નવી દિલ્‍હી તા.૨૩: દક્ષિણ પﾍમિ ચોમાસાએ હવે એક એવું સ્‍વરૂપ ધારણ કર્યું છે કે જેના  કારણે હવામાન વૈજ્ઞાનિકો પણ વિચારમાં પડ્‍યા છે. લેટેસ્‍ટ સેટેલાઈટ તસવીરોમાં લગભગ ૭૦૦૦ થી ૧૦૦૦૦ કિલોમીટ લાંબી વાદળો અને વરસાદની એક વિશાળ પટ્ટી જોવા મળી છે. આ પટ્ટી ઉત્તર ભારતથી શરૂ થઈને હિમાલય, ચીન અને દક્ષિણ કોરિયા સુધી ફેલાઈ છે. વિશેષજ્ઞ તેને આ વર્ષના ચોમાસાનો સૌથી સક્રિય દૌરનો સંકેત માની રહ્યા છે. જેના કારણે આવનારા દિવસોમાં ઉત્તર અને મધ્‍ય ભારતના મોટા ભાગમાં સારો અને અનેક જગ્‍યાઓ પર ભારે વરસાદ પડી શકે છે.

હવામાન વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્‍યાં મુજબ આ એક મોનસૂન કન્‍વઝર્ન્‍સ ઝોન છે.  જ્‍યારે હિદ મહાસાગરમાંથી આવતા ભેજથી ભરપૂર ચોમાસાના પવનો એશિયાની વિવિધ હવામાન પ્રણાલીઓ સાથે અથડાયા ત્‍યારે તેનું નિર્માણ થયું. આ પ્રક્રિયાના પરિણામે હજારો કિલોમીટર લાંબો વાદળોનો એક વિશાળ પટ્ટો (ક્‍લાઉડ કોરિડોર) તૈયાર થયો, જ્‍યાં સતત નવા વરસાદી વાદળો બનતા રહ્યા અને આગળ વધતા રહ્યા. તેથી જ એકસાથે અનેક દેશોમાં ચોમાસાની ગતિવિધિઓમાં તેજી જોવા મળી રહી છે.

છેલ્‍લા બે દિવસ દરમિયાન દેશમાં થયેલો વરસાદ સામાન્‍ય દૈનિક સરેરાશની સરખામણીમાં લગભગ ૧૭૦થી ૧૮૦ ટકા વધુ નોંધાયો છે. જે આ ચોમાસું સીઝનનો અત્‍યાર સુધીનો સૌથી મજબૂત દૌર ગણાઈ રહ્યો છે. ઉત્તર પ્રદેશ, ઉત્તરાખંડ, પંજાબ, હરિયાણા, રાજસ્‍થાન અને દિલ્‍હી એનસીઆરમાં અનેક વિસ્‍તારોમાં સારો વરસાદ પડી ચૂક્‍યો છે. બંગાળની  ખાડીમાં બનેલા હળવા દબાણના ક્ષેત્રને કારણે પૂર્વી અને પૂર્વોત્તર ભારતમાં પણ ભારે વરસાદનો સિલસિલો ચાલુ છે.

ચોમાસાની શરૂઆત આ વખતે અનેક વિસ્‍તારોમાં અસમાન રીતે જોવા મળી જેના કારણે કેટલાક રાજ્‍યોમાં વરસાદમાં ઘટાડો જોવા મળ્‍યો હતો. પરંતુ વર્તમાન સક્રિય દોરથી આ કમી મહદઅંશે ઘટવાની શક્‍યતા વ્‍યક્‍ત કરાઈ રહી છે. હવામાન વિશેષજ્ઞોનું કહેવું છે કે ઉત્તર અને મધ્‍ય ભારતમાં સારા વરસાદથી જળાશયોનું જળસ્‍તર વધશે અને ખરીફ પાકોને પણ પૂરતો ભેજ મળશે. જેનાથી કૃષિ ક્ષેત્રને રાહત મળે તેવી સંભાવના છે.

સતત પડી રહેલા વરસાદથી રાહતની સાથે સાથે જોખમ પણ વધવાની શક્‍યતા છે. હવામાન વિભાગ અને પ્રશાસનની નજર  એવા વિસ્‍તારો પર છે જ્‍યાં ભારે વરસાદના કારણે અચાનક પુર, પાણી ભરાવવાની સ્‍થિતિ, ભૂસ્‍ખલન અને નદીઓના જળસ્‍તરમાં ઝડપથી વધારો થઈ શકે છે. વિશેષ કરીને ઉત્તરાખંડ અને હિમાલય પ્રદેશ જેવા પહાડી રાજ્‍યોમાં વધારાની સતર્કતા વર્તવામાં આવી રહી છે.

વિશેષજ્ઞોનું કહેવું છે કે લેટેસ્‍ટ સેટેલાઈટ તસવીરો એ પણ દર્શાવે છે કે ભારતીય મોનસૂન ફક્‍ત ભારત સુધી સિમિત નથી પરંતુ વર્તમાન હવામાન પ્રણાલી અરબ સાગરથી લઈને પૂર્વ એશિયા સુધી ફેલાયેલી છે અને એક સાથે અનેક દેશોને પ્રભાવિત કરી રહી છે. એટલે કે  ભારતમાં પડી રહેલો વરસાદ એક મોટા એશિયાઈ હવામાન ચક્રનો ભાગ છે જે હજારો કિલોમીટર સુધી ફેલાયેલા વાયુમંડળીય તંત્ર દ્વારા અનેક દેશોમાં વર્ષાની ગતિવિધિઓને પ્રભાવિત કરે છે