મુંબઈ : ભારતીય શેરબજારના ઇતિહાસમાં એક નવો સુવર્ણ અધ્યાય લખાવા જઈ રહ્યો છે. દેશની સૌથી મોટી એસેટ મેનેજમેન્ટ કંપની (AMC) એટલે કે SBI ફંડ્સ મેનેજમેન્ટનો બહુપ્રતીક્ષિત પબ્લિક ઇશ્યૂ (IPO) આગામી ૧૪ જૂનના રોજ પ્રાથમિક બજારમાં ધમાકેદાર એન્ટ્રી કરવા માટે તૈયાર છે. આ ઐતિહાસિક લિસ્ટિંગ પૂર્વે, 'ઝી બિઝનેસ' ના મેનેજિંગ એડિટર અનિલ સિંઘવી સાથેની એક ખાસ અને એક્સક્લુઝિવ વાતચીતમાં કંપનીના ટોચના નેતૃત્વએ IPO પાછળનો વાસ્તવિક તર્ક, ટેક્નોલોજીકલ રોકાણો અને ભવિષ્યના રોડમેપ અંગે વિગતવાર ચર્ચા કરી હતી.
આ હાઈ-પ્રોફાઈલ ટોકમાં SBI ફંડ્સ મેનેજમેન્ટના MD અને CEO દેવાશીષ મિશ્રા, જોઈન્ટ CEO ડી. પી. સિંહ અને ચીફ સ્ટ્રેટેજી ઓફિસર આર. એસ. શ્રીનિવાસ જૈને સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે, કંપની પહેલેથી જ અત્યંત નફાકારક હોવા છતાં અને તેને કોઈ નવી મૂડીની તાતી જરૂરિયાત ન હોવા છતાં, આ IPO કંપનીના વિકાસની સફરમાં એક મોટો સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થશે.
નફાકારક હોવા છતાં કેમ આવી રહ્યો છે IPO? જાણી લો આ ૩ મુખ્ય કારણો
કંપનીના એમડી દેવાશીષ મિશ્રાએ મૂડીબજારમાં પ્રવેશવાના ત્રણ મજબૂત વ્યૂહાત્મક ઉદ્દેશ્યો રજૂ કર્યા હતા:
૧) રોકાણકારોનો વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવો: છેલ્લા ઘણા મહિનાઓથી વૈશ્વિક અને સ્થાનિક બજારની અનિશ્ચિતતાને કારણે જે રોકાણકારો રોકાણ કરવાથી ડરી રહ્યા છે, તેમનો ભરોસો જીતવો. ભારતના આર્થિક પાયા મજબૂત છે અને કંપની આ ખચકાટ દૂર કરવા માંગે છે.
૨) મૂડીબજારને વધુ વ્યાપક બનાવવું: ભારતની સૌથી મોટી ફંડ હાઉસ તરીકે લિસ્ટિંગ એ એક કુદરતી પ્રગતિ છે, જે દેશના નાણાકીય બજારોને વધુ ગાઢ અને મજબૂત બનાવશે.
૩) ગવર્નન્સ અને પારદર્શિતા: લિસ્ટેડ કંપની બનવાથી કોર્પોરેટ ગવર્નન્સ, શાસન અને રોકાણકારો પ્રત્યેની જવાબદારી વધુ સુદ્રઢ બનશે. કંપની માત્ર ભારતની જ નહીં, વિશ્વની અગ્રણી એસેટ મેનેજર બનવાની મહેચ્છા ધરાવે છે.
SBI બ્રાન્ડનો પાવર: ૨૩,૦૦૦ શાખાઓ અને રૂ. ૧૩.૫ લાખ કરોડનું સામ્રાજ્ય
વાતચીત દરમિયાન જોઈન્ટ સેક્રેટરી અને સીઇઓ ડી. પી. સિંહે જણાવ્યું હતું કે, SBI મ્યુચ્યુઅલ ફંડને બજારમાં સૌથી અલગ બનાવતી બાબત સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયાની બ્રાન્ડ સાથે જોડાયેલો અતૂટ વિશ્વાસ છે. હાલમાં કંપની રૂ. ૧૩.૫ લાખ કરોડની મ્યુચ્યુઅલ ફંડ સંપત્તિનું સંચાલન (AUM) કરે છે. દેશના ૯૮ ટકાથી વધુ પિન કોડ (PIN Codes) અને ૨૩,૦૦૦ થી વધુ બેંક શાખાઓના વિશાળ નેટવર્ક સાથે કંપની દેશના અંતરિયાળ વિસ્તારોના સામાન્ય નાગરિકોને પણ સત્તાવાર રોકાણ વ્યવસ્થામાં જોડવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
બીજી તરફ, SEBI દ્વારા ટોટલ એક્સપેન્સ રેશિયો (TER) ઘટાડવાના પ્રયાસોથી નફાકારકતા ઘટવાની આશંકાઓ પર પૂર્ણવિરામ મૂકતાં આર. એસ. શ્રીનિવાસ જૈને જણાવ્યું હતું કે, આ નિયમોથી બિઝનેસ પર કોઈ નકારાત્મક અસર પડી નથી અને ભવિષ્યમાં પણ કોઈ મોટા રેવન્યુ દબાણની શક્યતા નથી.
