નવી દિલ્હી : કેન્દ્રીય ઊર્જા અને શહેરી બાબતોના મંત્રી મનોહર લાલ ખટ્ટરે આજે એક મહત્વપૂર્ણ જાહેરાત કરતા જણાવ્યું હતું કે, ભારત હવે ઘરો, ઓફિસો અને વાહનોમાં નવા એર-કન્ડિશનર્સ (AC) માટે મહત્તમ અને લઘુત્તમ તાપમાનનું નિયમન કરવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે. આનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય બિનજરૂરી ઊર્જા વપરાશ ઘટાડવાનો છે. મંત્રીએ ૩૦ GWh બેટરી સ્ટોરેજ પ્રોજેક્ટ્સ માટે રૂ. ૫,૪૦૦ કરોડના વાયબિલિટી ગેપ ફંડ (VGF) સપોર્ટની પણ જાહેરાત કરી હતી.
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સરકારના ૧૧ વર્ષ પૂર્ણ થવા નિમિત્તે યોજાયેલી પત્રકાર પરિષદને સંબોધતા મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે, તમામ નવા એર-કન્ડિશનર્સ માટે લઘુત્તમ તાપમાન ૨૦ ડિગ્રી સેલ્સિયસ અને મહત્તમ ૨૮ ડિગ્રી સેલ્સિયસ નક્કી કરવા માટે વિચારણા ચાલી રહી છે.
ઊર્જા બચતનો તર્ક: AC તાપમાન ઘટાડવાથી ઊર્જા વપરાશમાં ૬% નો વધારો
કેન્દ્રીય ઊર્જા સચિવ પંકજ અગ્રવાલે આ નિર્ણય પાછળનો તર્ક સમજાવતા કહ્યું કે, દેશમાં હાલમાં ૧૦ કરોડ એર-કન્ડિશનર્સ (AC) કાર્યરત છે અને દર વર્ષે આ સંખ્યામાં લગભગ ૧.૫ કરોડ નવા AC ઉમેરાય છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, AC ના તાપમાનમાં માત્ર એક ડિગ્રીનો ઘટાડો કરવાથી ઊર્જા વપરાશમાં ૬% નો વધારો થાય છે. ખટ્ટરે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું કે, "નવા એર-કન્ડિશનર્સ ૨૦ ડિગ્રી સેલ્સિયસથી નીચે અને ૨૮ ડિગ્રી સેલ્સિયસથી ઉપર તાપમાન સેટ કરવાની મંજૂરી આપશે નહીં."
ઊર્જા સુરક્ષા અને ભવિષ્યની યોજનાઓ
આગળની યોજનાઓ વિશે ટિપ્પણી કરતા, મંત્રીએ કહ્યું કે કેન્દ્ર હાલમાં વાયબિલિટી ગેપ ફંડ (VGF) દ્વારા ૧૩.૨ GWh બેટરી એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ (BESS) ને સપોર્ટ કરી રહ્યું છે. આ ઉપરાંત, એક નવી રૂ. ૫,૪૦૦ કરોડની યોજનાનો હેતુ રૂ. ૩૩,૦૦૦ કરોડનું રોકાણ આકર્ષવાનો છે, જેથી ૨૦૨૮ સુધીમાં દેશની BESS જરૂરિયાત પૂરી કરી શકાય.
મોદી સરકારના ૧૧ વર્ષના શાસનની સિદ્ધિઓ પર પ્રકાશ પાડતા મંત્રીએ કહ્યું કે, ભારત ઊર્જા સરપ્લસ (વધારાની ઊર્જા) બનવાના માર્ગે છે. ખટ્ટરે જણાવ્યું કે, "૯ જૂને પીક પાવર ડિમાન્ડ ૨૪૧ GW (ગીગાવોટ) હતી. કોઈ ઉણપ નહોતી. અમે આ વર્ષે ૨૭૦ GW ની પીક પાવર ડિમાન્ડને પહોંચી વળવા માટે તૈયાર છીએ."
ભારતે ૨૦૨૪-૨૫ દરમિયાન ૩૪ GW ની અત્યાર સુધીની સૌથી વધુ ઉત્પાદન ક્ષમતા ઉમેરી છે, જેમાં નવીનીકરણીય ઊર્જાનો ફાળો ૨૯.૫ GW રહ્યો છે. દેશની કુલ સ્થાપિત ક્ષમતા હવે ૪૭૨.૫ GW પર પહોંચી ગઈ છે, જે ૨૦૧૪ માં ૨૪૯ GW હતી. આ નવા નિયમો અને રોકાણ દેશને ઊર્જા ક્ષેત્રે વધુ આત્મનિર્ભર અને ટકાઉ બનાવવામાં મદદ કરશે.