નવી દિલ્‍હી. ભારત અને ૨૭ દેશોના યુરોપિયન યુનિયન (EU) વચ્‍ચેના વેપાર કરારથી છ ક્ષેત્રો અને છથી વધુ રાજ્‍યોને નોંધપાત્ર ફાયદો થશે. આ બધા ક્ષેત્રોમાં MSMEs નો હિસ્‍સો ૫૦ ટકાથી વધુ રહેશે.

કાપડઃ હાલમાં, ચ્‍શ્‍ કાપડ પર ૧૨ ટકા ટેરિફ વસૂલ કરે છે. વેપાર કરાર અમલમાં આવ્‍યા પછી આ શૂન્‍ય રહેશે. ચ્‍શ્‍ વાર્ષિક  ડોલર ૨૬૩ બિલિયનના કાપડની આયાત કરે છે, અને આમાં ભારતનો હિસ્‍સો ફક્‍ત ડોલર ૭.૨ બિલિયન છે. તેથી, આ શૂન્‍ય ડ્‍યુટીને એક મોટી તક તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.

પંજાબમાં લુધિયાણા તેના કપડા ઉદ્યોગ માટે જાણીતું છે. જાલંધરના રમતગમતના સામાન પહેલાથી જ EU માં નિકાસ કરવામાં આવે છે. એન્‍જિનિયરિંગ સામાન પણ પંજાબમાંથી નિકાસ કરવામાં આવે છે. આ વસ્‍તુઓ પરની ડ્‍યુટી નાબૂદ થવાથી નિકાસમાં વધારો થશે. ઉત્તર પ્રદેશને પણ ફાયદો થશે.

રસાયણોઃ EU બજારમાં રસાયણોની નિકાસ પર ૧૩ ટકા સુધીની ડ્‍યુટી લાગે છે. ફાર્માસ્‍યુટિકલ્‍સ અને રસાયણો હાલમાં ૩-૫ ટકા ડ્‍યુટી લાગે છે, જે હવે શૂન્‍ય થઈ જશે. EU વાર્ષિક ડોલર ૫૦૦ બિલિયનના રસાયણો અને ફાર્માસ્‍યુટિકલ્‍સની આયાત કરે છે, જેમાંથી ભારતનો હિસ્‍સો ફક્‍ત ડોલર૧૦ બિલિયન છે. નિકાસ વધારવાની પણ એક નોંધપાત્ર તક છે. આનાથી ગુજરાતના ભરૂચ અને વડોદરામાં રાસાયણિક ઉદ્યોગોમાંથી નિકાસ વધશે.

પ્‍લાસ્‍ટિક અને રબરઃ EU વાર્ષિક ડોલર૩૧૭ બિલિયનના પ્‍લાસ્‍ટિક અને રબરની આયાત કરે છે, જેમાંથી ભારતનો હિસ્‍સો ફક્‍ત ડોલર૨.૪ બિલિયન છે. ભારતીય પ્‍લાસ્‍ટિક અને રબર હાલમાં ચ્‍શ્‍ બજારમાં છ ટકા ડ્‍યુટી લાગે છે, જે ઘટાડીને શૂન્‍ય કરવામાં આવશે.

ચામડાના ફૂટવેરઃ હાલમાં, EU આ ઉત્‍પાદન પર ૧૭ ટકા ડ્‍યુટી લાગે છે, જે કરાર લાગુ થયા પછી શૂન્‍ય થઈ જશે. EU વાર્ષિક ૧૦૦ અબજ ડોલરના ફૂટવેરની આયાત કરે છે, જ્‍યારે ભારતનો હિસ્‍સો ફક્‍ત ૨.૪ અબજ ડોલરનો છે. અહીં પણ નિકાસ વધારવાની નોંધપાત્ર તક છે.

ઉત્તર પ્રદેશના કાનપુર, આગ્રા અને સહારનપુર જેવા શહેરોમાં ચામડાના ફૂટવેર ઉદ્યોગનો વિકાસ થઈ રહ્યો છે, અને આ શહેરોમાંથી યુરોપમાં ફૂટવેરની નિકાસ પણ થાય છે. અહીંના નિકાસકારોને ફાયદો થવાનો છે.

દરિયાઈ ઉત્‍પાદનોઃ EU હાલમાં ભારતીય દરિયાઈ ઉત્‍પાદનો પર ૨૬ ટકા ડ્‍યુટી લાદે છે, જે EU માં દરિયાઈ ઉત્‍પાદનોની નિકાસના વિકાસમાં અવરોધ ઉભો કરી રહ્યું છે. કરાર પછી આ ડ્‍યુટી ઘટાડીને શૂન્‍ય કરવામાં આવશે. ભારત ચ્‍શ્‍માં માત્ર ૧ અબજ ડોલરના દરિયાઈ ઉત્‍પાદનોની નિકાસ કરે છે, જ્‍યારે EU વાર્ષિક ૫૩ અબજ ડોલરના દરિયાઈ ઉત્‍પાદનોની આયાત કરે છે.

આનાથી બંગાળ અને આંધ્રપ્રદેશમાંથી દરિયાઈ ઉત્‍પાદનોની નિકાસમાં વધારો થશે. પﾍમિ ઉત્તર પ્રદેશમાં કૃષિ અને પૂર્વી ઉત્તર પ્રદેશમાં શાકભાજી અને ફળોની નિકાસમાં વધારો થશે. મેરઠમાં રમતગમતના સામાનને પણ વધારો મળશે. બંગાળ ચાની માંગ યુરોપમાં પણ વધશે.

