નવી દિલ્હી. માનવ તસ્કરી અને વેશ્યાવૃત્તિનો ગેરકાયદેસર વેપાર યુરોપમાં ઊંડા મૂળિયાં પકડી ચૂક્યો છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી, વિદેશી દેશો, ખાસ કરીને લેટિન અમેરિકન દેશોની મહિલાઓને નોકરી, મોડેલિંગ અને વૈભવી જીવનશૈલીના બહાને યુરોપમાં લલચાવીને આ વ્યવસાયમાં ધકેલી દેવામાં આવી છે. 

  આ દેશોમાં મહિલાઓની દુર્દશા કેટલી હદે બગડી રહી છે તે ગણતરી બહાર છે. જર્મની અને સ્પેનમાં પોલીસ હવે આ ગેરકાયદેસર વેપાર સામે સંગઠિત ઝુંબેશ ચલાવી રહી છે, પરંતુ ગુનેગારોનું નેટવર્ક એટલું જટિલ છે કે પીડિતો સુધી પહોંચવું અને તેમને ન્યાય અપાવવો અત્યંત મુશ્કેલ છે.

વધતી જતી આર્થિક કટોકટી, બેરોજગારી અને ભારે ગરીબીને કારણે, કોલંબિયા, વેનેઝુએલા, પેરુ અને અન્ય લેટિન અમેરિકન દેશોની મહિલાઓ નોકરીની શોધમાં યુરોપ તરફ વળી રહી છે. આ મુશ્કેલીઓનો લાભ લઈને, દલાલો તેમને નોકરીના વચન આપીને લલચાવે છે.

   તેઓ તેમને કેરટેકર, વેઇટ્રેસ, સફાઈ કામદાર અથવા મોડેલિંગ નોકરી તરીકે કામ કરવાના બહાને યુરોપમાં લઈ જાય છે. એકવાર તેઓ પહોંચે છે, ત્યારે તેમના પાસપોર્ટ અને અન્ય ઓળખપત્રો છીનવી લેવામાં આવે છે અને તસ્કરી અને વેશ્યાવૃત્તિમાં ધકેલી દેવામાં આવે છે, જ્યાં તેમને દિવસ-રાત વેશ્યાવૃત્તિમાં ધકેલી દેવામાં આવે છે.

   જર્મનીમાં વેશ્યાવૃત્તિ ગુનો નથી, પરંતુ લાઇસન્સ પ્રાપ્ત વેશ્યાલયોને મંજૂરી છે. આ જ કારણ છે કે અહીં સેક્સ ઉદ્યોગનું એક મોટું બજાર ફૂલીફાલી રહ્યું છે. આ ખુલ્લા બજારને કારણે ટીકાકારો જર્મનીને "યુરોપનું વેશ્યાલય" કહે છે.

એ અલગ વાત છે કે જર્મનીમાં વેશ્યાવૃત્તિને કાયદેસર રીતે મંજૂરી છે, પરંતુ જ્યારે માનવ તસ્કરી અને બળજબરીથી વેશ્યાવૃત્તિ તેની આડમાં ખીલે છે, ત્યારે તે કોઈપણ દેશ માટે સમસ્યા બની જાય છે. ધીમે ધીમે, આ સિસ્ટમ સમગ્ર સિસ્ટમને નબળી પાડે છે.

કોવિડ-૧૯ મહામારી પહેલા, ગેરકાયદેસર દેહ વ્યાપાર ફક્ત વેશ્યાલયો સુધી જ મર્યાદિત હતો. જોકે, મહામારી પછી, બધું બદલાવા લાગ્યું. દેહ વ્યાપારનો મોટો ભાગ પરંપરાગત વેશ્યાલયોમાંથી ખાનગી એપાર્ટમેન્ટ અને હોટલોમાં સ્થળાંતરિત થયો.

આનું એક મુખ્ય કારણ એ છે કે આવા સ્થળોએ પોલીસ દેખરેખ મુશ્કેલ બની જાય છે. પરિણામે, તસ્કરો હવે એવા સ્થળો પસંદ કરે છે જ્યાં પોલીસની પહોંચ મુશ્કેલ હોય છે. અહેવાલો એમ પણ કહે છે કે અહીં મહિલાઓને દિવસના 20 કલાક વેશ્યાવૃત્તિમાં ધકેલી દેવામાં આવે છે.

જર્મન પોલીસ હાલમાં એવા વેશ્યાલયો, હોટલો અને એપાર્ટમેન્ટ્સ પર દરોડા પાડી રહી છે જ્યાં તેમને શંકાસ્પદ ગતિવિધિઓના અહેવાલો મળે છે. 

