નવી દિલ્હી, તા.૨૧: ભારતીય રાજકારણમાં સત્તાધારી પક્ષ અને વિપક્ષ વચ્ચેનો સંઘર્ષ હવે સંસદીય કાર્યપદ્ધતિના ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચ્યો છે. કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા કે.સી. વેણુગોપાલે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી વિરુદ્ધ લોકસભાના સ્પીકર ઓમ બિરલાને 'વિશેષાધિકાર પ્રસ્તાવ' (Privilege Motion) દાખલ કરવા માટે પત્ર લખ્યો છે. કોંગ્રેસનો આરોપ છે કે વડાપ્રધાને ટેલિવિઝન પર રાષ્ટ્રને આપેલા સંબોધન દરમિયાન વિપક્ષી સાંસદોની સંસદીય ફરજો અને તેમના હેતુઓ પર શંકા ઉઠાવીને સંસદની ગરિમાને ઠેસ પહોંચાડી છે.

શું છે સમગ્ર વિવાદ?

આ વિવાદના મૂળ ૧૭ એપ્રિલના રોજ લોકસભામાં થયેલા મતદાનમાં રહેલા છે. ૧૩૧મો બંધારણીય સુધારો બિલ (મહિલા અનામત બિલ), ૨૦૨૬ લોકસભામાં જરૂરી બે તૃતીયાંશ બહુમતી ન મળવાને કારણે પરાજિત થયું હતું. તેના બીજા જ દિવસે, ૧૮ એપ્રિલે વડાપ્રધાને દેશને સંબોધન કર્યું હતું.

• પીએમના સંબોધનની ટીકા: વેણુગોપાલના પત્ર મુજબ, ૨૯ મિનિટના આ ભાષણમાં વડાપ્રધાને વિપક્ષી પક્ષોની આકરી ટીકા કરી હતી.
• સાંસદોના વર્તન પર સવાલ: કોંગ્રેસનો દાવો છે કે વડાપ્રધાને વિપક્ષી સાંસદોએ કેવી રીતે મતદાન કર્યું અને તેમની પાછળના કથિત 'હેતુઓ' શું હતા, તેની જાહેરમાં ચર્ચા કરીને ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓનું અપમાન કર્યું છે.

નિયમ ૨૨૨ હેઠળ કાર્યવાહીની માંગ

કે.સી. વેણુગોપાલે લોકસભાની કાર્યપદ્ધતિના નિયમ ૨૨૨ નો ઉપયોગ કરીને વડાપ્રધાન સામે કડક પગલાં લેવાની માંગ કરી છે.

1. સંસદીય ગરિમા: તેમણે દલીલ કરી છે કે સાંસદો જ્યારે ગૃહમાં મતદાન કરે છે, ત્યારે તે તેમની કાયદેસરની ફરજ હોય છે. તેના પર ગૃહની બહાર પ્રશ્નો ઉઠાવવા એ સંસદની સત્તાને નબળી પાડવા સમાન છે.
2. લોકશાહી અધિકાર: પત્રમાં જણાવાયું છે કે આવી ઘટનાઓ નાગરિકોના લોકશાહી અધિકારો અને સંસદની સ્વાયત્તતા માટે જોખમી છે.

શું હોય છે વિશેષાધિકાર પ્રસ્તાવ?

જ્યારે કોઈ સભ્ય અથવા મંત્રી ગૃહના કોઈ સભ્ય અથવા સમગ્ર ગૃહના વિશેષાધિકારોનું ઉલ્લંઘન કરે, ત્યારે આ પ્રસ્તાવ લાવવામાં આવે છે. સ્પીકર આ નોટિસની તપાસ કરે છે અને જો યોગ્ય જણાય તો તેને વિશેષાધિકાર સમિતિને સોંપે છે.

હવે આ મામલે લોકસભાના સ્પીકર ઓમ બિરલા શું નિર્ણય લે છે તેના પર સૌની નજર ટકેલી છે. એક તરફ ભાજપ મહિલા અનામત બિલને રોકવા બદલ વિપક્ષને જવાબદાર ઠેરવી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ કોંગ્રેસ આ મુદ્દે વડાપ્રધાનને સંસદીય મર્યાદાના દાયરામાં ઘેરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.