રત્‍નો અને ઝવેરાતઃ હાલમાં EU માં રત્‍નો અને ઝવેરાત પર ચાર ટકા ડ્‍યુટી લાગે છે. ભારત EU ને ડોલર૨.૭ બિલિયનની નિકાસ કરે છે, જ્‍યારે ચ્‍શ્‍ વાર્ષિક ડોલર૭૯.૨ બિલિયનના રત્‍નો અને ઝવેરાતની આયાત કરે છે. તેથી, રત્‍નો અને ઝવેરાતની નિકાસમાં વૃદ્ધિની નોંધપાત્ર સંભાવના છે.

આનાથી ગુજરાતના સુરતથી રત્‍નો અને ઝવેરાતની નિકાસમાં વધારો થશે. રાજસ્‍થાનના હસ્‍તકલા ઉદ્યોગને ફાયદો થશે. EU માં હસ્‍તકલા નિકાસ માટે નોંધપાત્ર સંભાવના છે. તમિલનાડુની ઇલેક્‍ટ્રોનિક્‍સ નિકાસમાં પણ વધારો થશે.

EU વાઇન પર હાલમાં ૧૫૦ ટકા ડ્‍યુટી લાગે છે, જે ૭-૧૦ વર્ષમાં ૩૦ ટકા કરવામાં આવશે. વાઇન પર ૧૫૦ ટકા ડ્‍યુટી ૭-૧૦ વર્ષમાં ૪૦ ટકા કરવામાં આવશે, જ્‍યારે બીયર પર ૧૧૦ ટકા ડ્‍યુટી ઘટાડીને ૫૦ ટકા કરવામાં આવશે.

EU કાર પર હાલમાં ૧૦૦-૧૨૫ ટકા ડ્‍યુટી લાગે છે, જે આગામી સાત વર્ષમાં તબક્કાવાર ઘટાડીને ૧૦ ટકા કરવામાં આવશે. જોકે, આ મુક્‍તિ ફક્‍ત ૨૫૦,૦૦૦ કાર પર જ લાગુ પડશે; વધુ કારની આયાત પર જૂના દરે કર લાદવામાં આવશે.

આ વર્ષની ૧ જાન્‍યુઆરીથી, EU એ કાર્બન બોર્ડર એડજસ્‍ટમેન્‍ટ મિકેનિઝમ (Seabam) હેઠળ ઉત્‍પાદન દરમિયાન કાર્બન ઉત્‍સર્જનના આધારે આયાતી માલ પર અલગ કર લાદવાનું શરૂ કર્યું. ભારતે વેપાર વાટાઘાટો દરમિયાન સીબામને દૂર કરવાનો પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ તે નિષ્‍ફળ ગયો.

આ મુખ્‍યત્‍વે ભારતના સ્‍ટીલ અને એલ્‍યુમિનિયમ નિકાસ પર અસર કરશે, કારણ કે ભારત પણ નજીવી માત્રામાં ગ્રીન સ્‍ટીલ અથવા ગ્રીન એલ્‍યુમિનિયમનું ઉત્‍પાદન કરે છે. વાણિજ્‍ય સચિવ રાજેશ અગ્રવાલે જણાવ્‍યું હતું કે, EU એ જણાવ્‍યું છે કે જો કોઈપણ દેશને સીબામ રાહત આપવામાં આવે છે, તો ભારતને પણ તેનો લાભ મળશે.

કેન્‍દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે યુરોપિયન યુનિયન (EU) સાથેના વેપાર કરારને ભારતની વૈશ્વિક વેપાર ભાગીદારીમાં વ્‍યૂહાત્‍મક સફળતા ગણાવી અને કહ્યું કે આ કરાર નવા સમૃદ્ધિના યુગની શરૂઆત દર્શાવે છે.

ઇન્‍સ્‍ટાગ્રામ પર શ્રેણીબદ્ધ પોસ્‍ટ્‍સમાં, ગૃહમંત્રી શાહે લખ્‍યું કે આ કરાર આત્‍મનિર્ભર ભારત માટેના ભારતના મિશનને આગળ ધપાવશે, જે વિશ્વસનીય, પરસ્‍પર લાભદાયી અને સંતુલિત ભાગીદારી સુનિﾍતિ કરશે. ભારત-EU વેપાર કરાર વૈશ્વિક વેપાર ભાગીદારીમાં ભારતની વ્‍યૂહાત્‍મક સફળતા સુનિﾍતિ કરે છે.

પ્રધાનમંત્રી નરેન્‍દ્ર મોદીનો આભાર માનતા અને આ ઐતિહાસિક સિદ્ધિ પર ભારતના લોકોને અભિનંદન આપતા, શાહે પોસ્‍ટ કર્યું, વડાપ્રધાન નરેન્‍દ્ર મોદીના ભારત પ્રથમના સૂત્રથી પ્રેરિત થઈને, ભારત-EU વેપાર કરાર સમૃદ્ધિના નવા યુગની શરૂઆત કરશે. ગૃહમંત્રીએ એમ પણ કહ્યું કે ૨૦૪૭ માં વિકસિત ભારતની દ્રષ્ટિને અનુરૂપ, આ કરાર યુરોપમાં ભારતની પ્રતિભાને સશક્‍ત બનાવશે અને જાહેર હિતની સેવા કરતા વેપાર કરારો માટે એક નવું ધોરણ સ્‍થાપિત કરશે.