અમદાવાદ/નવી દિલ્‍હી, તા.૨૯: અમેરિકા અને યુરોપની મોટી વૈશ્વિક કંપનીઓ દ્વારા કરવામાં આવેલી સામૂહિક જબ્‍બર છટણીના વિશાળ આંકડાઓ સામાજિક માધ્‍યમો પર પ્રસારિત થઈ રહ્યા છે, જેને આર્થિક નિષ્‍ણાતો વૈશ્વિક મંદીની સ્‍પષ્ટ નિશાની ગણાવી રહ્યા છે. આ છટણીએ, ખાસ કરીને વિદેશમાં સ્‍થાયી થયેલા ભારતીય વ્‍યાવસાયિકો અને ભારતીય માહિતી ટેકનોલોજી સેક્‍ટર માટે ગંભીર ચિંતા ઊભી કરી છે.

કંપનીવાર છટણીના આંકડાઓઃ

વૈશ્વિક કંપનીઓમાં તાજેતરમાં થયેલી સામૂહિક છટણીના આંકડાઓ અત્‍યંત મોટા છે, જે વૈશ્વિક શ્રમ બજાર નબળું પડ્‍યું હોવાનો સંકેત આપે છે. આ છટણીના મુખ્‍ય આંકડાઓ નીચે મુજબ છેઃ

યુપીએસ દ્વારા ૪૮,૦૦૦ કર્મચારીઓની છટણી..

એમેઝોન દ્વારા ૩૦,૦૦૦ સુધીના કર્મચારીઓનો કાપ..

ઇન્‍ટેલમાં ૨૪,૦૦૦ કર્મચારીઓની છટણી..

નેસ્‍લે માં ૧૬,૦૦૦ કર્મચારીઓ છૂટા કરાયા..

એક્‍સેન્‍ચર માં ૧૧,૦૦૦ કર્મચારીઓને પાણીચું પકડાવી દેવાયું..

ફ્રોર્ડમાં ૧૧,૦૦૦ કર્મચારીઓ ઘરભેગા કરાયા...

જ્‍યારે નોવો નોર્ડિસ્‍કમાં ૯,૦૦૦ કર્મચારીઓ, માઇક્રોસોફ્‌ટમાં ૭,૦૦૦ કર્મચારીઓ, પીડબલ્‍યુસીમાં ૫,૬૦૦ કર્મચારીઓ, સેલ્‍સફોર્સમાં ૪,૦૦૦ કર્મચારીઓ, પેરામાઉન્‍ટ માં ૨,૦૦૦ કર્મચારીઓ, ટાર્ગેટમાં ૧,૮૦૦ કર્મચારીઓ, ક્રોગરમાં ૧,૦૦૦ કર્મચારીઓ, એપ્‍લાઈડ મટિરિયલ્‍સમાં ૧,૪૪૪ કર્મચારીઓ અને મેટામાં ૬૦૦ કર્મચારીઓની છટણીના મોટા સમાચાર આવ્‍યા છે. હજુ મોટાપાયે  છટણીઓ ચાલુ છે. આ વિશાળ આંકડાઓ સ્‍પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે શ્રમ બજાર નબળું પડી રહ્યું છે.

સામૂહિક છટણીનો અર્થઃ મંદી કે આયોજનનો અભાવ કે એઆઈ જવાબદાર?

આ સામૂહિક છટણી પાછળ મુખ્‍ય કારણો શું છે?

વૈશ્વિક આર્થિક નબળાઈ અને મંદીનો ભયઃ ઊંચો ફુગાવો, વધતા વ્‍યાજ દરો અને યુદ્ધની પરિસ્‍થિતિઓને કારણે બજારોમાં માંગ ઘટી છે. કોર્પોરેટ જગત ખર્ચ ઘટાડવા અને નફાકારકતા જાળવવા માટે કર્મચારીઓની સંખ્‍યામાં કાપ મૂકી રહ્યું છે.

કળત્રિમ બુદ્ધિમત્તા (એઆઈ - આર્ટિફિશિયલ ઇન્‍ટેલિજન્‍સ) અને સ્‍વયંસંચાલન - ઓટોમેશન તરફનું વલણઃ એમેઝોન, માઇક્રોસોફ્‌ટ અને સેલ્‍સફોર્સ જેવી કંપનીઓ કળત્રિમ બુદ્ધિમત્તા અને સ્‍વયંસંચાલન માં મોટા પાયે રોકાણ કરી રહી છે. આને કારણે ખાસ કરીને માનવ સંસાધન, ગ્રાહક સપોર્ટ અને સોફ્‌ટવેર ઇજનેરીના કેટલાક પુનરાવર્તિત કાર્યોમાં છટણી થઈ રહી છે.

ભારતીય બજાર અને વિદેશમાં વસતા ભારતીયો પર અસરઃ વૈશ્વિક છટણીના આ મોજાની અસર ભારતીય માહિતી ટેકનોલોજી સેક્‍ટર અને વિદેશમાં રહેતા ભારતીયો પર સીધી પડી રહી છે.

ભારતીય માહિતી ટેકનોલોજી કંપનીઓ પર દબાણઃ ભારતીય માહિતી ટેકનોલોજી કંપનીઓ, જેનો મોટો વ્‍યવસાય અમેરિકન અને યુરોપિયન ગ્રાહકો પર આધારિત છે, તેમના પર પણ પ્રદર્શનના નામે ‘સાયલન્‍ટ છટણી' અને નવા ભરતીમાં કાપ મૂકવાનો દબાણ વધી રહ્યું છે. એક અહેવાલ મુજબ, ભારતીય માહિતી ટેકનોલોજી સેક્‍ટરમાં વર્ષના અંત સુધીમાં ૫૦,૦૦૦ થી વધુ કર્મચારીઓ પર અસર થવાની સંભાવના છે.

વિદેશમાં વસતા ભારતીયો માટે મુશ્‍કેલીઃ અમેરિકામાં ચોક્કસ વિઝા પર કામ કરતા ટેક વ્‍યાવસાયિકો માટે નોકરી ગુમાવવી એટલે વિઝાની સ્‍થિતિ ગુમાવવાનો ગંભીર ખતરો. નોકરી ગુમાવ્‍યા બાદ તેમને દેશમાં રહેવા માટે મર્યાદિત સમય મળે છે, જે તેમના ભવિષ્‍ય માટે અનિશ્‍ચિતતા ઊભી કરે છે.

નિષ્‍ણાતો ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે જો વૈશ્વિક આર્થિક સંકટ વધુ ઘેરું બનશે, તો આ છટણીના આંકડાઓમાં વધારો થઈ શકે છે અને દેવાળું ફૂંકવાના કિસ્‍સાઓ પણ વધી શકે છે. આ સંજોગોમાં, વ્‍યક્‍તિગત સ્‍તરે આર્થિક આયોજન કરવું, બિનજરૂરી ખર્ચ ટાળવો અને કૌશલ્‍ય વધારવું અનિવાર્ય બની ગયું છે