નવી દિલ્હી :ત્રણ ભારતીય કંપનીઓને ચીનથી દુર્લભ પૃથ્વી આયાત કરવા માટે તેમની પ્રથમ મંજૂરી મળી ગઈ છે. મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, આ કંપનીઓમાં કોન્ટિનેન્ટાર ઇન્ડિયા, હિટાચી અને જય ઉશિનનો સમાવેશ થાય છે. ત્રણેય કંપનીઓને ચોક્કસ શરતોને આધીન, દુર્લભ પૃથ્વી ચુંબક આયાત કરવા માટે લાઇસન્સ પ્રાપ્ત થયા છે. 

 આ લાઇસન્સ એ શરતે આપવામાં આવે છે કે આ સંસાધનોનો અમેરિકામાં નિકાસ કરવામાં આવશે નહીં અથવા તેનો ઉપયોગ સંરક્ષણ હેતુઓ માટે કરવામાં આવશે નહીં. ચીન અને અમેરિકા વચ્ચે તાજેતરના તણાવનું એક કારણ ચીન દ્વારા દુર્લભ પૃથ્વી નિકાસ નિયમોમાં સુધારો છે.

ચીને તાજેતરમાં રેર અર્થ મેગ્નેટની નિકાસ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. એપ્રિલ 2025 માં શરૂ થયેલા નિકાસ પ્રતિબંધોએ વૈશ્વિક પુરવઠા શૃંખલાઓને ગંભીર રીતે વિક્ષેપિત કરી છે. હકીકતમાં, ચીન વિશ્વના રેર અર્થ ઉત્પાદનના 80 ટકાથી વધુને નિયંત્રિત કરે છે. રેર અર્થ મેગ્નેટનો ઉપયોગ ઇલેક્ટ્રિક વાહનો, મોબાઇલ ફોન, લશ્કરી સાધનો અને સૌર પેનલમાં થાય છે.

સોસાયટી ઓફ ઇન્ડિયન ઓટોમોબાઇલ મેન્યુફેક્ચરર્સ (SIAM) અનુસાર, 52 ભારતીય કંપનીઓ ચીનથી રેર અર્થ મેગ્નેટ આયાત કરે છે. 2024-25 નાણાકીય વર્ષમાં, ભારતે 870 ટન રેર અર્થ મેગ્નેટની આયાત પર આશરે ₹306 કરોડ ખર્ચ્યા હતા.

ભારત વિશ્વના દુર્લભ પૃથ્વી ભંડારનો આશરે 6% હિસ્સો ધરાવે છે. આ વૈશ્વિક નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે ભારત એક વિશ્વસનીય વિકલ્પ તરીકે ઉભરી રહ્યું છે. જોકે હાલમાં ભારતનું ઉત્પાદન વૈશ્વિક કુલ ઉત્પાદનના 1% કરતા ઓછું છે, આ પરિસ્થિતિ ઝડપથી બદલાઈ રહી છે.

કેરળ, તમિલનાડુ, ઓડિશા, આંધ્રપ્રદેશ અને ગુજરાત જેવા રાજ્યોમાં આ ખનિજોનો મોટો ભંડાર છે, જે ભવિષ્યમાં તકો ખોલે છે. ચીન વિશ્વની 80% દુર્લભ પૃથ્વીનું ખાણકામ કરે છે, જેનો અર્થ એ છે કે ખાણ ક્યાં સ્થિત છે તે ધ્યાનમાં લીધા વિના, વિશ્વભરના મોટાભાગના દેશો તેમને ઉપયોગી બનાવવા માટે ચીન પર આધાર રાખે છે.