નવી દિલ્હી: સેન્ટર ફોર ડોમેસ્ટિક ઇકોનોમી પોલિસી રિસર્ચ (C-DEP) અને વાણિજ્ય મંત્રાલયના સેન્ટર ફોર WTO સ્ટડીઝ દ્વારા આજે સંયુક્ત રીતે "ઇમ્પેક્ટ ઓફ એન્ટી-ડમ્પિંગ ડ્યુટીઝ ઇન ઇન્ડિયા" (ભારતમાં એન્ટી-ડમ્પિંગ ડ્યુટીની અસર) શીર્ષક હેઠળનો એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને સઘન અહેવાલ સત્તાવાર રીતે જાહેર કરવામાં આવ્યો છે. આ ખાસ અહેવાલમાં ડાઉનસ્ટ્રીમ ખર્ચ, ફુગાવો, નાના ઉદ્યોગો (MSME), સ્થાનિક ઉત્પાદન ક્ષમતા અને મૂડીરોકાણ પર એન્ટી-ડમ્પિંગ ડ્યુટીની વિવિધ અસરોનું બારીકાઈથી મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું છે. અહેવાલના સત્તાવાર તારણો અનુસાર, સરકાર દ્વારા હાલમાં જે વિદેશી ઉત્પાદનોનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવી રહ્યું છે તેના પર કડક રીતે એન્ટી-ડમ્પિંગ ડ્યુટી લાદવામાં આવે તો દેશને અંદાજે વાર્ષિક ૨૮,૫૪૦ કરોડ રૂપિયા (૩ બિલિયન યુએસ ડોલર) જેટલા મોટા વિદેશી હૂંડિયામણની સીધી બચત થશે અને દેશની અંદર જ આશરે ૭૦,૦૦૦ કરોડ રૂપિયાના સ્થાનિક રોકાણને મોટો વેગ સાંપડશે.

વાણિજ્ય મંત્રાલયના સેન્ટર ફોર WTO સ્ટડીઝના વડા પ્રીતમ બેનર્જી દ્વારા આ અહેવાલ દેશના મુખ્ય સ્થાનિક ઉદ્યોગોના અગ્રણીઓ સાથે યોજાયેલી એક વિશેષ ગોળમેજી બેઠકમાં સત્તાવાર રીતે રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. આ ઉચ્ચ સ્તરીય કાર્યક્રમમાં કેમિકલ્સ, પોલિમર્સ, ટેક્સટાઈલ અને અન્ય વિવિધ ઉત્પાદન ક્ષેત્રોના અગ્રણી ઉદ્યોગપતિઓ એકઠા થયા હતા, જેમની સ્થાનિક ઉત્પાદન ક્ષમતાઓને ચીન સહિતના અન્ય દેશો દ્વારા કરવામાં આવતા સસ્તા માલના બેફામ ડમ્પિંગથી ઊંડી આર્થિક અસર પહોંચી છે. આ અસરગ્રસ્ત સ્થાનિક ઉત્પાદકો ભારતીય બજારમાં ૨ લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુનું મસમોટું ટર્નઓવર ધરાવે છે.

અહેવાલમાં સામેલ કરાયેલા ૩૩ મુખ્ય ઉત્પાદનોનો અભ્યાસ સ્પષ્ટ કરે છે કે, હાલના સમયગાળામાં વિદેશોથી ડમ્પ કરાયેલી આ આયાતના કારણે ભારતીય ઉદ્યોગોને થતું આર્થિક નુકસાન આશરે ૧.૫૪ લાખ કરોડ રૂપિયા જેટલું મોટું છે. જો આ વિસંગતતા પર સમયસર લગામ નહીં કસવામાં આવે તો ૨૦૩૦ સુધીમાં આ નુકસાનનો આંકડો વધીને ૨.૬૮ લાખ કરોડથી ૨.૭૦ લાખ કરોડ રૂપિયાની વચ્ચે પહોંચવાની ભયજનક સંભાવના છે. આ આર્થિક નુકસાનની સાથે જ ભારતમાં જોખમમાં મુકાનારી રોજગારીની સંખ્યા પણ આશરે ૨૪,૦૦૦ થી વધીને ૩૮,૦૦૦ થી ૪૨,૦૦૦ સુધી પહોંચી શકે છે, જે ભારતના સમગ્ર અર્થતંત્ર અને રોજગાર બજાર પર થનારી લાંબા ગાળાની વિનાશક અસરો દર્શાવે છે.

ગ્રાહકો અને ફુગાવા પર નહિવત અસરનો ખુલાસો:

