિંગ કે પૂછપરછ કરવામાં આવી નથી જે તેમની ફરજ પ્રત્યેની ઉદાસીનતા છતી કરે છે.

વાસ્તવમાં, પ્રતિબંધિત ઝેરી ચોખાનો આટલો મોટો જથ્થો નેશનલ પાર્કના સુરક્ષિત જંગલ વિસ્તારની અંદર કોણ લાવ્યું અને કયા હેતુથી શિકાર ગોઠવવામાં આવ્યો હતો તે પ્રશ્ન આજે પણ એક વણઉકેલાયેલું રહસ્ય બનેલો છે. દેશના વન્યજીવન પ્રેમીઓ અને સંગઠનોનું કહેવું છે કે જો રાજ્ય સરકાર આ મામલે તાત્કાલિક કોઈ સીઆઈડી કે ઉચ્ચ સ્તરીય તપાસ સમિતિની રચના નહીં કરે, તો આગામી દિવસોમાં આવી ઘટનાઓ દુધવા નેશનલ પાર્કની જૈવવિવિધતા અને સમગ્ર ઇકોસિસ્ટમ માટે કાયમી વિનાશક ખતરો બની જશે.