   અધિકારીઓ કહે છે કે તેઓ એવી મહિલાઓ સુધી પહોંચવા માંગે છે જેમને આ વ્યવસાયમાં ફરજ પાડવામાં આવી છે. જોકે, પીડિતો ઘણીવાર ભયભીત રહે છે અને તેમના સંજોગો જાહેર કરવામાં અચકાય છે.

વેશ્યાવૃત્તિ અને માનવ તસ્કરીનું નેટવર્ક એટલું ઊંડું છે કે ઘણીવાર, ફક્ત મહિલાઓ જ નહીં પરંતુ તેમના આખા પરિવારો આ દલદલમાં ફસાઈ જાય છે.

મોટાભાગની મહિલાઓને ધમકી આપવામાં આવે છે કે જો તેઓ પોલીસની મદદ લેશે તો તેમના પરિવારોને નુકસાન થશે.

આ જ કારણ છે કે, પોલીસ કાર્યવાહી દરમિયાન પણ, તેઓ ઘણીવાર દાવો કરે છે કે તેઓ પોતાની સ્વતંત્ર ઇચ્છાથી કામ કરી રહી છે.

હાલમાં, માનવ તસ્કરીનો મોટો ભાગ ઓનલાઈન કરવામાં આવે છે. ગ્રાહકો જાહેરાત વેબસાઇટ્સ, વોટ્સએપ અને સોશિયલ મીડિયા દ્વારા મહિલાઓ સાથે જોડાયેલા હોય છે.

ક્યારેક, ફોન અને ઓનલાઈન પ્રોફાઇલ પણ કોઈ બીજા દ્વારા નિયંત્રિત કરવામાં આવે છે, જેનાથી દેખરેખ રાખી શકાય છે.

જર્મનીમાં વેશ્યાવૃત્તિ ગુનો નથી, પરંતુ સ્વીડન અને ફ્રાન્સ જેવા દેશોએ સેક્સની ખરીદીને ગુનાહિત બનાવી દીધી છે. છતાં, આ દેશોમાં માનવ તસ્કરી નેટવર્ક સક્રિય રહે છે.

નિષ્ણાતો માને છે કે ફક્ત કાયદા બદલવાથી સમસ્યા હલ થશે નહીં; આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ, પીડિતોનું રક્ષણ અને ગુનેગારોના નાણાકીય નેટવર્કને તોડી પાડવાથી જરૂરી છે.

યુનાઇટેડ નેશન્સ (યુએન) અનુસાર, માનવ તસ્કરી એ વિશ્વના સૌથી મોટા સંગઠિત ગુનાઓમાંનો એક છે. 2020 અને 2023 વચ્ચે વિશ્વભરમાં આશરે 200,000 કેસ નોંધાયા હતા, પરંતુ વાસ્તવિક સંખ્યા ઘણી વધારે છે. યુએનનો અંદાજ છે કે દર વર્ષે લાખો લોકો કોઈને કોઈ સ્વરૂપમાં માનવ તસ્કરીનો ભોગ બને છે.

પોલીસ અને સામાજિક સંગઠનો સામેનો સૌથી મોટો પડકાર પીડિત મહિલાઓનો વિશ્વાસ મેળવવાનો છે. બચાવ્યા પછી પણ, ઘણી મહિલાઓ તેમના ગુનેગારો સામે જુબાની આપતા ડરે છે.

   બીજી બાજુ, તસ્કરો સતત નવા માર્ગો અને પદ્ધતિઓ શોધે છે. તેથી, માનવ તસ્કરીના આ આંતરરાષ્ટ્રીય નેટવર્કને તોડવા માટે પોલીસ, સરકારો, સામાજિક સંગઠનો અને આંતરરાષ્ટ્રીય એજન્સીઓ વચ્ચે સંકલન મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.

યુરોપમાં માનવ તસ્કરી એ માત્ર કાયદો અને વ્યવસ્થાનો મુદ્દો નથી, પરંતુ ગરીબી, સ્થળાંતર, લિંગ અસમાનતા અને સંગઠિત અપરાધ સાથે સંકળાયેલી બહુપક્ષીય સમસ્યા છે. 

જ્યાં સુધી મહિલાઓની આર્થિક મર્યાદાઓ અને ગુનેગારોના આંતરરાષ્ટ્રીય નેટવર્કને અસરકારક રીતે દૂર કરવામાં નહીં આવે, ત્યાં સુધી આ વેપાર નવા સ્વરૂપોમાં ચાલુ રહેવાની શક્યતા છે.