પટના, તા.૨૩: બિહાર વિધાન પરિષદ (Bihar MLC) ની ૮ બેઠકો માટે આગામી ૨૩ ઓક્ટોબરે ચૂંટણી યોજાવા જઈ રહી છે. જોકે, આ ચૂંટણીમાં સામાન્ય મતદારો ઈવીએમ (EVM) ના બટન દબાવી શકશે નહીં, કારણ કે બંધારણીય જોગવાઈઓ મુજબ વિધાન પરિષદના સભ્યોની પસંદગી પરોક્ષ ચૂંટણી પ્રક્રિયા (Indirect Election) દ્વારા કરવામાં આવે છે. ભારતીય બંધારણના અનુચ્છેદ ૧૭૧ હેઠળ બિહાર વિધાન પરિષદની કુલ ૭૫ બેઠકો પર ચૂંટણીઓ યોજાય છે, જે પાંચ અલગ-અલગ ક્વોટામાં વહેંચાયેલી છે.

કેવી રીતે વહેંચાયેલી છે બિહાર MLC ની ૭૫ બેઠકો?

બિહારમાં સિંગલ ટ્રાન્સફરેબલ વોટ સિસ્ટમ (Single Transferable Vote System) દ્વારા સભ્યોને ચૂંટવામાં આવે છે. ૭૫ બેઠકોનું ગણિત નીચે મુજબ છે:

1. વિધાનસભા ક્વોટા (૨૭ બેઠકો - ૧/૩ ભાગ): કુલ સભ્યોમાંથી ૨૭ સભ્યોની ચૂંટણી રાજ્યના ચૂંટાયેલા ધારાસભ્યો (MLAs) દ્વારા કરવામાં આવે છે. આ ક્વોટામાંથી ઉમેદવારી નોંધાવવા માટે ઓછામાં ઓછા ૧૦ ધારાસભ્યોનું સમર્થન (પ્રસ્તાવક તરીકે) જરૂરી હોય છે.

2. સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાઓનો ક્વોટા (૨૪ બેઠકો - ૧/૩ ભાગ): આ ક્વોટામાં જિલ્લા પંચાયત સભ્યો, સરપંચ/મુખિયા, વોર્ડ સભ્યો, પંચાયત સમિતિ સભ્યો (BDC) તેમજ મહાનગરપાલિકા અને નગરપાલિકાના મેયર, ડેપ્યુટી મેયર અને કાઉન્સિલરો મતદાન કરે છે.

3. શિક્ષક ક્વોટા (૬ બેઠકો - ૧/૧૨ મો ભાગ): માધ્યમિક અને ઉચ્ચ માધ્યમિક શાળાઓના નોંધાયેલા શિક્ષકો આ બેઠકો માટે પોતાના પ્રતિનિધિ ચૂંટે છે.

4. સ્નાતક ક્વોટા (Graduate Quota) (૬ બેઠકો - ૧/૧૨ મો ભાગ): કોઈપણ માન્ય યુનિવર્સિટીમાંથી ઓછામાં ઓછા ત્રણ વર્ષ પહેલાં ગ્રેજ્યુએટ થયેલા નોંધાયેલા સ્નાતકો આ મતદાનમાં ભાગ લે છે.

5. રાજ્યપાલ દ્વારા મનોનિત (૧૨ બેઠકો): સાહિત્ય, વિજ્ઞાન, કળા, સહકાર અને સમાજસેવા જેવા ક્ષેત્રોના નિષ્ણાતોને રાજ્યપાલ દ્વારા સીધા મનોનિત કરવામાં આવે છે.

સિંગલ ટ્રાન્સફરેબલ વોટ સિસ્ટમ શું છે?

આ પ્રક્રિયામાં મતદારો પોતાના મનપસંદ ઉમેદવારોને પ્રથમ પસંદગી, દ્વિતીય પસંદગી (1st Preference, 2nd Preference) મુજબ નંબર આપે છે. ચોક્કસ ક્વોટા જેટલા મતો મળી ગયા પછી વધારાના મતો અન્ય ઉમેદવારોને ટ્રાન્સફર થાય છે. ૨૩ ઓક્ટોબરે યોજાનારી આ ચૂંટણી બિહારના રાજકારણમાં શાસક અને વિપક્ષ બંને માટે પ્રતિષ્ઠાનો જંગ બની રહેશે.