એન્કર બુકમાં ધમાકો અને પ્રાઇસિંગની ગણતરી
IPO ના મૂલ્યાંકન (Valuation) અંગે દેવાશીષ મિશ્રાએ એક મોટો ખુલાસો કરતાં કહ્યું કે, અમે કિંમત નક્કી કરતી વખતે સંસ્થાકીય રોકાણકારો તેમજ લંડન, ન્યૂયોર્ક, હોંગકોંગ અને સિંગાપોર જેવા આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોનો અભિપ્રાય લીધો છે. તેમણે સ્વીકાર્યું હતું કે, "અમે જાણીજોઈને ટેબલ પર થોડા પૈસા છોડ્યા છે (કિંમત વાજબી રાખી છે)," જેથી લિસ્ટિંગ બાદ સામાન્ય રોકાણકારો પણ અર્થપૂર્ણ કમાણી કરી શકે.
ઇશ્યૂ ખુલતા પહેલા જ એન્કર ઇન્વેસ્ટર્સ તરફથી બંપર પ્રતિસાદ મળ્યો છે, જેમાં બ્લેકરોક અને જીઆઈસી (GIC) જેવી વૈશ્વિક સંસ્થાઓ સામેલ છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, દેશના કટ્ટર હરીફ ગણાતા HDFC મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અને ICICI પ્રુડેન્શિયલ મ્યુચ્યુઅલ ફંડે પણ આ આઈપીઓમાં એન્કર રોકાણકાર તરીકે આશરે રૂ. ૨૦૦ કરોડનું મોટું રોકાણ કરીને આ બિઝનેસના મોડેલ પર પોતાનો મજબૂત ભરોસો વ્યક્ત કર્યો છે.
AI-આધારિત ટેક્નોલોજી અને નિષ્ક્રિય રોકાણમાં મોખરે
ટેક્નોલોજીના મોરચે કંપની ખૂબ જ એડવાન્સ છે. ડી. પી. સિંહે જણાવ્યું કે, કંપનીની સત્તાવાર ઇન્વેસ્ટર એપ્લિકેશન સંપૂર્ણપણે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) દ્વારા સંચાલિત છે, જે ગ્રાહકોને પોર્ટફોલિયો આંતરદૃષ્ટિ આપે છે અને તેના દ્વારા રોકાણકારો માત્ર ૩૦ સેકન્ડમાં કોઈપણ આઈપીઓ માટે ડિજિટલ અરજી કરી શકે છે. કંપનીના ૯૦ ટકાથી વધુ વ્યવહારો ઓનલાઈન થાય છે અને તે જેરોધા (Zerodha) તથા ગ્રો (Groww) જેવા ફિનટેક પ્લેટફોર્મ્સ સાથે પણ જોડાયેલી છે.
આ સિવાય, પેસિવ ઇન્વેસ્ટિંગ (નિષ્ક્રિય રોકાણ) ના ક્ષેત્રમાં પણ ૩૦ ટકા બજાર હિસ્સા સાથે કંપની રૂ. ૪ લાખ કરોડનું સંચાલન કરે છે. મ્યુચ્યુઅલ ફંડ સિવાય કંપની EPFO અને મોટા કોર્પોરેટ્સના આશરે રૂ. ૧૭ લાખ કરોડના ફિક્સ્ડ-ઇન્કમ બિઝનેસ (PMS) નું સંચાલન કરીને આ સેક્ટરમાં પણ દેશમાં પ્રથમ ક્રમે છે.
IPO ખરીદવો કે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ? મેનેજમેન્ટનો રોકટોક જવાબ
જ્યારે અનિલ સિંઘવીએ પૂછ્યું કે રોકાણકારો માટે શું શ્રેષ્ઠ રહેશે - IPO કે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ? ત્યારે મેનેજમેન્ટે હસતા મુખે ટૂંકો અને સચોટ જવાબ આપ્યો કે: "બંને." રોકાણકારો ફંડ સ્કીમ્સ દ્વારા યુનિટહોલ્ડર અને આઈપીઓ દ્વારા શેરધારક બનીને કંપનીના સર્વાંગી વિકાસનો ડબલ લાભ લઈ શકે છે. અંતમાં મિશ્રાએ કંપનીના વિઝનનો સારાંશ આપતા ગૌરવભેર કહ્યું કે, "જેમ સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા દરેક ભારતીયની બેંક છે, તેમ અમે ઇચ્છીએ છીએ કે SBI મ્યુચ્યુઅલ ફંડ દરેક ભારતીયનો ફંડ મેનેજર બનશે."