કાઠમંડુ: ચોક્કસપણે, કુદરતના રક્ષણહાર ગણાતા હિમાલયમાં અત્યારે આબોહવા પરિવર્તનને કારણે એક મોટું સંકટ આકાર લઈ રહ્યું છે, જે એશિયાની અડધી વસ્તીને પાણી વગર છોડી શકે છે. વિશ્વ હિમનદી દિવસ નિમિત્તે રજૂ કરાયેલા ચોંકાવનારા અહેવાલો મુજબ, હિન્દુ કુશ હિમાલય ક્ષેત્રમાં હિમનદીઓ વર્ષ 2000 ની સરખામણીએ બમણી ઝડપે પીગળી રહ્યા છે. વૈજ્ઞાનિકોએ ચેતવણી આપી છે કે જો આ ગતિ ચાલુ રહેશે, તો ભારત અને ચીન સહિતના આઠ દેશોના 2 અબજથી વધુ લોકો જેઓ પોતાની દૈનિક જરૂરિયાતો માટે આ હિમનદીઓના પાણી પર નિર્ભર છે, તેમના માટે પીવાના પાણીનું ટીપું પણ દુર્લભ બની જશે.

કાઠમંડુ સ્થિત આંતર-સરકારી સંગઠન ICIMOD દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા ડેટા મુજબ, ખાસ કરીને 0.5 ચોરસ કિલોમીટરથી નાના હિમનદીઓ મોટા ગ્લેશિયર્સ કરતા વધુ ઝડપથી સંકોચાઈ રહ્યા છે. ક્રાયોસ્ફિયર નિષ્ણાત મોહમ્મદ ફારૂક આઝમે જણાવ્યું છે કે ઇતિહાસમાં પહેલીવાર ભૂમિ-સ્તરનો એવો ડેટા મળ્યો છે જે સાબિત કરે છે કે બરફ પીગળવાનો દર અકલ્પનીય રીતે વધી રહ્યો છે. આ પરિસ્થિતિ માત્ર પાણીની અછત જ નહીં, પરંતુ પૂર અને ભૂસ્ખલન જેવા આબોહવા સંબંધિત ગંભીર જોખમોને પણ આમંત્રણ આપી રહી છે, જે પહાડી વિસ્તારોમાં રહેતા લાખો લોકોના જીવનને જોખમમાં મૂકી શકે છે.

નોંધનીય છે કે 3,500 કિલોમીટર લાંબો હિન્દુ કુશ પ્રદેશ અફઘાનિસ્તાનથી મ્યાનમાર સુધી ફેલાયેલો છે અને તે 54,000 થી વધુ હિમનદીઓનું ઘર છે. આ ગ્લેશિયર્સ ગંગા, મેકોંગ, યાંગત્ઝે અને ઇરાવદી જેવી એશિયાની 10 સૌથી મોટી નદી પ્રણાલીઓને જીવંત રાખે છે. આ નદીઓ કરોડો એકર જમીનને સિંચાઈ, પીવાનું પાણી અને ઉર્જા પૂરી પાડે છે. જો હિમનદીઓ આ જ રીતે ઓગળતા રહેશે, તો નદીઓના પ્રવાહમાં અનિયમિતતા આવશે, જેના કારણે કૃષિ પેદાશો અને આર્થિક વ્યવસ્થા પર સીધી અને વિનાશક અસર પડશે.

ભારત, ચીન, પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશ જેવા દેશો કે જેઓ પહેલેથી જ જળ સંકટનો સામનો કરી રહ્યા છે, તેમના માટે આ અહેવાલ લાલબત્તી સમાન છે. હિમનદીઓના સંકોચનથી હિમાલયની નદીઓ પર નિર્ભર નીચલા વિસ્તારોમાં પાણી માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઘર્ષણ થવાની પણ શક્યતા છે. વૈજ્ઞાનિકોએ તાકીદે વૈશ્વિક સમુદાયને કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટાડવા અને હિમાલયના આ અનમોલ રત્નોને બચાવવા માટે નક્કર પગલાં લેવા હાકલ કરી છે, અન્યથા ભવિષ્યમાં 'પાણી માટે યુદ્ધ' જેવી સ્થિતિ સર્જાય તો નવાઈ નહીં.