નવી દિલ્હી : આવતા વર્ષે ૧,૭૫,૦૨૫ ભારતીય નાગરિકો પવિત્ર હજ યાત્રા કરી શકશે. સાઉદી અરેબિયાના જેદ્દાહ ખાતે કેન્દ્રીય લઘુમતી બાબતોના મંત્રી કિરેન રિજિજુ અને સાઉદીના હજ અને ઉમરાહ મંત્રી તૌફિક બિન ફૌઝાન અલ-રબિયા વચ્ચે યોજાયેલી બેઠકમાં હજ ૨૦૨૭ માટેના દ્વિપક્ષીય કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. આ બેઠકમાં યાત્રાળુઓની સલામતી, રહેઠાણ અને પરિવહન સુવિધાઓ સુનિશ્ચિત કરવા વિગતવાર ચર્ચા થઈ હતી. ૨૦૧૪માં ભારતીય ક્વોટા ૧,૩૬,૦૨૦ હતો, જે સતત વધીને ૨૦૧૮થી (કોવિડ સમયગાળા સિવાય) વાર્ષિક ૧,૭૫,૦૨૫ સુધી પહોંચ્યો છે. સાઉદી અરેબિયા વિવિધ દેશોની મુસ્લિમ વસ્તી અને સ્થાનિક ક્ષમતાના આધારે આ ક્વોટા નક્કી કરે છે.

ઇસ્લામમાં શારીરિક અને આર્થિક રીતે સક્ષમ દરેક વ્યક્તિ માટે જીવનમાં એકવાર હજ કરવી ફરજિયાત માનવામાં આવે છે. આ પરંપરા પયગંબર ઇબ્રાહિમ અને હઝરત ઇસ્માઇલ સાથે જોડાયેલી છે. એવું માનવામાં આવે છે કે પયગંબર ઇબ્રાહિમે અલ્લાહના આદેશથી કાબાનું નિર્માણ કર્યું હતું, જ્યારે બાળ હઝરત ઇસ્માઇલની તરસ છીપાવવા માટે સફા અને મારવાની ટેકરીઓ વચ્ચે રચેલા કુદરતી ચમત્કારથી 'ઝમઝમ'નું પવિત્ર પાણી પ્રગટ થયું હતું, જેની યાદમાં યાત્રાળુઓ આ ટેકરીઓ વચ્ચે પ્રદક્ષિણા કરે છે. પયગંબર મુહમ્મદે પણ આ વિધિઓ પૂર્ણ કરી હતી.

ભારતમાં હજ કમિટી ઓફ ઈન્ડિયા અને ખાનગી ઓપરેટરો દ્વારા યાત્રાનું આયોજન થાય છે, જેમાં હજ કમિટીના પેકેજનો ખર્ચ ₹૩.૫ લાખથી ₹૫ લાખ અને ખાનગી પેકેજનો ખર્ચ ₹૭ લાખથી ₹૧૫ લાખ કે તેથી વધુ હોઈ શકે છે. બીજી તરફ, ઉમરાહ એ વર્ષમાં ગમે ત્યારે થઈ શકતી યાત્રા છે જેમાં અરાફાત, મુઝદલિફા અને જમારત જેવી હજની મુખ્ય વિધિઓ હોતી નથી અને તેનો ખર્ચ આશરે ₹૧ લાખ જેટલો થાય છે.

આ કરાર બાદ હવે ભારત સરકાર અને હજ કમિટી ઓફ ઈન્ડિયા દ્વારા યાત્રાળુઓના ઓનલાઈન રજીસ્ટ્રેશન, વિઝા પ્રક્રિયા અને ક્વાર્ટર ફાળવણી માટેના રોડમેપ તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યા છે. સાઉદી અરેબિયામાં ભારતીય યાત્રાળુઓને કોઈપણ તકલીફ ન પડે તે માટે તબીબી ટીમો અને મદદગારોની તૈનાતીનું આયોજન પણ ટૂંક સમયમાં પૂર્ણ કરવામાં આવશે.