નવી દિલ્હી: ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના વેપાર સંબંધોમાં અત્યારે એક નવો વળાંક આવ્યો છે, જેનું કેન્દ્ર છે દક્ષિણ અમેરિકાનો દેશ વેનેઝુએલા. ઘણા સમયથી ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે ટ્રેડ ડીલને લઈને ખેંચતાણ ચાલી રહી હતી, પરંતુ હવે વેનેઝુએલાનું તેલ બંને દેશો માટે ‘કોમન ગ્રાઉન્ડ’ સાબિત થઈ શકે તેમ છે. અમેરિકાએ સંકેત આપ્યો છે કે તે ભારતને વેનેઝુએલા પાસેથી તેલ ખરીદવાની છૂટ આપવા તૈયાર છે, જે ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા માટે માસ્ટરસ્ટ્રોક સાબિત થઈ શકે છે.
 ભારત અત્યારે રશિયા પાસેથી મોટા પ્રમાણમાં સસ્તું તેલ ખરીદી રહ્યું છે, જેનાથી અમેરિકા નારાજ છે. અમેરિકાએ ધમકી આપી છે કે રશિયન તેલ ખરીદનારાઓ પર 500% જેટલો ટેરિફ લાદવામાં આવી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં ભારત માટે વેનેઝુએલા એક શ્રેષ્ઠ ‘રાજકીય રીતે સ્વીકાર્ય’ વિકલ્પ બની શકે છે. આનાથી ભારત રશિયા પરની નિર્ભરતા ઘટાડી શકશે અને અમેરિકા સાથેના સંબંધો પણ સુધારી શકશે.
વેનેઝુએલાનું તેલ ભારે (Heavy) અને ચીકણું હોય છે, જેને સાફ કરવા માટે ખાસ હાઈ-ટેક રિફાઇનરીઓની જરૂર પડે છે. ભારત પાસે આવી રિફાઇનરીઓ ઉપલબ્ધ છે. ખાસ કરીને ગુજરાતના જામનગરમાં આવેલી રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ અને વાડીનારની નયારા એનર્જી વેનેઝુએલાના ક્રૂડ ઓઈલને પ્રોસેસ કરવામાં વિશ્વભરમાં પ્રખ્યાત છે. જો આ સોદો પાર પડે તો દરરોજ 1 લાખથી 1.5 લાખ બેરલ તેલ ભારત આવી શકે છે.
નવા માળખા મુજબ, વેનેઝુએલાના તેલના વેચાણ અને તેમાંથી થતી આવક પર અમેરિકાનું કડક નિયંત્રણ રહેશે. વ્હાઇટ હાઉસના અધિકારીઓના મતે, વેનેઝુએલા પાસે સંગ્રહિત કરોડો બેરલ તેલ હવે ભારત જેવા બિન-અમેરિકન ખરીદદારોને ઓફર કરવામાં આવશે. આનાથી ભારતને મધ્ય પૂર્વ (Middle East) ના દેશો સાથે તેલના ભાવ ઘટાડવા માટે સોદાબાજી કરવાની નવી શક્તિ મળશે.
: માત્ર આયાત જ નહીં, ભારતની સરકારી કંપની ONGC વિદેશનો વેનેઝુએલાના તેલ ક્ષેત્રોમાં મોટો હિસ્સો છે. પ્રતિબંધોને કારણે અત્યાર સુધી ભારતને ત્યાંથી મળતું ડિવિડન્ડ અને રોકાણ અટવાયેલું હતું. જો અમેરિકા આ છૂટછાટ આપે છે, તો ભારતની બાકી નીકળતી કરોડો ડોલરની રકમ પરત આવવાની આશા જાગી છે. ટૂંકમાં, વેનેઝુએલાનો આ ‘તેલ સોદો’ ભારત માટે મોંઘવારી ઘટાડવા અને આંતરરાષ્ટ્રીય રાજનીતિમાં પોતાનું પલ્લું ભારે રાખવાની એક સુવર્ણ તક છે.