નવી દિલ્‍હી તા.૭: પﾍમિ બંગાળ, તમિલનાડુ, કેરળ અને આસામમાં તાજેતરની વિધાનસભા ચૂંટણીઓમાં રાજકીય પક્ષોએ અતિશય ચૂંટણી વચનો આપ્‍યા હતા. પﾍમિ બંગાળમાં ભાજપે બે તૃતીયાંશ બહુમતી મેળવી હતી. તમિલનાડુમાં, થલાપતિ વિજયની પાર્ટી, ટીવીકે, સૌથી મોટી પાર્ટી તરીકે ઉભરી આવી હતી અને સરકાર બનાવવી નિﾍતિ માનવામાં આવે છે. કેરળમાં યુડીએફ સત્તામાં પાછી આવી હતી. નિષ્‍ણાતો કહે છે કે વિધાનસભા ચૂંટણીમાં આ પાર્ટીઓ દ્વારા આપવામાં આવેલા વચનો પૂરા કરવાથી સરકારો પર રૂા.૧.૭ લાખ કરોડનો વધારાનો બોજ પડી શકે છે.

તમિલનાડુમાં, ટીવીકેએ ૬૦ વર્ષ સુધીની મહિલાઓ માટે દર મહિને રૂા. ૨,૫૦૦, ૨૦૦ યુનિટ સુધી મફત વીજળી, દર વર્ષે છ મફત એલપીજી સિલિન્‍ડર, વૃદ્ધો, વિધવાઓ અને અપંગો માટે રૂા.૩,૦૦૦ માસિક પેન્‍શન, સ્‍નાતકો અને બેરોજગાર વ્‍યક્‍તિઓ માટે રૂા.૪,૦૦૦ દર મહિને અને સહકારી પાક લોન માફીનું વચન આપ્‍યું હતું. થલાપતિ વિજયની પાર્ટીએ ગરીબ પરિવારોને તેમની પુત્રીઓના લગ્નમાં ૮ ગ્રામ સોનું અને રેશમી સાડીનું પણ વચન આપ્‍યું હતું. જો પાર્ટી સત્તામાં આવ્‍યા પછી આ વચનો પૂરા કરે છે, તો તે સરકારી તિજોરી પર વાર્ષિક ૮૭,૯૦૦ કરોડ રૂપિયાનો વધારાનો બોજ નાખશે.

પﾍમિ બંગાળમાં, ભાજપે મહિલાઓને રોકડ ટ્રાન્‍સફર ૧,૫૦૦ રૂપિયાથી વધારીને ૩,૦૦૦ રૂપિયા કરવાનું વચન આપ્‍યું છે. પાર્ટીએ ખેડૂતો અને બેરોજગાર યુવાનોને ૯,૦૦૦ રૂપિયા આપવાનું અને ડાંગરના MSP ને રાષ્ટ્રીય સ્‍તર કરતા ૩૦ ટકા વધારવાનું પણ વચન આપ્‍યું છે. જો પાર્ટી આ વચનો પૂર્ણ કરે છે, તો તે રાજ્‍યના ખજાના પર વાર્ષિક ૭૨,૬૦૦ કરોડ રૂપિયાનો બોજ લાદશે. કેરળના ચૂંટણી વચનને પૂર્ણ કરવાથી સરકાર પર ૮,૫૦૦ કરોડ રૂપિયાનો વધારાનો બોજ પડશે.

નિષ્‍ણાંતો કહે છે કે પﾍમિ બંગાળમાં મહિલાઓને રોકડ ટ્રાન્‍સફર બમણી કરવાથી રાજ્‍યના GDP ના ૩.૪ ટકા સુધીનો ખર્ચ થઈ શકે છે. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૭ માં રાજ્‍યની રાજકોષીય ખાધ ૨.૯ ટકા રહેવાનો અંદાજ છે. તેવી જ રીતે, તમિલનાડુમાં, બધા ચૂંટણી વચનો પર ખર્ચ રાજ્‍યના GDP ના ૨.૨ ટકા હશે. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૭ માં તમિલનાડુની રાજકોષીય ખાધ ૩ ટકા રહેવાનો અંદાજ છે. જો ચૂંટણીના વચનો પૂરા નહીં થાય તો આ રાજ્‍યોની નાણાકીય સ્‍થિતિ જોખમમાં મુકાઈ શકે છે.

રાજ્‍યનું રાજકારણ હવે સંપૂર્ણપણે આક્રમક લોકશાહી નીતિઓ દ્વારા સંચાલિત છે. ૨૦૨૩ થી ચૂંટણી ચક્રોને કારણે રાજકોષીય ખાધ-થી-જીડીપી ગુણોત્તરમાં લગભગ ૧ ટકાનો વધારો થયો છે, જ્‍યારે મહેસૂલ ખર્ચ સ્‍થિર રહ્યો છે અને મૂડીખર્ચ સ્‍થિર રહ્યો છે. અમારું માનવું છે કે ૩% ટોચમર્યાદા હવે નીચી મર્યાદા બની રહી છે.

એમકે ગ્‍લોબલના મુખ્‍ય અર્થશાષી માધવી અરોરાએ જણાવ્‍યું હતું કે, ૅરાજ્‍યનું રાજકારણ હવે સંપૂર્ણપણે આક્રમક લોકશાહી નીતિઓ દ્વારા સંચાલિત છે. ૨૦૨૩ થી ચૂંટણી ચક્રોને કારણે રાજકોષીય ખાધ-થી-જીડીપી ગુણોત્તરમાં લગભગ ૧ ટકાનો વધારો થયો છે, જ્‍યારે મહેસૂલ ખર્ચ સ્‍થિર રહ્યો છે અને મૂડીખર્ચ સ્‍થિર રહ્યો છે. અમારું માનવું છે કે ૩% ટોચમર્યાદા હવે નીચી મર્યાદા બની રહી છે. આગામી દિવસોમાં આ ગુણોત્તરમાં વધુ વધારો થવાની ધારણા છે. આવતા વર્ષે પંજાબ, ગુજરાત અને ઉત્તર પ્રદેશમાં વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ થવાની છે.