નવી દિલ્હી:​નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે રજૂ કરેલા કેન્દ્રીય બજેટ 2026માં તમાકુ, સિગરેટ અને પાન મસાલાના શોખીનો માટે અત્યંત માઠા સમાચાર આવ્યા છે. સરકારે આ ઉત્પાદનોને ‘સિન ગુડ્સ’ (નુકસાનકારક વસ્તુઓ) ની શ્રેણીમાં રાખીને તેના પરના ટેક્સ માળખામાં ક્રાંતિકારી અને કઠોર ફેરફારો કર્યા છે. આ નવા નિયમો ૧ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬ થી જ અમલી બની ગયા છે, જેના કારણે બજારમાં તમાકુ ઉત્પાદનોની કિંમતોમાં ચાર ગણો વધારો થવાની સંભાવના છે.

​ટેક્સનું નવું માળખું - GST અને એક્સાઇઝનો ડબલ માર:
સરકારે વર્ષ ૨૦૧૭થી અમલી જૂની ટેક્સ વ્યવસ્થાને બદલીને અત્યંત કડક શુલ્ક લાદ્યા છે:
​GSTમાં વધારો: તમાકુ ઉત્પાદનો પર અત્યાર સુધી ૨૮% GST લાગતો હતો, જે હવે વધારીને સીધો ૪૦% કરી દેવામાં આવ્યો છે.
​નવો સેસ: પાન મસાલા, ગુટખા અને ખૈની પર ‘હેલ્થ એન્ડ નેશનલ સિક્યોરિટી સેસ’ લાદવામાં આવ્યો છે.
​નિકોટિન પ્રોડક્ટ્સ: ઈ-સિગરેટ અને અન્ય નિકોટિન ઉત્પાદનો પર ટેક્સમાં ૧૦૦% નો વધારો કરવામાં આવ્યો છે.

​સિગરેટની લંબાઈ મુજબ એક્સાઇઝ ડ્યુટી (પ્રતિ ૧,૦૦૦ સ્ટિક):
નવા કાયદા હેઠળ સિગરેટના પ્રકાર અને લંબાઈ મુજબ એક્સાઇઝ ડ્યુટી રૂ. ૨,૦૫૦ થી વધીને રૂ. ૮,૫૦૦ સુધી પહોંચી છે:
​૬૫ mm સુધીની (ફિલ્ટર વગરની): રૂ. ૨.૦૫ પ્રતિ સ્ટિક એક્સાઇઝ.
​૬૫ mm સુધીની (ફિલ્ટર સાથે): રૂ. ૨.૧૦ પ્રતિ સ્ટિક.
​મીડિયમ અને લાંબી સિગરેટ: રૂ. ૪ થી રૂ. ૫.૪૦ પ્રતિ સ્ટિક વધારાની ડ્યુટી.
​પ્રીમિયમ અથવા ડિઝાઇનર સિગરેટ: રૂ. ૮.૫૦ પ્રતિ સ્ટિક સુધીનો વધારો.

​ખિસ્સા પર અસર અને બજારની પ્રતિક્રિયા:
ઉદ્યોગના નિષ્ણાતોના મતે, ઉત્પાદકો આ ટેક્સનો બોજ સીધો ગ્રાહકો પર નાખશે. અત્યાર સુધી જે સિગરેટ ૧૮ રૂપિયામાં મળતી હતી, તેની કિંમત હવે વિવિધ વેરિઅન્ટ મુજબ ૭૦ થી ૭૨ રૂપિયા સુધી પહોંચી શકે છે. આ આકરા ટેક્સના સમાચારને કારણે આઈટીસી (ITC) જેવી અગ્રણી કંપનીઓના શેરમાં ભયાનક કડાકો જોવા મળ્યો હતો અને રોકાણકારોની અબજો રૂપિયાની સંપત્તિ ધોવાઈ ગઈ છે.

​સરકારનો હેતુ અને પડકારો:
સરકારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વ્યસનને મોંઘું બનાવીને જાહેર આરોગ્યમાં સુધારો કરવાનો અને મહેસૂલ વધારવાનો છે. જોકે, નિષ્ણાતોએ એવી ચિંતા પણ વ્યક્ત કરી છે કે કિંમતોમાં આટલો મોટો તફાવત આવવાથી બજારમાં નકલી ઉત્પાદનોનું વેચાણ અને દાણચોરી (સ્મગલિંગ) વધી શકે છે. બીજી તરફ, બીડીના ભાવમાં રાહત આપવામાં આવી હોવાના અહેવાલ છે, જે સામાન્ય વર્ગ માટે આશ્વાસનરૂપ બની શકે છે.