છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય હેં...વારાણસીમાં ભાજપનો પરાજય 9:51 AM
નાણાકીય ફ્રોડમાં એક ગુજરાતી કલાકે ૬ લાખ ગુમાવે છે
સીઆઇડી ક્રાઇમના ચોંકાવનારા આંકડા : જાન્યુઆરીથી સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫ દરમ્યાન પાંચ પ્રકારની છેતરપીંડીમાં લોકોએ રૂ.૬૭૮.૭૧ કરોડ ગુમાવ્યા ઓનલાઇન છેતરપીંડીનો કેસ એકધારા વધી રહયા છે : પીડિતની એક ભુલ જીવનભરની કમાણી ગુમાવી દયે છે : ૯ મહિનામાં ૧૦૪૨ લાખ ફરિયાદ નોંધાઇઃ અડધોઅડધ એટલે કે ૭૨૫૪૪ ફરિયાદ અમદાવાદ - સુરત - વડોદરા - રાજકોટ - ગાંધીનગરથી : બાકીની નાના ગામો - શહેરોમાંથી
અમદાવાદ, તા.૨૯: ગુજરાતમાં સાઇબર ઠગો બેફામ બની રહયા છે અને નિર્દોષ લોકોને પોતાની જાળમાં ફસાવી લુંટી રહયાં છે. એક સમયે, છેતરપિંડી કરનારાઓને છુપાયેલા દસ્તાવેજો અને નકલી ઓળખપત્રોની જરૂર હતી. હવે તેમને ફક્ત તમારા ફોન નંબરની જરૂર છે. દર કલાકે એક ગુજરાતી ફક્ત ઇન્વેસ્ટમેન્ટ છેતરપિંડીમાં સરેરાશ ૬.૦૬ લાખ રૂપિયા ગુમાવે છે તેમ CID ક્રાઈમના ડેટા દર્શાવે છે.
ડેટા જાહેર કરે છે કે જાન્યુઆરી અને સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫ દરમિયાન ગુનેગારોએ ઓનલાઈન છેતરપિંડીની પાંચ મુખ્ય શ્રેણીઓ દ્વારા ગુજરાતમાંથી ૬૭૮.૭૧ કરોડ રૂપિયાની ઉચાપત કરી હતી. ઓનલાઈન રોકાણ કરનારા નિવળત્ત કર્મચારીઓથી લઈને નકલી કોલનો શિકાર બનેલા વ્યાવસાયિકો સુધીના પીડિતો કહે છે કે એક ભૂલ જીવનભરની બચત બગાડી શકે છે. તેમ ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડિયાનો અહેવાલ જણાવે છે.
રાજ્યએ આ વર્ષે જાન્યુઆરી અને સપ્ટેમ્બર વચ્ચે નેશનલ ક્રાઈમ રેકોર્ડ્સ બ્યુરો (NCRB) પોર્ટલ પર ૧.૪૨ લાખ સાયબર ક્રાઈમ ફરિયાદો નોંધાવી - લગભગ ૨૨ દર કલાકે. આમાંથી લગભગ અડધા, ૭૨,૫૪૪, અમદાવાદ, સુરત, વડોદરા, રાજકોટ અને ગાંધીનગરથી આવ્યા હતા, જ્યારે બાકીના નાના શહેરો અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાંથી હતા, અધિકારીઓ કહે છે.
નકલી ઓળખ, OTP કૌભાંડો, કાર્ડ છેતરપિંડી, રોકાણ છેતરપિંડી અને ઓનલાઈન છેતરપિંડી મોટાભાગે કેસ હતા. કુલ ૭૨,૦૬૧ ફરિયાદો આ પાંચ શ્રેણીઓમાં આવી હતી, જેમાં નકલી ઓળખ કૌભાંડો જ ૨૭,૮૧૬ ફરિયાદો અને ૧૩૭.૨૭ કરોડ રૂપિયાનું નુકસાન થયું હતું. નાણાકીય અથવા રોકાણ કૌભાંડો, જોકે સંખ્યા ઓછી (૯,૨૪૦) હતી, તેમાં સૌથી મોટો નાણાકીય ફટકો પડ્યોઃ રૂ. ૩૯૭.૦૪ કરોડ. આવી દરેક ફરિયાદમાં સરેરાશ રૂ. ૪.૩૦ લાખથી વધુનું નુકસાન થયું હતું. અધિકારીઓ કહે છે કે, બાકીની નકલી ઓળખ, OTP છેતરપિંડી, ઓનલાઈન છેતરપિંડી અને કાર્ડ છેતરપિંડી માટે પ્રતિ કેસ સરેરાશ રકમ રૂ.૬૦,૦૦૦ થી ઓછી હતી.
