નવી દિલ્‍હી, તા. ૧પ : ભારતનું અર્થતંત્ર એક વિચિત્ર વિરોધાભાસ દર્શાવી રહ્યું છે. વિશ્વની સૌથી ઝડપી GDP વળદ્ધિ, લગભગ શૂન્‍ય ફુગાવો અને નિયંત્રિત રાજકોષીય ખાધ હોવા છતાં, ભારતીય રૂપિયો એશિયામાં સૌથી ખરાબ ચલણ છે. વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારોએ ઼૧૭ બિલિયન પાછા ખેંચી લીધા છે, અને ૨૦૨૪-૨૫ માં ચોખ્‍ખો FDI લગભગ બંધ થવાની તૈયારીમાં છે. મજબૂત સ્‍થાનિક આધાર હવે વિદેશી વિશ્વાસની ગેરંટી આપતો નથી.

ભારત એશિયામાં એકમાત્ર મુખ્‍ય વિકાસશીલ દેશ છે જે દાયકાઓથી વેપાર ખાધ ચલાવી રહ્યો છે. ઊર્જા, ઇલેક્‍ટ્રોનિક્‍સ, સોના અને મશીનરીની આયાત કરતાં નિકાસ વધુ છે. વિદેશી રોકાણકારોના વિશ્વાસને કારણે આ ખાધ ૩૦ વર્ષ સુધી મજબૂત રહી. ૧૯૯૦ થી, FDI -1 ટ્રિલિયન ડોલર સુધી પહોંચી ગયું છે, અને વિદેશી વિનિમય અનામત વિશ્વનું સૌથી મોટું બની ગયું છે. નીતિગત વાતાવરણ, મજબૂત સંસ્‍થાઓ અને ઉચ્‍ચ વળતર રોકાણકારોને આકર્ષિત કરે છે

ચોખ્‍ખો FDI ૨૦૨૦-૨૧ માં ૪૦ બિલિયન ડોલરથી ઘટીને ૩૫૦ મિલિયન ડોલર થયો છે. ભારતીય કંપનીઓ વિદેશી રોકાણમાં વધારો કરી રહી છે, જે આત્‍મવિશ્વાસ દર્શાવે છે, પરંતુ વિદેશી કંપનીઓ, જેમ કે સિટીબેંક, ફોર્ડ, હ્યુન્‍ડાઇ અને વ્‍હર્લપૂલ, બહાર નીકળી રહી છે. તીવ્ર સ્‍પર્ધા, નિયમનકારી અનિﾍતિતા અને વૈશ્વિક વ્‍યૂહરચનાઓ તેમને નફો બુક કરવા અને યુએસ જેવા બજારોમાં જવા માટે પ્રેરિત કરી રહી છે.

વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો ભારે પાછી ખેંચી રહ્યા છે. MSCI ઇન્‍ડિયા ૧૯૯૩ પછી અન્‍ય ઉભરતા બજારો કરતાં સૌથી પાછળ છે. યુએસ ટેરિફ, વેપાર કરારનો અભાવ, ઉચ્‍ચ મૂલ્‍યાંકન અને વધુ સારા વિકલ્‍પો કારણો છે. રૂપિયો નજીવા શબ્‍દોમાં ૫-૬% અને વાસ્‍તવિક શબ્‍દોમાં ૯% નબળો પડ્‍યો. આ RBI ની નબળાઈ નથી, પરંતુ બાહ્ય ધિરાણમાં ઘટાડો છે.

તરતી મૂડી પરની નિર્ભરતા દૂર કરવી જોઈએ. ચીનના ઼૧ ટ્રિલિયન સરપ્‍લસની જેમ, આગામી દાયકામાં વેપાર ખાધને સરપ્‍લસમાં ફેરવવી જરૂરી છે. વિકસિત દેશો વૈશ્વિક સબસિડી મૂડી ખેંચી રહ્યા છે. બોલ્‍ડ પગલાં લેવાની જરૂર છે. ઇલેક્‍ટ્રોનિક્‍સ, મશીનરી, રસાયણો, કાપડ અને ઓટો નિકાસ વધારો.

IT અને AI, પ્રવાસન, શિક્ષણ અને વૈશ્વિક હબ દ્વારા સેવા નિકાસનો વિસ્‍તાર કરો. સપ્‍લાય ચેઇનમાં વધુ ઊંડાણપૂર્વક એકીકળત થાઓ, યુએસ, ચ્‍શ્‍ અને એશિયા સાથે વેપાર કરાર કરો અને RCEP માં જોડાઓ. હાઇડ્રોજન અને સૌર ઊર્જા દ્વારા ઊર્જા આયાત ઘટાડો

તેલના ભાવ નીચા રહેશે, પરંતુ સોનું ડોલરમાં ખાઈ જશે. જો નિકાસ નહીં વધે તો રૂપિયો નબળો રહેશે. ઉચ્‍ચ વળદ્ધિ અને નીચો ફુગાવો ઉજવણી કરવા યોગ્‍ય છે, પરંતુ ચલણ સ્‍થિરતા માટે બાહ્ય સમર્થનની જરૂર છે. લાંબા ગાળાનો ઉકેલ નિકાસકાર બનવાનો છે, RBI હસ્‍તક્ષેપ નહીં