ઢાકા: બાંગ્લાદેશના ઈતિહાસમાં પ્રથમ વખત, આંતરરાષ્ટ્રીય ગુનાઓની ટ્રિબ્યુનલ (આઈસીટી-બીડી) આજે રવિવારે પૂર્વ વડાપ્રધાન શેખ હસીના વિરુદ્ધની યુદ્ધ અપરાધની સુનાવણીનું જીવંત પ્રસારણ કરવા જઈ રહી છે. આ સુનાવણી રાજ્યની બાંગ્લાદેશ ટેલિવિઝન (બીટીવી) દ્વારા સવારે ૯:૩૦ વાગ્યાથી પ્રસારિત કરવાનું શરૂ થઈ રહેલ છે. અગાઉ શેખ હસીના વિરુદ્ધની કોર્ટ કાર્યવાહીમાં ફોટોગ્રાફી કે ટેલિકાસ્ટ પર પ્રતિબંધ હતો, પરંતુ આજનો નિર્ણય એક નવો ઈતિહાસ રચવા જઈ રહ્યો છે.

શેખ હસીનાની અવામી લીગ સરકાર ગત વર્ષે ૫ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૪ના રોજ વિદ્યાર્થીઓના આંદોલન દ્વારા સત્તા પરથી હટાવવામાં આવી હતી. આ આંદોલનનું નેતૃત્વ ‘સ્ટુડન્ટ્સ એગેન્સ્ટ ડિસ્ક્રિમિનેશન’ (એસએડી) નામના પ્લેટફોર્મે કર્યું હતું. આ પછી, ૮ ઓગસ્ટે મુહમ્મદ યુનુસે વચગાળાની સરકારના મુખ્ય સલાહકાર તરીકે સત્તા સંભાળી હતી.

આરોપો અને સુનાવણીની વિગતો
આઈસીટી-બીડીના ત્રણ ન્યાયાધીશોની બેન્ચે ૧૮ ફેબ્રુઆરીએ શેખ હસીના વિરુદ્ધની તપાસ એપ્રિલ સુધીમાં પૂર્ણ કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો. આજે ટ્રિબ્યુનલમાં જુલાઈ-ઓગસ્ટ ૨૦૨૪ના દેશ વ્યાપી જુવાળ દરમિયાન થયેલા માનવતા વિરુદ્ધના ગુનાઓના કેસમાં શેખ હસીના વિરુદ્ધ ઔપચારિક આરોપો રજૂ કરવામાં આવશે. આ કેસમાં તેમને મૃત્યુદંડની સજા થઈ શકે છે.

આઈસીટી-બીડીના પ્રોસિક્યુટર ગાઝી એમએચ તમીમે જણાવ્યું કે, “આજે આખું રાષ્ટ્ર શેખ હસીના અને અવામી લીગના પ્રભાવશાળી નેતાઓ વિરુદ્ધ ઔપચારિક આરોપો રજૂ થતા જોશે. આ પ્રસારણ ન્યાયિક પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા સુનિશ્ચિત કરશે.” આ ઉપરાંત, ટ્રિબ્યુનલ ભૂતપૂર્વ ગૃહમંત્રી અસદુઝ્ઝમાન ખાન કમાલ અને ભૂતપૂર્વ પોલીસ વડા ચૌધરી અબ્દુલ્લા અલ-મામુન વિરુદ્ધના આરોપોની પણ સુનાવણી કરશે, જેઓ હાલ જેલમાં છે.

ઐતિહાસિક પૃષ્ઠભૂમિ
આઈસીટી-બીડીની સ્થાપના મૂળરૂપે ૧૯૭૧ના બાંગ્લાદેશ મુક્તિ યુદ્ધ દરમિયાન પાકિસ્તાની સેનાના સહયોગીઓની સુનાવણી માટે કરવામાં આવી હતી. આ ટ્રિબ્યુનલે બાંગ્લાદેશ જમાત-એ-ઈસ્લામીના છ ટોચના નેતાઓ અને ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાન ખાલેદા ઝિયાની બાંગ્લાદેશ નેશનાલિસ્ટ પાર્ટી (બીએનપી)ના એક નેતાને દોષી ઠેરવી ફાંસીની સજા આપી હતી.

શેખ હસીના સામેની કાર્યવાહી
આઈસીટી-બીડીએ શેખ હસીના વિરુદ્ધ અગાઉ ધરપકડ વોરંટ જારી કર્યું હતું, અને વચગાળાની સરકારે તેમના ભારતથી પ્રત્યર્પણ માટે રાજદ્વારી નોંધ મોકલી હતી. ભારતે આ નોંધની પ્રાપ્તિની પુષ્ટિ કરી છે, પરંતુ હજુ સુધી કોઈ ટિપ્પણી કરી નથી.

જુલાઈ-ઓગસ્ટ ૨૦૨૪ની હિંસા દરમિયાન, સેંકડો લોકો, જેમાં વિદ્યાર્થીઓ અને પોલીસકર્મીઓનો સમાવેશ થાય છે, માર્યા ગયા હતા. સંયુક્ત રાષ્ટ્રના માનવ અધિકાર કાર્યાલયના અહેવાલ મુજબ, ૧૫ જુલાઈથી ૧૫ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૪ દરમિયાન આશરે ૧,૪૦૦ લોકો માર્યા ગયા હતા.

ડિજિટલ મીડિયા અપડેટ્સ
ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ પરથી મળેલી માહિતી મુજબ, બાંગ્લાદેશના ઘણા નાગરિકો અને આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય આ સુનાવણીને નજીકથી જોઈ રહ્યા છે. એક્સ પરની ચર્ચાઓમાં ઘણા યુઝર્સે આ પ્રસારણને ન્યાય પ્રક્રિયામાં મહત્વનું પગલું ગણાવ્યું છે, જ્યારે કેટલાકે શેખ હસીનાના પ્રત્યર્પણ અંગે ભારતના વલણ પર પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા છે.

આ સુનાવણી બાંગ્લાદેશના ન્યાયતંત્ર અને રાજકીય ઈતિહાસમાં એક મહત્વનો ટર્નિંગ પોઈન્ટ માનવામાં આવે છે.