ફરીદાબાદ: રજાઓનો આનંદ માણવા માટે જ્યારે આપણે પ્રવાસ પર નીકળીએ છીએ, ત્યારે સ્વાસ્થ્યનું ધ્યાન રાખવું એટલું જ જરૂરી છે જેટલું હોટેલ કે ટિકિટનું બુકિંગ. તાજેતરમાં મુસાફરીના સ્થળોએ 'નોરોવાયરસ' (Norovirus) નો ફેલાવો એક મોટી ચિંતાનો વિષય બન્યો છે. ફરીદાબાદની અમૃતા હોસ્પિટલના ગેસ્ટ્રોઇન્ટેસ્ટાઇનલ સર્જરી વિભાગના નિષ્ણાત ડૉ. જયા અગ્રવાલના મતે, આ વાયરસ ખૂબ જ ચેપી છે અને ક્રુઝ જહાજો, એરપોર્ટ, હોટલ અને ભીડભાડવાળા પર્યટન સ્થળો પર તે ખૂબ જ ઝડપથી ફેલાય છે. તે ગંભીર ગેસ્ટ્રોએન્ટેરિટિસ (પેટનો ચેપ) નું મુખ્ય કારણ બની શકે છે.
લક્ષણો અને જોખમ કોને વધુ?
ડૉ. અગ્રવાલ ચેતવણી આપે છે કે, જો કોઈ વ્યક્તિને અચાનક ઉલટી, પાણી જેવા ઝાડા, પેટમાં તીવ્ર ખેંચાણ, ઉબકા, હળવો તાવ કે સ્નાયુઓમાં દુખાવો અનુભવાય, તો તે નોરોવાયરસના સંકેત હોઈ શકે છે. સામાન્ય રીતે લક્ષણો ૧૨ થી ૪૮ કલાકની અંદર જોવા મળે છે. સ્વસ્થ પુખ્ત વયના લોકો માટે તે કદાચ જોખમી ન હોય, પરંતુ નાના બાળકો, વૃદ્ધો, સગર્ભા સ્ત્રીઓ અને જેની રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી છે, તેમના માટે આ વાયરસ જીવલેણ ડિહાઇડ્રેશન (શરીરમાં પાણીનું પ્રમાણ ઘટી જવું) નો ભોગ બની શકે છે.
મુસાફરીમાં સુરક્ષા માટે અપનાવો આ સાવચેતીઓ
નોરોવાયરસથી બચવા માટે 'સારવાર કરતાં નિવારણ શ્રેષ્ઠ છે'. પ્રવાસીઓએ ખાસ ધ્યાન રાખવું જોઈએ કે:
•    હેન્ડ હાઇજીન: માત્ર આલ્કોહોલ આધારિત સેનિટાઇઝર પર નિર્ભર ન રહો. ખાતા પહેલા અને શૌચાલયનો ઉપયોગ કર્યા પછી સાબુ અને સ્વચ્છ પાણીથી હાથ ધોવા ખૂબ અનિવાર્ય છે.
•    ખોરાક અને પાણી: હંમેશા બોટલ્ડ અથવા સુરક્ષિત પાણી જ પીવો. તાજો અને ગરમ રાંધેલો ખોરાક જ પસંદ કરો. કાચા અથવા અધકચરા સીફૂડથી દૂર રહો અને ફળો જાતે છોલીને જ ખાઓ.
•    વ્યક્તિગત વસ્તુઓ: અન્ય કોઈની સાથે ટુવાલ, પાણીની બોટલ કે ભોજનના વાસણો શેર કરશો નહીં, ખાસ કરીને જો કોઈ બીમાર હોય.
જો કોઈને ચેપ લાગે, તો ઇલેક્ટ્રોલાઇટ સોલ્યુશન્સ સાથે શરીરને હાઇડ્રેટેડ રાખો અને સંપૂર્ણ આરામ કરો. સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે, લક્ષણો બંધ થયા પછી પણ ૪૮ કલાક સુધી અન્ય માટે ખોરાક બનાવવાનું ટાળો, કારણ કે વાયરસ તે સમય સુધી ફેલાઈ શકે છે. જો ઉલટીમાં લોહી આવે, ખૂબ તાવ હોય કે પેશાબમાં ઘટાડો થાય, તો તાત્કાલિક તબીબી સલાહ લો. થોડી સાવચેતી અને જાગૃતિ સાથે તમે મુસાફરીની ખુશનુમા યાદોને બીમારીના ગ્રહણથી બચાવી શકો છો.