(કચ્છ): ગુજરાતના કચ્છમાં આવેલું બન્નીનું ઘાસનું મેદાન માત્ર એક ભૌગોલિક વિસ્તાર નથી, પણ તે અનેક પેઢીઓથી ચાલ્યા આવતા અસ્તિત્વના સંઘર્ષનું જીવંત પ્રતીક છે. અહીં સૂર્યના કિરણો જ્યારે ધરતી પર પડે છે, ત્યારે બધું જ ભૂખરું અને સૂકું દેખાય છે. છાણાવાળી સ્ટ્રોની બનેલી ઝૂંપડીઓ, પાંદડા વગરના સુકાઈ ગયેલા વૃક્ષો અને માઇલો સુધી ફેલાયેલી આ ઉજ્જડ ધરતી વચ્ચે પણ જીવનના ધબકારા અહીં સાંભળી શકાય છે.
સમર્પણની અનોખી મિસાલ
મેરુબાઈ હુસૈન જાટ જેવા અસંખ્ય પરિવારો માટે બન્ની માત્ર રહેવાનું સ્થળ નથી, પણ તેમનું અસ્તિત્વ છે. મેરુબાઈના શબ્દોમાં એક પ્રકારની ગહન વેદના અને અગાધ પ્રેમ છુપાયેલો છે: "સુખ હો યા દુઃખ હો, હમારે લીયે બન્ની હી સબ કુછ હૈ." સાત બાળકોની માતા અને પશુપાલક પરિવારની આ ગૃહિણી માટે આ ઉજ્જડ મેદાનો છોડીને જવું એ પોતાની ઓળખ ખોવા સમાન છે.
સંઘર્ષની લાંબી કહાની
મેરુબાઈના પતિ જાટ હુસૈન ઇસ્માઇલ ૫૦ ઊંટોનું ટોળું ધરાવે છે. કચ્છના ભયંકર દુષ્કાળ હોય કે પછી પ્રતિકૂળ ઋતુચક્ર, આ પરિવારે ક્યારેય હાર માની નથી. પશુઓને જીવંત રાખવા માટે મોસમે મોસમે નવા રસ્તા શોધવા, ભટકતું જીવન જીવવું અને આ સુકી ધરતી પર પણ આશાનું કિરણ શોધી કાઢવું એ આ માલધારીઓની નિયતિ અને શૌર્ય બંને છે. છારી ધાંડ વેટલેન્ડની નજીક આવેલા જાટવીરા ગામના આ લોકોની જીવનશૈલી આજે પણ આધુનિક દુનિયા માટે એક શીખ છે.
પરિવર્તનની રાહ પર બન્ની
બન્નીના આ વિસ્તારોમાં પ્રકૃતિ જેટલી નિર્દય લાગે છે, એટલા જ ત્યાંના લોકો દ્રઢ નિશ્ચયી છે. સમયની સાથે ઘાસના મેદાનોમાં આવેલા બદલાવ અને બદલાતી આબોહવા છતાં, આ સમુદાયે પોતાની પરંપરાઓને જાળવી રાખી છે. તેમની વાર્તા માત્ર દુષ્કાળ કે મુસીબતની નથી, પણ તે 'ઘર' પ્રત્યેના લગાવની છે.
બન્નીનું આ લેન્ડસ્કેપ ભલે આજે તૂટેલી છબીઓ અને સૂકા પાંદડાઓનો ઢગલો લાગતું હોય, પરંતુ અહીંની દરેક ધૂળની ડમરીમાં એક એવા સમુદાયનો ઈતિહાસ દફન છે જેણે કુદરત સામે ઝૂકવાને બદલે તેની સાથે જીવતા શીખી લીધું છે.