અધિકારીઓ કહે છે કે, સાયબર ગુનેગારોએ હવે સોશિયલ એન્જિનિયરિંગ યુક્તિઓમાં પરિપૂર્ણતા મેળવી લીધી છે - ફક્ત ટેકનોલોજી કરતાં વિશ્વાસ, ડર અને માનવ લાગણીઓનો ઉપયોગ કરીને. આમાંના ઘણા પીડિતો વળદ્ધ, તાજેતરમાં નિવળત્ત થયેલા, અથવા ફક્ત તેમના ફોન પર આવતા સંદેશાઓ પર વધુ પડતા વિશ્વાસ કરતા હોય છે. તેઓ પીડિતોને વિગતો શેર કરવા અથવા ટ્રાન્સફર કરવા માટે છેડછાડ કરે છે, ઘણીવાર અધિકારીઓ, રોકાણકારો અથવા તો મુશ્કેલીમાં રહેલા સંબંધીઓ તરીકે પણ પોતાને રજૂ કરે છે. આ કૌભાંડો વિશ્વાસપાત્ર લાગે તે રીતે રચાયેલ છે. ઘણા પીડિતો સુશિક્ષિત હોય છે, પરંતુ તેઓ અજાણતા પકડાઈ જાય છે. કમનસીબે, ઘણા લોકોને ખ્યાલ આવે છે કે શું થયું છે જ્યારે પૈસાનું ટ્રેઇલ ઠંડુ થઈ જાય છે, એક અધિકારી કહે છે.
ઘણા પીડિતો શરમ અથવા ઉપહાસના ડરને કારણે રિર્પોટિંગમાં વિલંબ કરે છે. જો કે, રાષ્ટ્રીય સાયબર ક્રાઇમ હેલ્પલાઇન, ૧૯૩૦ ને પ્રથમ ૩૦ મિનિટમાં છેતરપિંડીની જાણ કરવાથી ચોરાયેલા ભંડોળ અદૃશ્ય થઈ જાય તે પહેલાં તેને સ્થિર કરવામાં મદદ મળી શકે છે. આ અડધા કલાકનો સમય મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે બેંકો અને તપાસ એજન્સીઓ ઘણીવાર ચોરાયેલા ભંડોળને બહુવિધ ખાતાઓ દ્વારા અદૃશ્ય થઈ જાય તે પહેલાં સ્થિર કરી શકે છે, ડીજીપી (સીઆઈડી ક્રાઇમ) કે એલ એન રાવ કહે છે. ઝડપી રિર્પોટિંગ કુલ નુકસાન અને આંશિક વસૂલાત વચ્ચે તફાવત લાવી શકે છે.
ઘણા પીડિતોએ તેમના અનુભવો શેર કર્યા, જેમાં ખુલાસો થયો કે સૌથી સાવધ વ્યક્તિ પણ કેવી રીતે શિકાર બની શકે છે.
એક મોટી તેલ કંપનીના ૬૬ વર્ષીય નિવળત્ત કર્મચારીએ ક્રિપ્ટોકરન્સી રોકાણ કૌભાંડમાં લલચાઈને ૫૫ લાખ રૂપિયા ગુમાવ્યા. ફેસબુક પર સફળ બિટકોઈન રોકાણકાર તરીકે ઓળખાવતા આ છેતરપિંડી કરનારે વાતચીતને વોટ્સએપ પર ખસેડી, નફાના નકલી સ્ક્રીનશોટ મોકલ્યા અને તે વ્યક્તિને ટ્રેડિંગ એપ ડાઉનલોડ કરવા અને તેમાં પૈસા ટ્રાન્સફર કરવા માટે સમજાવ્યા. તે મારું નિવળત્તિ ભંડોળ હતું. મેં વિચાર્યું કે હું સમજદારીપૂર્વક રોકાણ કરી રહ્યો છું, પરંતુ તેઓએ તેમાં મારી ઍક્સેસ કાપી નાખીને ભંડોળ ચોરી લીધું, પીડિત કહે છે.
એક પ્રતિષ્ઠિત રોકાણ પેઢીનું પ્રતિનિધિત્વ કરતો હોવાનો દાવો કરતી કોઈ વ્યક્તિ દ્વારા મોકલવામાં આવેલી લિંક પર ક્લિક કર્યા પછી, અન્ય ૬૨ વર્ષીય નિવળત્ત વ્યક્તિએ ૬૬ લાખ રૂપિયા ગુમાવ્યા. મને હમણાં જ મારું પ્રોવિડન્ટ ફંડ મળ્યું હતું અને મેં ઓનલાઈન રોકાણ વિકલ્પો અને એપ્સ શોધી હતી. સાયબર ગુનેગારોએ મારો સંપર્ક કર્યો, નિષ્ણાત માર્ગદર્શન અને ઉચ્ચ રોકાણ વળતરનું વચન આપ્યું. મેં એક એપ ડાઉનલોડ કરી જેનાથી તેઓ મારા બેંક ખાતામાંથી ૬૬ લાખ રૂપિયા ઉપાડી શકયા, તે શાંતિથી કહે છે.
સ્થાનિક સાયબર ક્રાઈમ વિભાગ દ્વારા બોલાવવામાં આવ્યા બાદ દિલ્હીની એક ૫૨ વર્ષીય મહિલા ગાંધીનગર ગઈ. છેતરપિંડીનો ભોગ બનેલી વ્યક્તિ પાસેથી તેના ખાતામાં ૧.૫ લાખ રૂપિયા મળ્યા હતા, જે અજાણતાં તેણીને પૈસાનો મૂર્ખ બનાવી દીધી હતી. મહિલાએ સમજાવ્યું, હું એક એપ દ્વારા રોકાણ કરી રહી હતી. છ મહિના પછી જ્યારે મેં યુકેની યાત્રા માટે ભંડોળ ઉપાડવાનો પ્રયાસ કર્યો, ત્યારે હું મારા ખાતામાં ફક્ત ૧.૫ લાખ રૂપિયા ટ્રાન્સફર કરી શકી. જ્યારે પોલીસે મને ફોન કર્યો, ત્યારે મને ખ્યાલ આવ્યો કે મારા ખાતાનો ઉપયોગ છેતરપિંડી માટે કરવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ મારી સાથે ૨.૫ લાખ રૂપિયા પણ છેતરપિંડી કરવામાં આવી હતી,ૅ તે યાદ કરે છે. તે રોકાણ કૌભાંડનો ભોગ બની હતી અને બીજામાં અજાણતાં ભાગીદાર પણ હતી.
અન્ય લોકો માટે, કૌભાંડો લોભથી નહીં પરંતુ ડરથી શરૂ થયા હતા. નવરંગપુરાના એક ૪૬ વર્ષીય વ્યક્તિ પાસેથી ૫૭ લાખ રૂપિયાની છેતરપિંડી કરવામાં આવી હતી, જેમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે તેના આધાર કાર્ડનો ઉપયોગ મુંબઈમાં ગેરકાયદેસર વ્યવહારો માટે થયો છે. ફોન કરનારે કહ્યું કે તે ડેટા પ્રોટેક્શન બોર્ડ અને પછીથી મુંબઈ પોલીસનો છે. તેણે મારા નામ અને આધાર નંબર સાથે મને FIR પણ મોકલી. તે વાસ્તવિક લાગતું હતું. હું ગભરાઈ ગયો, તે યાદ કરે છે. શરમ અને આઘાતથી, તે કહે છે કે તેને પડોશીઓ અને સંબંધીઓ તરફથી મજાકનો સામનો કરવો પડ્યો હતો જેમણે તેની ‘નિર્દોષતા'ની મજાક ઉડાવી હતી. ‘લોકોને લાગે છે કે તે તેમની સાથે થઈ શકે નહીં - જ્યાં સુધી તે ન થાય ત્યાં સુધી,' તે ઉમેરે છે.
સાયબર ક્રાઇમ અધિકારીઓ કહે છે કે ઘણા પીડિતો શરમ, સ્વ-દોષ અથવા સામાજિક કલંકના ડરને કારણે રિપોર્ટ કરવામાં વિલંબ કરે છે. ‘પરંતુ વહેલા રિર્પોટિંગ એ બધું જ છે. લોકો જેટલી વહેલી તકે હેલ્પલાઇન અથવા પોલીસને જાણ કરે છે, તેટલી જ તેમના પૈસા સ્થગિત થવાની અને પાછા મેળવવાની શકયતા વધુ સારી છે,' એક અધિકારીએ ઉમેર્યું.
સાયબર ગુનેગારો તેમની ચાલાકી કુશળતાને વધુ તીવ્ર બનાવી રહ્યા છે, નિષ્ણાતો નાગરિકોને સાવચેત રહેવાની સાથે સાથે દયાળુ બનવાની પણ વિનંતી કરે છે - પોતાને અને ભોગ બનનારા અન્ય લોકો બંને માટે. આ બેદરકાર રહેવા વિશે નથી; તે માનવ બનવા વિશે છે, એક વરિષ્ઠ તપાસકર્તાએ કહ્યું. અને તમે જેટલી ઝડપથી કાર્યવાહી કરશો, તેટલી જ તમારી સામે લડવાની તક વધુ સારી રહેશે.(૨૩.૯)
(11:00 AM IST)
