કાઠમંડુ : નેપાળના 'નવા નેપાળ' ના પ્રણેતા ગણાતા વડાપ્રધાન બાલેન શાહે સત્તાના સૂત્રો સંભાળતાની સાથે જ ભ્રષ્ટાચાર સામે ઝીરો ટોલરન્સની નીતિ અપનાવી છે. નવી સરકારની રચનાના માત્ર ૩૦ દિવસની અંદર જ રાજકીય મંથન તેજ બન્યું છે. ગયા અઠવાડિયે નેપાળી મંત્રીમંડળમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળ્યો હતો, જેમાં નાણાકીય અનિયમિતતા અને શિસ્તભંગના આરોપો હેઠળ બે મંત્રીઓની છુટ્ટી કરી દેવામાં આવી છે.
ગૃહમંત્રીનું રાજીનામું અને મની લોન્ડરિંગનો વિવાદ
નેપાળના ગૃહમંત્રી સુદન ગુરુંગે ૨૨ એપ્રિલના રોજ અચાનક પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપી દેતા ખળભળાટ મચી ગયો છે. ગુરુંગના સંબંધો મની લોન્ડરિંગના આરોપી દીપક ભટ્ટા સાથે હોવાનું બહાર આવ્યું હતું. સોશિયલ મીડિયા પર આ મુદ્દે થયેલા ભારે હોબાળા અને વધતી જતી ટીકાઓ બાદ વડાપ્રધાન શાહે તેમને પદ છોડવા મજબૂર કર્યા હતા. રાજીનામું આપતી વખતે ગુરુંગે તપાસમાં સહકાર આપવાની વાત કરી છે, પરંતુ નિષ્ણાતો તેને વડાપ્રધાનનો દબદબો માની રહ્યા છે.
પત્ની માટે હોદ્દાનો દુરુપયોગ ભારે પડ્યો
આ પહેલા ૯ એપ્રિલના રોજ, શ્રમ અને રોજગાર મંત્રી દીપક કુમાર સાહને પણ બરતરફ કરવામાં આવ્યા હતા. શિસ્ત તપાસમાં ઘટસ્ફોટ થયો હતો કે સાહે તેમના પદનો ઉપયોગ કરીને આરોગ્ય વીમા બોર્ડમાં પોતાની પત્ની માટે બેઠક મેળવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. વડાપ્રધાન બાલેન શાહે સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે સગાવાદ અને પક્ષપાત ચલાવી લેવામાં આવશે નહીં.
સંસદ રદ અને વટહુકમની રમત?
રાજકીય અસ્થિરતા વચ્ચે નેપાળની સંસદના બંને ગૃહોના સત્રો અચાનક રદ કરી દેવામાં આવ્યા છે. રાષ્ટ્રપતિ રામ ચંદ્ર પૌડેલે "ખાસ કારણોસર" સત્રો અનિશ્ચિત સમય માટે મુલતવી રાખ્યા છે. બંધારણીય નિષ્ણાત બિપિન અધિકારીના મતે, સરકાર કદાચ મહત્વના સુધારા માટે વટહુકમ લાવવાનો ઇરાદો ધરાવતી હોઈ શકે છે. જોકે, સંસદને વિશ્વાસમાં લીધા વગર વટહુકમો લાવવાની આ પદ્ધતિ બંધારણીય નૈતિકતા પર સવાલ ઉભા કરી રહી છે.
'નવા' પક્ષમાં 'જૂના' ખેલાડીઓનો ગજગ્રાહ
નેપાળમાં શાસક પક્ષ રાષ્ટ્રીય સ્વતંત્ર પાર્ટી (RSP) અત્યારે આંતરિક દબાણ હેઠળ છે. પક્ષના ધારાસભ્યો આ નિર્ણયોને 'જવાબદારી' તરીકે જોઈ રહ્યા છે, જ્યારે વિવેચકોનું કહેવું છે કે જો જનતાનો આક્રોશ ન હોત તો આ મંત્રીઓ હજુ પણ સત્તામાં હોત. રસપ્રદ વાત એ છે કે RSPમાં મોટાભાગના નેતાઓ અગાઉ અન્ય જૂના પક્ષો સાથે જોડાયેલા હતા, જેના કારણે પક્ષની 'નવી વિચારધારા' પર પણ પ્રશ્નો ઉઠી રહ્યા છે.
બાલેન શાહ સરકાર અત્યારે 'કરીને શીખવું' (Learning by doing) ના અભિગમ પર ચાલી રહી હોય તેમ લાગે છે. આગામી દિવસોમાં આ રાજકીય ફેરબદલ નેપાળી જનતાનો વિશ્વાસ જીતવામાં કેટલી સફળ રહે છે, તેના પર સૌની નજર ટકેલી છે.