ન્યૂઝફર્સ્ટ, નવી દિલ્હી, 4 જૂન, 2025: ભારતમાં આગામી વસ્તીગણતરી, જેમાં પ્રથમ વખત જ્ઞાતિ આધારિત ગણતરીનો સમાવેશ કરવામાં આવશે, તે 1 એપ્રિલ, 2026 થી શરૂ થવા જઈ રહી છે. આ વસ્તીગણતરી માટે 1 માર્ચ, 2027 ને સંદર્ભ તારીખ તરીકે નિર્ધારિત કરવામાં આવી છે. આ મહત્ત્વપૂર્ણ પ્રક્રિયા બે તબક્કામાં હાથ ધરવામાં આવશે: લદ્દાખ, જમ્મુ-કાશ્મીર, હિમાચલ પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડ જેવા ઊંચાઈવાળા અને ઠંડા પ્રદેશોમાં વસ્તીગણતરી 1 ઓક્ટોબર, 2026 થી શરૂ થશે, જ્યારે અન્ય રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં 1 એપ્રિલ, 2026 થી. આ વસ્તીગણતરીના સુધારેલા પ્રશ્નાવલીમાં 'જ્ઞાતિ' ને એક અલગ ક્ષેત્ર તરીકે ઉમેરવામાં આવશે, જે સમાજના વિવિધ સ્તરો વિશે વધુ વિગતવાર ડેટા પૂરો પાડશે.
2030 પછી ભારતીય રાજકારણમાં મોટા ફેરફારોની અપેક્ષા:
વસ્તીગણતરીના સંપૂર્ણ પરિણામો લગભગ ત્રણ વર્ષમાં, એટલે કે 2030 ની આસપાસ, પ્રકાશિત થવાની ધારણા છે. આ આંકડાઓ ભારતના રાજકીય અને સામાજિક લેન્ડસ્કેપ પર દૂરગામી અસરો કરી શકે છે. વસ્તીગણતરીના ડેટાના આધારે સંસદીય મતવિસ્તારોનું સીમાંકન (Delimitation) 2030 પછી અમલમાં મૂકવામાં આવી શકે છે, જે લોકસભા અને વિધાનસભા બેઠકોની સંખ્યા અને ભૌગોલિક સીમાઓમાં ફેરફાર લાવી શકે છે. આ ઉપરાંત, લાંબા સમયથી પ્રતીક્ષિત 'મહિલા આરક્ષણ' બિલનો અમલ અને 'એક રાષ્ટ્ર એક ચૂંટણી' (One Nation One Election) જેવી મહત્ત્વપૂર્ણ અને પરિવર્તનકારી નીતિઓ પણ 2030 પછી લાગુ થવાની સંભાવના છે. જોકે, આ અંગેની સત્તાવાર વિગતો અને અમલીકરણની સમયરેખા હજુ સરકાર દ્વારા જાહેર થવાની બાકી છે. આ ઘટનાક્રમ ભારતના ભવિષ્યના રાજકીય અને સામાજિક માળખાને ઘડવામાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવશે.