કાઠમંડુ : ૨૬ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ના રોજ નેપાળ-તિબ્બત સરહદ નજીક આવેલા લેંગટાંગ લિરૂંગ ક્ષેત્રમાં અચાનક ગ્લેશિયર તૂટવા અને આઇસ-રોક એવાલાંચને કારણે ભોટેકોશી અને ત્રિશૂલી નદીઓમાં સર્જાયેલા ભયાનક જળપ્રલયે સમગ્ર નેપાળમાં ભારે તબાહી મચાવી છે, જેમાં રસુવા, નુવાકોટ, ધાડિંગ, ગોરખા અને ચિતવન જેવા જિલ્લાઓમાં અત્યાર સુધીમાં ૧,૩૪૪ લોકોના કરૂણ મૃત્યુ નીપજ્યા છે અને હજારો લોકો બેઘર બન્યા છે. નેપાળ પોલીસ દ્વારા જારી કરવામાં આવેલા સત્તાવાર આંકડાઓ મુજબ, આ ગોઝારી હોનારતમાં અત્યાર સુધીમાં ૪૮૯ પુરુષો, ૨૬૯ મહિલાઓ, ૫૨ છોકરાઓ અને ૩૩ છોકરીઓના મૃતદેહો મળી આવ્યા છે, જ્યારે ૫૦૧ મૃતદેહોના માત્ર આંશિક અંગો જ મળવાના કારણે તેમની ઓળખ કરવી વહીવટી તંત્ર માટે અત્યંત મોટો પડકાર બની રહી છે.

આ કુદરતી આપત્તિનું કદ એટલું વિશાળ હતું કે રસુવા અને નુવાકોટ સહિતના પ્રભાવિત વિસ્તારોમાં માત્ર માનવીય જાનહાનિ જ નહીં પરંતુ આખો ભૌગોલિક આકાર બદલાઈ ગયો છે, અને હજુ પણ ૪,૮૯૮ જેટલા લોકો લાપતા છે જેમાં ૪,૨૫૦ નેપાલી નાગરિકો અને ૬૧૮ વિદેશી નાગરિકો સામેલ છે. રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય રેસ્ક્યુ ટીમો દ્વારા લાપતા લોકોની શોધખોળ માટે પૂરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં સઘન અભિયાન ચલાવવામાં આવી રહ્યું છે, જે દરમિયાન અત્યાર સુધીમાં ૭,૩૮૭ નેપાલી અને ૧,૨૪૪ વિદેશીઓ સહિત કુલ ૮,૬૩૧ જીવિત લોકોને સુરક્ષિત બહાર કાઢવામાં સફળતા મળી છે. ઘરવિહોણા બનેલા ૩,૬૫૫ વિસ્થાપિત નાગરિકોને સરકારી અને સુરક્ષિત હોલ્ડિંગ સેન્ટરોમાં આશરો આપીને તેમને પ્રાથમિક સુવિધાઓ પૂરી પાડવામાં આવી રહી છે.

મૃતકોની ઓળખ સુનિશ્ચિત કરવા અને ગાયબ થયેલા સ્વજનોના પરિવારોને રાહત આપવા માટે વહીવટી તંત્ર દ્વારા ડીએનએ સેમ્પલિંગની કામગીરી યુદ્ધના ધોરણે તેજ કરવામાં આવી છે, જેના ભાગરૂપે અત્યાર સુધીમાં ૧,૨૬૦ મૃતકો અને ૯૭૨ સ્વજનો એમ કુલ ૨,૨૩૨ લોકોના ડીએનએ નમૂના એકત્રિત કરવામાં આવ્યા છે. ઓળખ ન થઈ શકેલા ૧,૨૭૦ અજ્ઞાત મૃતકોની વિગતો સત્તાવાર વેબસાઇટ પર જાહેર કરવામાં આવી છે, જ્યારે નિયમ અનુસાર ૧,૦૩૦ શબોનો યોગ્ય અને મર્યાદિત અંતિમ વ્યવસ્થિત નિકાલ કરવામાં આવ્યો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરેથી પણ નેપાળ સરકારને આ ગંભીર કટોકટીમાંથી બહાર કાઢવા માટે નાણાકીય તેમજ તબીબી સહાયના હાથ લંબાવવામાં આવ્યા છે.

ભૂતકાળમાં પણ હિમાલયી ક્ષેત્રોમાં આવા આબોહવાકીય ફેરફારો અને હિમસ્ખલનને કારણે મોટી દુર્ઘટનાઓ સર્જાઈ ચૂકી છે, પરંતુ આ વખતની ત્રાસદીએ છેલ્લા કેટલાક દાયકાઓનો રેકોર્ડ તોડી નાખ્યો છે. આગામી દિવસોમાં સરકાર દ્વારા પૂરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં પુનઃનિર્માણ માટે વિશેષ પેકેજ જાહેર કરવામાં આવશે તેમજ નદી કિનારાના જોખમી વિસ્તારોમાં અદ્યતન અર્લી વોર્નિંગ સિસ્ટમ વિકસાવવાની દિશામાં કડક પગલાં લેવામાં આવશે તેવી જાહેરાત કરવામાં આવી છે.