1 મે 2025: ૫ જાન્યુઆરીના અકસ્માત પછી જમીન સાથે જોડાયેલું ધ્રુવ હવે ફરીથી આકાશને સ્પર્શવા માટે તૈયાર છે. હિન્દુસ્તાન એરોનોટિક્સ લિમિટેડ (HAL) દ્વારા ઉત્પાદિત એડવાન્સ્ડ લાઇટ હેલિકોપ્ટર 'ધ્રુવ' ના આર્મી અને એરફોર્સ વર્ઝનને ચાર મહિનાની સમીક્ષા અને તકનીકી સુધારાઓ પછી ફરી એકવાર ઉડાન ભરવાની પરવાનગી મળી છે. આ નિર્ણય ખામી તપાસ સમિતિની ભલામણો પર લેવામાં આવ્યો છે. જે ભારતની સ્વદેશી સંરક્ષણ શક્તિ અને સિસ્ટમની જવાબદારીનું એક ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.

ચાર મહિનાના પ્રતિબંધ પછી આર્મી અને એરફોર્સ માટે ALH ધ્રુવ હેલિકોપ્ટરને ફરીથી મંજૂરી આપવી એ ભારતની સ્વદેશી સંરક્ષણ ક્ષમતાઓ માટે એક મોટી સિદ્ધિ છે. ૫ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૫ ના અકસ્માત પછી શરૂ થયેલી તપાસ અને સુધારણા પ્રક્રિયાએ હેલિકોપ્ટરની સલામતી અને વિશ્વસનીયતાને સુનિશ્ચિત કરી છે.

ચાર મહિનાના પ્રતિબંધ પછી ફરીથી ઉડાન ભરશે

હિન્દુસ્તાન એરોનોટિક્સ લિમિટેડ (HAL) દ્વારા ઉત્પાદિત એડવાન્સ્ડ લાઇટ હેલિકોપ્ટર (ALH) ધ્રુવના આર્મી અને એરફોર્સ વેરિઅન્ટ્સને ચાર મહિનાના પ્રતિબંધ પછી ફરીથી સંચાલન કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આ નિર્ણય ડિફેક્ટ ઇન્વેસ્ટિગેશન (DI) કમિટીની ભલામણોના આધારે લેવામાં આવ્યો છે, જેણે હેલિકોપ્ટરની ટેકનિકલ ખામીઓની સમીક્ષા કરી હતી.

છેલ્લા ચાર મહિનામાં, આર્મી, એરફોર્સ અને કોસ્ટ ગાર્ડના ધ્રુવ હેલિકોપ્ટરનું સંચાલન સંપૂર્ણપણે બંધ કરવામાં આવ્યું હતું. આ સમય દરમિયાન HAL અને સશસ્ત્ર દળોએ સાથે મળીને ટેકનિકલ સમસ્યાઓનું વિશ્લેષણ કર્યું અને સુધારાત્મક પગલાં અમલમાં મૂક્યા. 11 એપ્રિલ, 2025 ના રોજ જારી કરાયેલ સ્પષ્ટતામાં, HAL એ કહ્યું હતું કે તપાસ પ્રક્રિયા અંતિમ તબક્કામાં છે, અને ટૂંક સમયમાં કામગીરી શરૂ કરવાની યોજના બનાવવામાં આવશે.

મંજૂરી અને કામગીરીની યોજના

ડિફેક્ટ ઇન્વેસ્ટિગેશન કમિટીની ભલામણોના આધારે, આર્મી અને એરફોર્સના ALH ધ્રુવ હેલિકોપ્ટરને ફરીથી ઉડાન ભરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે. સશસ્ત્ર દળો અને HAL વચ્ચે સમય-મર્યાદા યોજના પર સંમતિ સાધવામાં આવી છે, જેના હેઠળ હેલિકોપ્ટર તબક્કાવાર રીતે કાર્યરત થશે. આ યોજનામાં નીચેના મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે.

કયા ટેકનિકલ સુધારા કરવામાં આવ્યા હતા?

સમિતિએ હેલિકોપ્ટરમાં ડિઝાઇન અને જાળવણી સંબંધિત કેટલીક ખામીઓ શોધી કાઢી હતી, જેને HAL એ સુધારી છે. આમાં રોટર સિસ્ટમ્સ, એન્જિન પ્રદર્શન અને એવિઓનિક્સ સંબંધિત સુધારાઓનો સમાવેશ થાય છે. પાઇલટ તાલીમ: કામગીરી શરૂ કરતા પહેલા પાઇલટ્સને નવા સલામતી પ્રોટોકોલ અને અદ્યતન સિસ્ટમ્સ પર તાલીમ આપવામાં આવશે.

રૂ. 110 કરોડનો ખર્ચ

તમને જણાવી દઈએ કે ધ્રુવ Mk-1, પ્રથમ ALH સંસ્કરણ, સેનાને 45-50 કરોડ રૂપિયામાં વેચવામાં આવ્યું હતું, જ્યારે દરેક ધ્રુવ Mk-3, જેમાં ગ્લાસ કોકપીટ અને એન્ટી-વાઇબ્રેશન ડેમ્પર્સનો સમાવેશ થાય છે, તેની કિંમત રૂ. 70 કરોડ છે. મેરીટાઇમ રોલ ફિટમેન્ટ દરેક ધ્રુવ MR ની કિંમતમાં વધારાના રૂ. 40 કરોડનો ઉમેરો કરે છે, જે કુલ ખર્ચ લગભગ રૂ. 110 કરોડ કરે છે.