આ અહેવાલમાં એક મોટો ખુલાસો એ પણ થયો છે કે એન્ટી-ડમ્પિંગ ડ્યુટી લાગુ કરવાથી સામાન્ય ગ્રાહકોના ખર્ચ કે દેશના ફુગાવા પર કોઈ મોટી આડઅસર થતી નથી. DGTR (ડીજીટીઆર) દ્વારા અગાઉ ભલામણ કરાયેલા ૫૬ એવા કિસ્સાઓ જ્યાં આ ડ્યુટી લાગુ કરવામાં આવી ન હતી, તેનું વિશ્લેષણ દર્શાવે છે કે જો ત્યાં ડ્યુટી લાદવામાં આવી હોત તો પણ અંતિમ ગ્રાહક કિંમતો પર તેની મધ્યમ અસર માત્ર ૦.૦૨૩ ટકા જ હોત. આમાંના ૯૧ ટકાથી વધુ કિસ્સાઓમાં આ અસર ૦.૧૦ ટકાથી પણ ઓછી બેસતી હતી. જો એવી પણ ધારણા રાખવામાં આવે કે કંપનીઓ આ ટેક્સનો ૫૦ ટકા જેટલો બોજો સીધો ગ્રાહકો પર નાંખી દેશે તો પણ, ૨૧ પેન્ડિંગ એન્ટી-ડમ્પિંગ ડ્યુટી ઉત્પાદનોનો દેશના ફુગાવામાં હિસ્સો ૦.0૧ ટકાથી પણ ઓછો રહે છે. આ આંકડા સાબિત કરે છે કે આ ડ્યુટી અંતિમ ગ્રાહકો માટે બજારમાં કોઈ મોટો ભાવવધારો કરતી નથી, પરંતુ સ્થાનિક ઉત્પાદકો માટે તંદુરસ્ત અને વાજબી સ્પર્ધા પુનઃસ્થાપિત કરવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે.

નાના ઉદ્યોગો (MSMEs) નું અસ્તિત્વ જોખમમાં:

અહેવાલમાં એન્ટી-ડમ્પિંગ ડ્યુટી સમયસર લાગુ ન કરવાના કારણે નાના તથા મધ્યમ ઉદ્યોગો (MSMEs) પર પડતી અપ્રમાણસર અસરો પર વિશેષ ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. સતત થઈ રહેલી સસ્તી વિદેશી આયાતના કારણે સબ્લિમેશન-ટ્રાન્સફર પેપર, ફોન બેક કવર અને નાયલોન ફિલામેન્ટ યાર્ન જેવા ક્ષેત્રોમાં ભારતના અનેક પ્લાન્ટ્સ સંપૂર્ણપણે બંધ કરવાની ફરજ પડી છે, જેનાથી વિદેશી આયાત પરની નિર્ભરતા વધી છે અને સ્થાનિક ઉત્પાદન ક્ષમતા નાશ પામી છે. આનાથી તદ્દન વિપરીત, કેબલ ટાઈઝ, સિરામિક વેર અને વેક્યૂમ ફ્લાસ્ક જેવા ક્ષેત્રોમાં સમયસર એન્ટી-ડમ્પિંગ ડ્યુટીના હસ્તક્ષેપને કારણે સ્થાનિક MSMEs ને પોતાની કામગીરી ચાલુ રાખવા, ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારવા અને નવું મૂડીરોકાણ આકર્ષવામાં મોટી સફળતા મળી છે.

અહેવાલમાં વિશ્લેષણ કરાયેલા વૈશ્વિક આંકડા દર્શાવે છે કે ભારત આ ડ્યુટીનો કોઈ દુરુપયોગ કરી રહ્યું નથી. તેનાથી ઉલટું, યુએસએ અને અન્ય ઘણા વિકસિત દેશો ભારત કરતાં ઘણી મોટી માત્રામાં અને આકરા સ્તરે એન્ટી-ડમ્પિંગ ડ્યુટીનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. ભારતમાં એન્ટી-ડમ્પિંગ ડ્યુટીનો સરેરાશ ગાળો ૬.૯૭ વર્ષનો છે, જ્યારે વૈશ્વિક સરેરાશ ૧૧.૧૯ વર્ષની છે. અમેરિકા અને ચીન જેવા દેશો, જેમણે કેટલાક કિસ્સામાં ૬૩૨% જેટલી ઊંચી ડ્યુટી લાદી છે, તેની સરખામણીમાં ભારતમાં ડ્યુટીના દરો સામાન્ય રીતે ઘણા ઓછા અને આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણોને અનુરૂપ રહે છે. આ જ કારણે ભારતની એન્ટી-ડમ્પિંગ ડ્યુટીની ભલામણો હંમેશા વૈશ્વિક વ્યાપાર સંગઠન (WTO) ના વિવાદોમાં કાયદાકીય રીતે યોગ્ય ઠરી છે.

અહેવાલના અંતે ભારપૂર્વક જણાવાયું છે કે વિદેશી હૂંડિયામણના વ્યયને તાકીદે અટકાવવા અને સ્થાનિક ઉદ્યોગોને સુરક્ષિત કરવા માટે, DGTR દ્વારા ભલામણ કરાયેલ એન્ટી-ડમ્પિંગ ડ્યુટીનો સરકારે તાત્કાલિક પ્રભાવથી અમલ કરવાની જરૂર છે. જે ક્ષેત્રોમાં ભારત પાસે પૂરતી સ્થાનિક ઉત્પાદન ક્ષમતાઓ ઉપલબ્ધ છે, ત્યાં વિદેશી ડમ્પ આયાતને મંજૂરી આપવી તે ભારતીય અર્થતંત્ર અને ભારતીય રૂપિયાના મૂલ્ય માટે નુકસાનકારક છે. આ ડ્યુટી સમયસર લાગુ કરવાથી ૨૦૩૦ સુધીમાં માંગ અને પુરવઠા વચ્ચેનો મોટો તફાવત અટકાવી શકાશે, આયાતી માલ પર ભારતની નિર્ભરતા ઘટશે, ઔદ્યોગિક સ્થિતિસ્થાપકતા મજબૂત થશે અને ૨૦嗅૭ સુધીમાં પ્રધાનમંત્રીના 'વિકસિત ભારત' ના વિઝનને સાકાર કરવામાં મોટું રાષ્ટ્રીય યોગદાન મળશે.