ભારતમાં ઘર ખરીદવું એ ઘણા લોકો માટે જીવનભરનું સપનું હોય છે, જેમાં તેઓ પોતાની જીવનભરની કમાણી લગાવી દે છે. જોકે, પૂરતી જાણકારીના અભાવે ઘણીવાર ખરીદદારો બિલ્ડરના છૂપા દાવપેચમાં ફસાઈ જાય છે અને સપનાનું ઘર તેમના માટે એક દુઃસ્વપ્ન બની જાય છે. બિલ્ડર દ્વારા થતી છેતરપિંડીનું મૂળ ઘણીવાર બિલ્ડર અને ખરીદનાર વચ્ચેના કરાર (એગ્રીમેન્ટ) માં છુપાયેલું હોય છે. આ એગ્રીમેન્ટ પર સહી કરતા પહેલા, નીચેના ત્રણ મહત્વપૂર્ણ શબ્દોને ધ્યાનથી સમજવા ખૂબ જ જરૂરી છે:

૧. કાર્પેટ એરિયા (Carpet Area)

કાર્પેટ એરિયા એ તમારા ફ્લેટની અંદરની તે જગ્યા છે, જેનો તમે ખરેખર ઉપયોગ કરો છો. આમાં ઘરની અંદરની દીવાલોની જાડાઈ શામેલ નથી. રિયલ એસ્ટેટ (રેગ્યુલેશન એન્ડ ડેવલપમેન્ટ) એક્ટ, ૨૦૧૬ (RERA) ના કાયદા મુજબ, બિલ્ડર ફક્ત કાર્પેટ એરિયાના આધારે જ ફ્લેટ વેચી શકે છે અને તેની કિંમત પણ કાર્પેટ એરિયાના આધારે જ લેવી જોઈએ.

૨. સુપર બિલ્ટ-અપ એરિયા (Super Built-up Area)

સુપર બિલ્ટ-અપ એરિયા એ કાર્પેટ એરિયા ઉપરાંતની જગ્યા હોય છે. આમાં દીવાલોની જાડાઈ, કોમન એરિયા, બાલ્કની, લિફ્ટ, જીમ, ગાર્ડન હાઉસ અને અન્ય સાર્વજનિક સુવિધાઓનો પણ સમાવેશ થાય છે. બિલ્ડરો ઘણીવાર સુપર બિલ્ટ-અપ એરિયાને 'સેલેબલ એરિયા' (વેચી શકાય તેવો વિસ્તાર) તરીકે જણાવીને ફ્લેટ વેચે છે.

૩. લોડિંગ ફેક્ટર (Loading Factor)

લોડિંગ ફેક્ટર એ કાર્પેટ એરિયા અને સુપર બિલ્ટ-અપ એરિયા વચ્ચેનો તફાવત દર્શાવે છે. એટલે કે, લોડિંગ ફેક્ટર એ કાર્પેટ એરિયા પર બિલ્ટ-અપ એરિયાના ઉમેરાયેલા પ્રમાણને દર્શાવે છે.

બિલ્ડરનો 'અસલી ખેલ' અને RERA કાયદો

બિલ્ડરોનો મુખ્ય 'ખેલ' એ હોય છે કે તેઓ સુપર બિલ્ટ-અપ એરિયાને વેચાણપાત્ર વિસ્તાર તરીકે જણાવીને ફ્લેટ વેચે છે. આનાથી તમારા કાર્પેટ એરિયામાં ૨૫% થી ૪૦% સુધીનો ઘટાડો થઈ શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો તમે ૧૨૦૦ ચોરસ ફૂટના સુપર એરિયાના પૈસા ચૂકવો છો, તો તમને ખરેખર ફક્ત ૮૦૦ ચોરસ ફૂટની જ જગ્યા મળે છે.

RERA કાયદા મુજબ, બિલ્ડર ફક્ત કાર્પેટ એરિયાના આધારે જ ફ્લેટ વેચી શકે છે. તેથી, એગ્રીમેન્ટમાં કિંમત અને વિસ્તાર કાર્પેટ એરિયામાં જ લખેલા છે કે નહીં તેની ખાતરી કરવી અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ છે. જો બિલ્ડર બીજો કોઈ વિસ્તાર જણાવી રહ્યો હોય, તો તરત જ સાવધાન થઈ જવું જોઈએ. આ માહિતી તમને છેતરપિંડીથી બચવામાં અને તમારા સપનાનું ઘર સુરક્ષિત રીતે ખરીદવામાં મદદ કરશે.