દેશભરમાં બંધ થતી કુલ શાળાઓમાંથી અડધી ફક્ત મધ્યપ્રદેશમાં
૨૦૨૫-૨૬ દરમિયાન મધ્યપ્રદેશમાં કુલ ૨,૪૨૬ શાળાઓ બંધ કરવામાં આવી હતી અથવા મર્જ કરવામાં આવી હતી
ભોપાલ તા.૨: દેશભરમાં શિક્ષણ પ્રણાલી અંગે એક ચોંકાવનારું અને ભયાનક ચિત્ર બહાર આવ્યું છે, જે નીતિગત નિર્ણયો પર સીધા પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. તાજેતરના ડેટા અનુસાર, વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ દરમિયાન દેશભરમાં બંધ થયેલી અથવા મર્જ થયેલી બધી શાળાઓમાંથી અડધી શાળાઓ ફક્ત મધ્યપ્રદેશમાં છે. જ્યારે સરકાર સતત શિક્ષણ ક્ષેત્રે ભારે રોકાણ કરવાનો દાવો કરે છે, ત્યારે ગ્રામીણ સ્તરે સરકારી શાળાઓનો વ્યાપ સતત સંકોચાઈ રહ્યો છે, જે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં બાળકોની મુશ્કેલીઓમાં વધારો કરી રહ્યો છે.
કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રાલયે તાજેતરમાં UDISE+ ડેટા જાહેર કર્યો છે. આ રિપોર્ટ મુજબ, ૨૦૨૫-૨૬ માં દેશભરમાં કુલ ૪,૭૯૧ શાળાઓ બંધ અથવા મર્જ કરવામાં આવી હતી. આમાંથી, ૨,૪૨૬ શાળાઓ એકલા મધ્યપ્રદેશમાં જ બંધ અથવા અન્ય શાળાઓ સાથે મર્જ કરવામાં આવી હતી, જે રાષ્ટ્રીય કુલ બજેટના ૫૦ ટકાથી વધુનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. રાજ્યના કુલ શાળા શિક્ષણ બજેટમાં રૂા.૩૬,૭૩૦ કરોડનો વધારો થયો હોવા છતાં આ પરિસ્થિતિ આવી છે. આ બજેટ ૨૦૨૨-૨૩ ની તુલનામાં આશરે રૂા.૯,૦૦૦ કરોડનો નોંધપાત્ર વધારો દર્શાવે છે, છતાં જમીની પરિસ્થિતિમાં કોઈ સુધારો જોવા મળતો નથી.
અધિકારીઓનો દલીલ છે કે શાળા એકીકરણ વિદ્યાર્થીઓની ઓછી સંખ્યા અને સંસાધનોના વધુ સારા ઉપયોગની જરૂરિયાતને કારણે થઈ રહ્યું છે. જો કે, નિષ્ણાતો માને છે કે મધ્યપ્રદેશમાં નબળી માળખાગત સુવિધા આ કટોકટીને વધારી રહી છે. રાજ્યમાં ઘણી સરકારી શાળાઓ હજુ પણ કાયમી ઇમારતો વિના કાર્યરત છે. ચોમાસાની ઋતુ દરમિયાન, કામચલાઉ અથવા જર્જરિત ઇમારતો સંપૂર્ણપણે બિનઉપયોગી બની જાય છે, જેના કારણે બાળકોને શિક્ષણ માટે દૂરના વિસ્તારોમાં જવાની ફરજ પડે છે.
નિષ્ણાતો સ્પષ્ટપણે જણાવે છે કે જ્યારે શાળાઓ દૂર સ્થિત હોય છે, ત્યારે તેની સૌથી ખરાબ અસર ગ્રામીણ પરિવારો, ગરીબો અને ખાસ કરીને નાની દીકરીઓ પર પડે છે. લાંબી અને અસુરક્ષિત મુસાફરીને કારણે, માતાપિતા ઘણીવાર તેમની દીકરીઓનું શિક્ષણ અધવચ્ચે જ છોડી દે છે. શિક્ષકો અને શિક્ષણવિદો માને છે કે જો સરકાર વહીવટી વિલીનીકરણને બદલે કાયમી વર્ગખંડો અને સલામત માર્ગો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત નહીં કરે, તો ભવિષ્યમાં શાળાઓ બંધ થવાની સંખ્યા વધુ ચિતાજનક બની શકે છે. હાલમાં, શાળા શિક્ષણ મંત્રી રાવ ઉદય પ્રતાપ સિહ તરફથી આ બાબતે કોઈ સત્તાવાર પ્રતિભાવ મળ્યો નથી.
૨૦૨૫-૨૬ દરમિયાન મધ્યપ્રદેશમાં કુલ ૨,૪૨૬ શાળાઓ બંધ કરવામાં આવી હતી અથવા મર્જ કરવામાં આવી હતી. દેશભરમાં કુલ બંધ થયેલી શાળાઓમાં એકલા મધ્યપ્રદેશનો હિસ્સો ૫૦% છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં રાજ્યનું શાળા શિક્ષણ બજેટ વધીને રૂા.૩૬,૭૩૦ કરોડ થયું છે. ગરીબ માળખાગત સુવિધાઓ અને જર્જરિત ઇમારતો ગ્રામીણ બાળકોના શિક્ષણમાં મોટો અવરોધ ઉભો કરી રહી છે.
(10:05 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
