નવી દિલ્હી 26 જૂન 2025: શું તમે ક્યારેય આપણા સૌરમંડળની બહારના ગ્રહોને સીધા જોવાની કલ્પના કરી છે? હવે આ કાલ્પનિક લાગતી વાત વાસ્તવિકતા બની ગઈ છે! નાસાના જેમ્સ વેબ સ્પેસ ટેલિસ્કોપ (JWST) એ એક ઐતિહાસિક સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે, જેમાં તેણે પહેલીવાર આપણા સૌરમંડળની બહાર આવેલા એક ગ્રહની (જેને એક્સોપ્લેનેટ કહેવાય છે) સીધી તસવીર લીધી છે.

TWA 7 b: શનિ જેવો ગ્રહ, 110 મિલિયન પ્રકાશવર્ષ દૂર!
આ અદ્ભુત ગ્રહનું નામ TWA 7 b છે અને તે પૃથ્વીથી લગભગ 110 મિલિયન પ્રકાશવર્ષ દૂર સ્થિત છે. આ ગ્રહ એક યુવાન તારાની આસપાસ ધૂળ અને પથ્થરોના ગાઢ ડિસ્કમાંથી પસાર થતો જોવા મળ્યો છે. વૈજ્ઞાનિકો અનુસાર, આ ગ્રહ શનિ ગ્રહ જેટલો જ મોટો છે અને અત્યાર સુધી સીધા જોવાયેલા ગ્રહોમાં તેનું વજન સૌથી ઓછું છે.

માત્ર 60 લાખ વર્ષ જૂની ગ્રહ પ્રણાલી!
પેરિસ ઓબ્ઝર્વેટરીના એસ્ટ્રોફિઝિસિસ્ટ અને આ અભ્યાસના મુખ્ય લેખિકા ડૉ. એની-મેરી લાગ્રાંજ જણાવે છે કે, "આપણે એક એવી પ્રણાલી જોઈ રહ્યા છીએ જે માત્ર 60 લાખ વર્ષ જૂની છે, એટલે કે ગ્રહોના વિકાસની પ્રારંભિક અવસ્થા."

આ શોધ એટલા માટે પણ રોમાંચક છે કારણ કે અત્યાર સુધી શોધાયેલા લગભગ 6000 એક્સોપ્લેનેટ્સમાંથી મોટાભાગનાને પરોક્ષ પદ્ધતિઓથી શોધવામાં આવ્યા હતા. સીધા કોઈ એક્સોપ્લેનેટને જોવું અત્યંત મુશ્કેલ હોય છે, કારણ કે તે પોતાના તારાની સરખામણીમાં ખૂબ જ ઝાંખો હોય છે અને તારાની ખૂબ નજીક હોય છે.

અશક્યને કેવી રીતે શક્ય બનાવ્યું?
લાગ્રાંજ અને તેમની ટીમે એક ખાસ ટેલિસ્કોપિક એટેચમેન્ટ વિકસાવ્યું, જે સૂર્યગ્રહણ જેવી સ્થિતિ બનાવે છે. આનાથી તારાના પ્રકાશને છુપાવીને તેના નજીકના ગ્રહને સ્પષ્ટ રીતે જોઈ શકાય છે. આ ટેકનિકથી તેમણે TWA 7 તારાને તેના ધ્રુવ પરથી જોયો, જેનાથી આખી ડિસ્ક ઉપરથી સ્પષ્ટ દેખાઈ.

તસવીરોમાં આ તારાની આસપાસ ત્રણ ગોળાકાર રિંગ્સ જોવા મળી, જે પહેલા માત્ર કલ્પનામાં જ માનવામાં આવતી હતી. પરંતુ આ વખતે વૈજ્ઞાનિકોને એક વાસ્તવિક ગ્રહ દેખાયો, જે આ રિંગ્સમાંથી પસાર થતો એક તેજસ્વી બિંદુ તરીકે સામે આવ્યો.

ભવિષ્યની સંભાવનાઓ: જીવનની શોધ!
TWA 7 b એક ગેસ જાયન્ટ છે, બરાબર શનિની જેમ. તે પોતાના તારાથી પૃથ્વી-સૂર્યના અંતર કરતાં 50 ગણો વધુ દૂર છે અને તેની એક પરિક્રમા પૂરી કરવામાં સેંકડો વર્ષો લાગે છે. આ શોધ માત્ર આ ગ્રહ પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ તે એક સંકેત છે કે વૈજ્ઞાનિકો હવે આપણી આકાશગંગાના વધુ ગ્રહોને સીધા જોઈ શકશે. આનાથી નવા ગ્રહોની ઓળખ થશે એટલું જ નહીં, પરંતુ ગ્રહોના બનવાની પ્રક્રિયા, તેમની સંરચના અને જીવનની સંભાવનાઓ ને સમજવામાં પણ મદદ મળશે.