નવી દિલ્હી : ડિજિટલ પેમેન્ટ ક્ષેત્રની દિગ્ગજ કંપની પેટીએમ (Paytm) માટે મુશ્કેલીઓ ઓછી થવાનું નામ નથી લઈ રહી. પેટીએમ પેમેન્ટ્સ બેંકની કામગીરી બંધ થયાને લગભગ બે વર્ષ વીતી ગયા હોવા છતાં, હજુ પણ ગ્રાહકોના અંદાજે ₹800 કરોડ જેટલું માતબર ભંડોળ બેંકમાં અટવાયેલું હોવાનું સામે આવ્યું છે. CNBC-TV18 ના અહેવાલ મુજબ, આ ભંડોળ ટ્રાન્સફર કરવા માટે ગ્રાહકોને અનેક તકો અને લાંબો સમય આપવામાં આવ્યો હોવા છતાં આ રકમમાં કોઈ મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો નથી.

સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ કુલ ₹800 કરોડમાંથી લગભગ અડધી રકમ એટલે કે ₹400 કરોડ એવા ખાતાઓમાં લોક છે જે નિયમનકારી કારણોસર 'ફ્રીઝ' કરવામાં આવ્યા છે. બાકીના ₹400 કરોડ એવા છે જેના પર હજુ સુધી કોઈ ગ્રાહકે દાવો કર્યો નથી. આ આંકડા ચિંતાજનક છે કારણ કે છેલ્લા એક વર્ષમાં બેલેન્સ સાફ કરવાની પ્રક્રિયા અત્યંત ધીમી રહી છે.

35 કરોડ ખાતા અને પાલનની ચિંતા:

જ્યારે RBI એ પેટીએમ પેમેન્ટ્સ બેંક પર પ્રતિબંધો લાદ્યા ત્યારે બેંક પાસે ₹5,500 કરોડથી વધુની થાપણો હતી. રસપ્રદ વાત એ છે કે બેંક પાસે 35 કરોડ ખાતાઓનો વિશાળ ગ્રાહક આધાર હતો, પરંતુ તેમાંથી માત્ર 10 થી 10.5 કરોડ ખાતાઓ જ સક્રિય હતા. બાકીના ખાતાઓ કાં તો નિષ્ક્રિય હતા અથવા 'ખચ્ચર ખાતા' (Mule Accounts) તરીકે શંકાસ્પદ યાદીમાં હતા. આ પાલન (Compliance) ની ખામી જ Paytm માટે મોટી આફત બની હતી.

RBI ની કડકાઈ અને લાંબી પ્રક્રિયા:

ભારતીય રિઝર્વ બેંકે પેટીએમ જૂથને ગ્રાહકો સાથે સતત વાતચીત કરવા અને તેમને પૈસા ઉપાડવા માટે ચેતવણીઓ મોકલવા દબાણ કર્યું હતું. જોકે, પ્રક્રિયા અર્ધ-ન્યાયિક હોવાથી અને ગ્રાહકોના હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને સમયમર્યાદા લંબાવવામાં આવી હતી. આરબીઆઈનું લક્ષ્ય માર્ચ 2025 સુધીમાં લાયસન્સ રદ કરવાનું હતું, પરંતુ પ્રક્રિયાકીય જટિલતાઓને કારણે તેમાં વધુ સમય લાગ્યો છે.

ભવિષ્ય માટે જોખમ:

નિષ્ણાતો માને છે કે ભૂતકાળમાં થયેલી આ ભૂલો અને લાપરવાહી Paytm માટે ભવિષ્યમાં નવી મંજૂરીઓ મેળવવામાં અવરોધ બની શકે છે. હાલમાં, પેટીએમ જૂથે કોઈ નવા વોલેટ લાયસન્સ અથવા પ્રીપેડ પેમેન્ટ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ (PPI) માટે અરજી કરી નથી. એક સમયે વોલેટ માર્કેટમાં પ્રભુત્વ ધરાવતી કંપની માટે અત્યારે પોતાના જૂના ખાતાઓ સાફ કરવા એ જ સૌથી મોટો પડકાર બની રહ્યો છે. જે ગ્રાહકોના પૈસા હજુ પણ અટવાયેલા છે, તેમને પોતાના ભંડોળ ખસેડવા માટે આ છેલ્લી તકો હોઈ શકે છે.