નવી દિલ્હી :દેશના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં ભારે ગરમીનો પ્રકોપ જોવા મળી રહ્યો છે. તેને લીધે લોકો ખૂબ જ પરેશાન છે. દેશના અનેક વિસ્તારોમાં તાપમાન 45 ડિગ્રી સુધી પહોંચી ગયું છે. આ દરમિયાન ભારતીય હવામાન વિભાગે આગામી દિવસોમાં ગરમીનો પારો વધવાની ચેતવણી આપી છે.

જોકે આ સાથે ગરમીન પ્રકોપ વચ્ચે પણ એક ખૂબ જ રાહત આપનારી આગાહી પણ કરવામાં આવી છે. દેશમાં આ વર્ષે દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસુ (Monsoon) નિર્ધારીત સમય કરતાં વહેલુ આવશે. તેને લીધે મે મહિનાના અંત ભાગ સુધીમાં દક્ષિણ ભારતના અનેક ભાગોમાં સારો એવો વરસાદ શરૂ થઈ જશે.

યુરોપિયન સેન્ટર ફોર મીડિયમ-રેન્જ વેધર ફોરકાસ્ટ એટલે કે ECMWF પ્રમાણે, ચોમાસાની શરૂઆત જલ્દીથી આવવાના સંકેત મળી રહ્યા છે. ગયા વર્ષ 2025માં પણ અનુમાન હતુ કે કેરળમાં ચોમાસુ 27થી 29 મે વચ્ચે પહોંચશે. જોકે તે વહેલુ આવી ગયું હતું. એવી જ રીતે એવા સંકેત મળ્યા છે કે ચોમાસુ નિયત સમય કરતાં વહેલા ચોમાસું આવશે. આંડમાન અને નિકોબાર દ્વીપ સમૂહમાં ચોમાસુ સૌથી પહેલા પહોંચે છે.

આ વખતે ચોમાસુ 18 થી 25 મે ની વચ્ચે અહીં શરૂ થવાની ધારણા છે. હવામાન મોડેલ હાલમાં સૂચવે છે કે હિંદ મહાસાગરમાંથી ભેજયુક્ત પવનો બંગાળની ખાડી અને આંદામાન સમુદ્ર પર રચાઈ રહ્યા છે. આ પવનોને કારણે તે સમય દરમિયાન આ વિસ્તારોમાં સામાન્ય કરતાં 30 થી 60 મીમી વધુ વરસાદ પડી શકે છે.

આંદામાનના ઉત્તરમાં ઉષ્ણકટિબંધીય સિસ્ટમ બનવાની 20 થી 40 ટકા શક્યતા છે. આવી સિસ્ટમો સામાન્ય રીતે વધુ ભેજ ખેંચીને અને વરસાદની પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવીને ચોમાસાને આગળ વધારવામાં મદદ કરે છે. ત્યારબાદ 25 મે અને 1 જૂન વચ્ચે ચોમાસું વધુ આગળ વધવાની અપેક્ષા છે. આ સમય દરમિયાન દક્ષિણપૂર્વ અરબી સમુદ્ર પર મજબૂત પશ્ચિમી પવનો ફૂંકાઈ શકે છે, જે ભેજને સીધા ભારતના દક્ષિણપશ્ચિમ કિનારા તરફ લઈ જઈ શકે છે. આનાથી કેરળ અને તમિલનાડુના દક્ષિણ ભાગોમાં સામાન્ય કરતાં વધુ વરસાદ પડી શકે છે.

દક્ષિણ ભારત માટે આ સમાચાર મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે અહીંના ઘણા વિસ્તારો ખેતી અને પાણી માટે ચોમાસા પર આધાર રાખે છે. જો વરસાદ વહેલો આવે તો લોકોને ગરમીથી રાહત મળશે અને ખેતી સમયસર શરૂ થઈ શકે છે. હવામાનને અસર કરતા કેટલાક મુખ્ય પરિબળો પણ આ વર્ષે ચોમાસાની તરફેણમાં હોય તેવું લાગે છે.

આમાંનું એક હિંદ મહાસાગર ડાયપોલ (IOD) છે. જ્યારે હિંદ મહાસાગરના પશ્ચિમ ભાગમાં પાણી પૂર્વ ભાગ કરતા ગરમ હોય છે ત્યારે તેને પોઝિટિવ IOD કહેવામાં આવે છે. આવી સ્થિતિમાં, ભારત તરફ વધુ ભેજ વહે છે અને ચોમાસું સામાન્ય રીતે વધુ મજબૂત હોય છે. આ વખતે એવી આગાહી કરવામાં આવી છે કે IOD ચોમાસાની તરફેણમાં હોઈ શકે છે.

આ વર્ષની શરૂઆતમાં થયેલી તીવ્ર ગરમીની પણ ચોમાસા પર અસર થઈ શકે છે. વધતી ગરમીને કારણે સમુદ્રમાંથી આવતા પવનો વહેલા સક્રિય થઈ શકે છે, જેનાથી ચોમાસાના વહેલા આગમનની શક્યતા વધી શકે છે. હવામાન નિષ્ણાતો કહે છે કે જો સમુદ્ર અને વાતાવરણીય પરિસ્થિતિઓમાં કોઈ મોટા ફેરફારો ન થાય તો ચોમાસું 25 મેની આસપાસ ભારતમાં આવી શકે છે.

હાલના સંકેતો સૂચવે છે કે આ વર્ષે ચોમાસુ સામાન્ય કરતાં વહેલું આવી શકે છે. જ્યારે દેશના ઘણા ભાગોમાં હજુ સુધી ગરમીથી રાહત મળી નથી, જો આ આગાહીઓ સાચી સાબિત થાય, તો દક્ષિણ ભારતના લોકો આગામી દિવસોમાં નોંધપાત્ર રાહત અનુભવી શકે છે.