​અમદાવાદ: ​દેશના અગ્રણી ઉદ્યોગજૂથ અદાણી એન્ટરપ્રાઈઝ લિમિટેડે (AEL) ગ્રીન કેમિકલ મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રે એક ઐતિહાસિક અને વ્યૂહાત્મક ડગલું માંડ્યું છે. કંપનીએ ફ્રાન્સની જાણીતી ક્લીન-ટેક કંપની 'ડાયોક્સાઈલ' (Dioxycle) સાથે લાંબા ગાળાની ભાગીદારીની જાહેરાત કરી છે. આ સહયોગનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભારતમાં લો-કાર્બન કેમિકલ ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવાનો અને તેને વ્યાપારી ધોરણે સ્કેલ કરવાનો છે.

​પાયલોટ પ્રોજેક્ટથી થશે શરૂઆત

આ ભાગીદારી હેઠળ, સૌપ્રથમ અદાણી ગ્રુપની એક સાઈટ પર પાયલોટ પ્લાન્ટ સ્થાપવામાં આવશે. આ પ્લાન્ટનું મુખ્ય કાર્ય ફોર્મિક એસિડનું ઉત્પાદન કરવાનું રહેશે. આ ઉત્પાદન પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે રિન્યુએબલ એનર્જી (પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા) અને વાતાવરણમાંથી એકત્રિત કરવામાં આવેલા (captured) કાર્બન ડાયોક્સાઈડ પર આધારિત હશે. પરંપરાગત રીતે ફોર્મિક એસિડ બનાવવાની પ્રક્રિયામાં મોટા પ્રમાણમાં ગ્રીનહાઉસ ગેસનું ઉત્સર્જન થાય છે, પરંતુ આ નવી ટેક્નોલોજી દ્વારા કાર્બન ઉત્સર્જનને ઘટાડીને તેને મૂલ્યવાન ઉત્પાદનમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવશે.

​ઉદ્યોગો માટે ફોર્મિક એસિડનું મહત્વ

ફોર્મિક એસિડ અને તેના ડેરિવેટિવ્ઝનો ઉપયોગ ટેક્સટાઈલ, કૃષિ, ચામડા ઉદ્યોગ, રબર અને વિવિધ મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રોમાં વ્યાપકપણે થાય છે. આ પ્રોજેક્ટ દ્વારા તૈયાર થતું લો-કાર્બન ફોર્મિક એસિડ ઉદ્યોગોને તેમના કાર્બન ફૂટપ્રિન્ટ ઘટાડવામાં અને સસ્ટેનેબલ ઉત્પાદન તરફ આગળ વધવામાં મદદ કરશે.

​વ્યૂહાત્મક Synergy અને વિઝન

અદાણી ગ્રુપના ડાયરેક્ટર જીત અદાણીએ આ અંગે ઉત્સાહ વ્યક્ત કરતા જણાવ્યું હતું કે, "અમે સંપૂર્ણપણે રિન્યુએબલ ઇલેક્ટ્રિસિટી અને કેપ્ચર્ડ કાર્બન દ્વારા સંચાલિત ભારતના પ્રથમ ફોર્મિક એસિડ ઉત્પાદન પ્લાન્ટનું પાયલોટિંગ કરતા ગર્વ અનુભવીએ છીએ. ડાયોક્સાઈલ સાથેની આ ભાગીદારી એ વાતનો પુરાવો છે કે કેવી રીતે વ્યૂહાત્મક ઔદ્યોગિક સિનર્જી દ્વારા કાર્બન જવાબદારીઓને ટકાઉ અને આર્થિક રીતે સક્ષમ સંપત્તિમાં ફેરવી શકાય છે."

​ડાયોક્સાઈલના સીઈઓ અને સહ-સ્થાપક સારા લામૈસને જણાવ્યું હતું કે, "આ ભાગીદારી દર્શાવે છે કે કેવી રીતે ક્લીન ટેક્નોલોજી અને ઔદ્યોગિક સ્કેલ એકસાથે આવીને આવશ્યક રસાયણોના ઉત્પાદનની રીતને બદલી શકે છે. ભારત રિન્યુએબલ એનર્જી અને મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષમતાનું અદભૂત મિશ્રણ ધરાવે છે, જેની સાથે અમે લો-કાર્બન કેમિકલ ઉત્પાદન માટે એક સ્પર્ધાત્મક અને સ્કેલેબલ મોડેલ બનાવવા માટે ઉત્સુક છીએ."

​ભવિષ્યની યોજનાઓ

પાયલોટ પ્રોજેક્ટ સફળ રહ્યા બાદ, બંને કંપનીઓ આ ટેક્નોલોજીને વ્યાપારી ધોરણે મોટા પાયે લાગુ કરવાની યોજના ધરાવે છે. એટલું જ નહીં, આ સહયોગ ફોર્મિક એસિડ સુધી મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ ભવિષ્યમાં અન્ય મહત્વના ઔદ્યોગિક રસાયણોના ઉત્પાદન માટે પણ સંશોધન અને વિકાસની દિશામાં આગળ વધશે, જે હાલમાં અશ્મિભૂત ઈંધણ (fossil fuels) પર નિર્ભર છે. આ પહેલ અદાણી ગ્રુપની રિન્યુએબલ એનર્જી અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ક્ષેત્રની મજબૂત પકડને કેમિકલ ક્ષેત્રમાં પણ વિસ્તારશે, જે ભારતની સસ્ટેનેબલ મેન્યુફેક્ચરિંગની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્ન સાબિત થઈ શકે છે.