નવી દિલ્‍હી તા.૨૨: દશેરા અને દિવાળી પહેલા દેશમાં ખાદ્ય તેલના ભાવમાં વધારો થઈ શકે છે. આયાત ખર્ચમાં વધારો થવાથી કંપનીઓના માર્જિન પર દબાણ આવી રહ્યું છે. ખાદ્ય તેલ કંપનીઓ લગભગ ૭-૮% ના ભાવ વધારા પર વિચાર કરી રહી છે. જોકે, પુરવઠામાં સુધારો અને આયાત જકાતમાં સંભવિત ઘટાડો આ વધારાને મર્યાદિત કરી શકે છે.

જો કંપનીઓ ભાવ વધારો કરે છે, તો માર્ચ પછી આ ત્રીજી વખત હશે જ્‍યારે ખાદ્ય તેલના ભાવમાં વધારો થયો હોય. ફાઇનાન્‍સિયલ એક્‍સપ્રેસ અનુસાર, કંપનીઓએ અગાઉ માર્ચ અને જૂન વચ્‍ચે બે તબક્કામાં લગભગ ૫-૬% ભાવ વધારો કર્યો હતો. આમ, તે સમયગાળા દરમિયાન ખાદ્ય તેલના ભાવમાં કુલ ૧૦ થી ૧૨% નો વધારો થયો હતો.

ખાદ્ય તેલના ભાવ પર સૌથી મોટું દબાણ કાચા ખાદ્ય તેલના વધતા લેન્‍ડિંગ ખર્ચથી આવી રહ્યું છે. નબળો રૂપિયો, મોંઘા માલભાડા અને વીમા અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં વનસ્‍પતિ તેલના ઊંચા ભાવે કંપનીઓના ખર્ચમાં વધારો કર્યો છે.

સોલવન્‍ટ એક્‍સટ્રેક્‍ટર્સ એસોસિએશન ઓફ ઈન્‍ડિયા (SEA) ના ડેટા અનુસાર, ૧૮ સપ્‍ટેમ્‍બરના રોજ, મુંબઈ બંદર પર ક્રૂડ પામ, સોયાબીન અને સૂર્યમુખી તેલના લેન્‍ડિંગ ભાવ અનુક્રમે ડોલર ૧,૨૬૫,ડોલર ૧,૩૧૪ અને ડોલર ૧,૩૮૦ પ્રતિ ટન હતા. એક વર્ષ પહેલાની સરખામણીમાં, પામ અને સોયાબીન તેલના ભાવમાં લગભગ ૧૧%નો વધારો થયો હતો, અને સૂર્યમુખી તેલના ભાવમાં લગભગ ૭%નો વધારો થયો હતો.

નિષ્‍ણાંતો અનુસાર, કાચા ખાદ્ય તેલના લેન્‍ડિંગ ખર્ચમાં લગભગ ૮-૧૧%નો વધારો થયો છે. આવી સ્‍થિતિમાં, કંપનીઓ માટે આ વધેલા ખર્ચનો કેટલોક હિસ્‍સો ગ્રાહકો પર પસાર કરવો જરૂરી બની શકે છે. જોકે, તેમણે ઉમેર્યું હતું કે ભાવ વધારાનો સમય અને રકમ બજારમાં માંગ અને પુરવઠાની સ્‍થિતિ પર આધાર રાખશે.

ઉદ્યોગના મતે, આગામી દિવસોમાં કાચા ખાદ્ય તેલ વહન કરતા જહાજોની સંખ્‍યામાં વધારો થવાની ધારણા છે. આનાથી બજારમાં પુરવઠા અને ઇન્‍વેન્‍ટરીની સ્‍થિતિમાં સુધારો થઈ શકે છે. જો સ્‍થાનિક બજારમાં તેલની ઉપલબ્‍ધતા વધે છે, તો કંપનીઓ પર વધેલા આંતરરાષ્ટ્રીય ખર્ચનો સંપૂર્ણ બોજ ગ્રાહકો પર નાખવાનું દબાણ ઘટી શકે છે.

ભારત તેની કુલ ખાદ્ય તેલની જરૂરિયાતોના ૫૮% થી વધુ આયાત કરે છે. આ જ કારણ છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવ અને રૂપિયાની ગતિવિધિઓ સ્‍થાનિક બજાર પર સીધી અસર કરે છે. ભારત વાર્ષિક આશરે ૨૫-૨૬ મિલિયન ટન ખાદ્ય તેલનો વપરાશ કરે છે. પામ, સોયાબીન અને સૂર્યમુખી તેલ આનો નોંધપાત્ર હિસ્‍સો ધરાવે છે.(૩૮