તા. ૨૦, જુલાઈ ૨૦૨૬: નવી દિલ્હી: વૈશ્વિક દરિયાઈ વેપાર અને શિપિંગ ક્ષેત્રે ભારત હવે એક નવી મહાસત્તા તરીકે ઉભરી રહ્યું છે. વિશ્વના વિશાળકાય કન્ટેનર જહાજો (મધર વેસલ્સ) ને ભારતીય કિનારે જ હેન્ડલ કરવા માટે સરકારે દેશના મુખ્ય બંદરોને વધુ ઊંડા બનાવવાની કામગીરી યુદ્ધના ધોરણે તેજ કરી દીધી છે. એક તાજા અહેવાલ મુજબ, આ ઐતિહાસિક કદમથી અત્યાર સુધી કોલંબો અને સિંગાપોર જેવા વિદેશી ટ્રાન્સશિપમેન્ટ હબ પર રહેલી ભારતની નિર્ભરતામાં મોટો ઘટાડો થશે અને દેશના કરોડો રૂપિયાની બચત થશે.

દાયકાઓ જૂની ખર્ચાળ વિડંબનાનો અંત

૭,૫૦૦ કિલોમીટરથી વધુ લાંબો વિશાળ દરિયાકિનારો અને દક્ષિણ છેડેથી પસાર થતી દુનિયાની સૌથી વ્યસ્ત શિપિંગ લેન હોવા છતાં, ભારત પાસે અગાઉ એવા ઊંડા બંદરો નહોતા જ્યાં ૨૪,૦૦૦ TEUs (ટ્વેન્ટી-ફૂટ ઇક્વિવેલન્ટ યુનિટ્સ) ની ક્ષમતાવાળા મહાકાય જહાજો લંગારી શકાય. પરિણામે, ભારતના માલસામાનને વિદેશી બંદરો પર ટ્રાન્સશિપ (અદલાબદલી) કરવો પડતો હતો, જે ખૂબ જ ખર્ચાળ અને સમય માંગી લેતી પ્રક્રિયા હતી. જો કે, પીએમ મોદીની સરકારે આ અંતરને દૂર કરવા લીધેલા નિર્ણયો બાદ ગત ૭ જુલાઈના રોજ કેરળના વિઝિંજામ બંદર પર વિશ્વના સૌથી મોટા કન્ટેનર જહાજ ‘MSC ઇરિના’ ના આગમન સાથે આ વિડંબનાનો અંત આવ્યો છે.

આ મુખ્ય બંદરોનો ડ્રાફ્ટ ૧૮ મીટર સુધી ઊંડો કરાશે

સરકારના નવા પ્લાન હેઠળ, ભારતના પ્રખ્યાત સરકારી બંદરો પર પાણીની ઊંડાઈ (ડ્રાફ્ટ) ને ૧૪ મીટરથી વધારીને ૧૮ મીટર સુધી ઊંડી કરવા માટે મંજૂરી આપી દેવામાં આવી છે. આ યાદીમાં નીચેના બંદરોનો સમાવેશ થાય છે:

· કામરાજર બંદર: ચેન્નાઈ નજીક આવેલું એન્નોર પોર્ટ.

· પારાદીપ બંદર: ઓડિશાનું વ્યસ્ત આંતરરાષ્ટ્રીય બંદર.

· દીનદયાળ બંદર: ગુજરાતના કચ્છમાં આવેલું કંડલા પોર્ટ, જ્યાં ડ્રાફ્ટ વધારવાથી પશ્ચિમ ભારતના વેપારને નવી પાંખો મળશે.

આ અપગ્રેડેશનને કારણે હવે આશરે ૨ લાખ ટન ડેડવેઇટ કાર્ગો વહન કરતા કેપ-સાઇઝ ડ્રાય બલ્ક જહાજો પણ સરળતાથી ભારતીય બંદરો પર આવી શકશે.

ગુજરાતનું મુન્દ્રા બંદર અને મહારાષ્ટ્રનું વાધવન બંદર બનશે ગેમચેન્જર

ખાનગી ક્ષેત્રની વાત કરીએ તો, ગુજરાતના મુન્દ્રા બંદરે ૧૭.૫ મીટરની ઊંડાઈ સાથે આ કન્સેપ્ટને પહેલેથી જ સફળ સાબિત કરી દીધો છે. મુન્દ્રા ૧૪,૦૦૦ થી વધુ TEUs ધરાવતા જહાજોને કોઈ પણ મધ્યસ્થી હબ વગર સીધા જ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ (અમેરિકા) મોકલનારું એકમાત્ર ભારતીય બંદર બની ગયું છે. આ ઉપરાંત, મહારાષ્ટ્રમાં આયોજિત થઈ રહેલું નવું 'વાધવન બંદર' ૨૦ મીટરના કુદરતી ઊંડા ડ્રાફ્ટ સાથે તૈયાર થઈ રહ્યું છે, જે આગામી સમયમાં વિશ્વના ટોચના ૧૦ કન્ટેનર હબમાં સ્થાન મેળવીને વૈશ્વિક વેપારનો નકશો બદલી નાખશે.