નવી દિલ્‍હી,તા.૨૮: સરકાર દેશભરના લાખો વાહન માલિકોને નોંધપાત્ર રાહત આપવા જઈ રહી છે. સરકારે છ વર્ષ સુધીના BS-6 સુસંગત ખાનગી વાહનો માટે પ્રદૂષણ નિયંત્રણ પ્રમાણપત્ર (PUCC) ની માન્‍યતા અવધિ વર્તમાન એક વર્ષથી વધારીને ત્રણ વર્ષ કરવાનો પ્રસ્‍તાવ મૂક્‍યો છે. આ નવો નિયમ વાહનચાલકોને વાર્ષિક પ્રદૂષણ નિયંત્રણ કેન્‍દ્રની મુલાકાત લેવાની જરૂરિયાતમાંથી રાહત આપશે.

માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલયે એક ડ્રાફટ નોટિફિકેશનમાં જણાવ્‍યું છે કે છ વર્ષ સુધીના BS-6 વાણિજ્‍યિક વાહનો માટે PUCC માન્‍યતા બે વર્ષ સુધી વધારવાનો પ્રસ્‍તાવ છે.

છ થી ૧૦ વર્ષ સુધીના BS-6 વાહનોએ વાર્ષિક ધોરણે તેમના PUCC પ્રમાણપત્રો રિન્‍યુ કરાવવાની જરૂર પડશે, જ્‍યારે ૧૦ વર્ષથી વધુ જૂના BS-6 વાહનોએ દર છ મહિને તેમના PUCC પ્રમાણપત્રો રિન્‍યુ કરાવવાની જરૂર પડશે.

ડ્રાફટ નોટિફિકેશન મુજબ, બધા BS-IV વાહનોએ વર્ષમાં એક વાર નહીં પણ દર છ મહિને તેમના ભ્‍શ્‍ઘ્‍ઘ્‍ રિન્‍યુ કરાવવાની જરૂર પડશે, જ્‍યારે BS-1, BS-2 અને  BS-3 વાહનોએ દર ત્રણ મહિને તેમના PUCC રિન્‍યુ કરાવવાની જરૂર પડશે.

BS, અથવા ભારત સ્‍ટેજ, ભારતના વાહન ઉત્‍સર્જન ધોરણોનો ઉલ્‍લેખ કરે છે જે કાર્બન મોનોક્‍સાઇડ, નાઇટ્રોજન ઓક્‍સાઇડ, હાઇડ્રોકાર્બન અને કણો જેવા પ્રદૂષકોને મર્યાદિત કરે છે. આ ધોરણો યુરોપિયન ઉત્‍સર્જન નિયમો સાથે સુસંગત છે અને વધુ પ્રદૂષિત વાહનોને ધીમે ધીમે દૂર કરવા માટે લાગુ કરવામાં આવ્‍યા હતા.

BS-IV ૨૦૧૭ થી ૨૦૨૦ સુધી અમલમાં હતું. BS-VI એપ્રિલ ૨૦૨૦ થી અમલમાં આવ્‍યું. ભારતે BS-V છોડી દીધું અને પ્રદૂષણને ઝડપથી નિયંત્રિત કરવા માટે સીધા BS-VI અપનાવ્‍યું. BS-VI વાહનો નોંધપાત્ર રીતે ઓછા પ્રદૂષકોનું ઉત્‍સર્જન કરે છે અને તેમને ઓછા સલ્‍ફર સામગ્રીવાળા BS-VI ઇંધણની જરૂર પડે છે.

 વાહન માલિકો પર પાલનનો બોજ ઘટાડવા માટે, સરકારે છ વર્ષ સુધીના ખાનગી ભારત સ્‍ટેજ-૬ (BS-6) વાહનો માટે માન્‍યતા અવધિ વર્તમાન એક વર્ષથી વધારીને ત્રણ વર્ષ કરવાનો પ્રસ્‍તાવ મૂક્‍યો છે. માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલયે એક ડ્રાફટ નોટિફિકેશનમાં જણાવ્‍યું છે કે છ થી ૧૦ વર્ષ જૂના BS-6 વાહનોએ દર બે વર્ષે તેમના PUCC પ્રમાણપત્રનું નવીકરણ કરાવવું પડશે, અને ૧૦ વર્ષથી વધુ જૂના વાહનોએ દર છ મહિને આવું કરવું પડશે.

સૂચના અનુસાર, BS-4 ઉત્‍સર્જન ધોરણોનું પાલન કરતા તમામ મોટર વાહનોએ દર છ મહિને તેમના PUCC પ્રમાણપત્રનું નવીકરણ કરાવવું પડશે. વધુમાં, BS-1, BS-2, અને BS-3 ઉત્‍સર્જન ધોરણોનું પાલન કરતા તમામ મોટર વાહનોએ દર ત્રણ મહિને તેમના PUCC રિન્‍યુ કરાવવા પડશે. BS, અથવા ભારત સ્‍ટેજ, દેશમાં વાહન ઉત્‍સર્જન ધોરણોનો ઉલ્‍લેખ કરે છે. તે કાર્બન મોનોક્‍સાઇડ, નાઇટ્રોજન ઓક્‍સાઇડ, હાઇડ્રોકાર્બન અને કણો જેવા પ્રદૂષકો પર મર્યાદા નક્કી કરે છે.

૨૦૧૭ થી ૨૦૨૦ દરમિયાન BS-4 લાગુ કરવામાં આવ્‍યું હતું. ત્‍યારબાદ BS-6 એપ્રિલ ૨૦૨૦ થી અમલમાં આવ્‍યું.

પ્રદૂષણ નિયંત્રણને વેગ આપવા માટે, ભારતે BS-5 છોડી દીધું અને સીધા BS-6 પર ખસેડ્‍યું. આ વાહનો નોંધપાત્ર રીતે ઓછા પ્રદૂષકોનું ઉત્‍સર્જન કરે છે અને ઓછા સલ્‍ફર સામગ્રીવાળા BS-6 ઇંધણની જરૂર પડે છે. સરકારે પ્રદૂષણ ઘટાડવા માટે માત્ર ઇંધણમાં ફેરફાર જ નહીં પરંતુ વાહન એન્‍જિનમાં પણ ફેરફાર કર્યા છે. આ જ કારણ છે કે પ્રદૂષણ ઘટાડવા માટે જૂના ડીઝલ વાહનોમાં યુરિયા ઉમેરવામાં આવે છે.

દિલ્‍હી સહિત દેશભરના ઘણા રાજ્‍યોમાં, પ્રદૂષણ નિયંત્રણ પ્રમાણપત્ર (PUCC) ન હોવા બદલ રૂ.૧૦,૦૦૦ નો દંડ લાદવામાં આવે છે. પરિવહન વિભાગ નિયમિતપણે વાહન માલિકોને ચેતવણી આપવા માટે સંદેશા મોકલે છે. જો નોંધણી સમયસર પૂર્ણ ન થાય, તો ઓનલાઈન ચલણ સિસ્‍ટમ પણ છે. PUCC વગરના વાહનો માટે પણ કડક ઈંધણ નિયમો લાગુ કરવામાં આવી રહ્યા છે.

દિલ્‍હી સરકારે પહેલેથી જ જાહેરાત કરી છે કે રાજધાનીના પેટ્રોલ પંપ પર પોલ્‍યુશન અંડર કંટ્રોલ સર્ટિફિકેટ (PUCC) વગર ઈંધણનું વિતરણ કરવામાં આવશે નહીં. ભવિષ્‍યમાં, ફક્‍ત માન્‍ય PUCC ધરાવતા વાહનોને જ ઈંધણ પૂરું પાડવામાં આવશે. આનો હેતુ દિલ્‍હીમાં પ્રદૂષણનું સ્‍તર ઘટાડવાનો છે. શિયાળાની ઋતુ દરમિયાન, દિલ્‍હીનું પ્રદૂષણ સ્‍તર, અથવા AQI, ઘણીવાર ૫૦૦ થી વધી જાય છે.