નવી દિલ્હી: ભારતમાં ઇઝરાયલના રાજદૂત રુવેન અઝારે જણાવ્યું છે કે જમ્મુ અને કાશ્મીરના પહેલગામમાં થયેલો આતંકવાદી હુમલો, જેમાં 26 નાગરિકો માર્યા ગયા હતા, તે ગયા વર્ષે ઇઝરાયલમાં હમાસ દ્વારા કરવામાં આવેલા હત્યાકાંડ જેવો જ છે. તેમણે આતંકવાદી સંગઠનો વચ્ચે વધી રહેલા સહયોગ અંગે ચેતવણી આપી હતી.
અઝારે પીટીઆઈને જણાવ્યું હતું કે, "પહેલગામ હુમલા અને 7 ઓક્ટોબર [2023] ના રોજ ઇઝરાયલમાં જે થયું તેની વચ્ચે સમાનતાઓ છે. પહેલગામમાં નિર્દોષ પ્રવાસીઓ તેમની રજાઓનો આનંદ માણી રહ્યા હતા, જ્યારે ઇઝરાયલમાં લોકો એક મ્યુઝિક ફેસ્ટિવલમાં ઉજવણી કરી રહ્યા હતા." તે હુમલામાં લગભગ 1,200 ઇઝરાયલીઓ માર્યા ગયા હતા, જેના કારણે ગાઝામાં ઇઝરાયલનું લાંબુ અને ચાલી રહેલું યુદ્ધ શરૂ થયું હતું.
અઝારે ચેતવણી આપી હતી કે વૈશ્વિક આતંકવાદી સંગઠનો હવે વધુ નજીકથી સહયોગ કરી રહ્યા છે. એનડીટીવી સાથે વાત કરતા તેમણે કહ્યું હતું કે, "આતંકવાદીઓ તમામ સ્તરે સહયોગ કરી રહ્યા છે અને એકબીજાની નકલ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. મને ખાતરી છે કે ગુપ્તચર એજન્સીઓ તેમને હરાવવા માટે સાથે મળીને કામ કરી રહી છે."
પીઓકેમાં હમાસના પ્રતિનિધિમંડળની મુલાકાતથી ખતરાની ઘંટડી
TOIના એક અહેવાલ અનુસાર, તપાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે પહેલગામ હુમલાના બે મહિના પહેલાં, હમાસના વરિષ્ઠ નેતાઓએ પીઓકેની મુલાકાત લીધી હતી અને એક જાહેર સભામાં ભાગ લીધો હતો. ભારતીય ગુપ્તચર અહેવાલોમાં પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો છે કે હમાસના પ્રવક્તા ખાલિદ કદ્દૌમી અને નાજી ઝહીર, તેમજ નેતાઓ મુફ્તી આઝમ અને બિલાલ અલસલ્લાતે 5 ફેબ્રુઆરી, 2025 ના રોજ રાવલકોટમાં એક રેલીમાં હાજરી આપી હતી.
'કાશ્મીર સોલિડેરિટી એન્ડ હમાસ ઓપરેશન અલ અક્સા ફ્લડ' શીર્ષકવાળી આ રેલીમાં લગભગ 100 જેટલા વિદેશી આતંકવાદીઓએ હાજરી આપી હોવાનું નોંધાયું છે. કદ્દૌમી અને અન્ય લોકોએ આ સભાને સંબોધિત કરી હતી, જે પાકિસ્તાનના વાર્ષિક 'કાશ્મીર સોલિડેરિટી ડે' સાથે સુસંગત હતી.
Moneycontrol.com દ્વારા અહેવાલ કરાયેલી આ ઘટનાની તસવીરો અને ફૂટેજમાં હમાસના નેતાઓ પાકિસ્તાન, પેલેસ્ટાઇન અને હમાસના ધ્વજથી સુશોભિત શોલ ઓઢેલા જોવા મળ્યા હતા. આ એક અભૂતપૂર્વ ક્ષણ હતી: પેલેસ્ટિનિયન આતંકવાદી નેતાઓની પીઓકેની આ પ્રથમ જાણીતી મુલાકાત હતી.
ભારતીય સુરક્ષા અધિકારીઓ આ સભાને કાશ્મીરમાં પાકિસ્તાનના જેહાદી અભિયાનને ઇઝરાયલ સામે હમાસના સંઘર્ષ સાથે જોડવાના ઇરાદાપૂર્વકના પગલા તરીકે જુએ છે, જેમાં બંનેને "કબજા સામેનો પ્રતિકાર" તરીકે રજૂ કરવામાં આવે છે.
પાકિસ્તાનમાં હમાસની વધતી જતી હાજરી
રાવલકોટમાં આ ઘટના કોઈ એકલદોકલ બનાવ નહોતો. હમાસના પ્રતિનિધિઓએ પાછલા વર્ષમાં, ખાસ કરીને ઓક્ટોબર 2023 માં ઇઝરાયલ પરના તેમના હુમલા પછી, પાકિસ્તાનની ઘણી વખત મુલાકાત લીધી છે.
હમાસની એક ટીમે તાજેતરમાં બહાવલપુરમાં જૈશ-એ-મોહમ્મદના મુખ્યાલયની મુલાકાત લીધી હતી, જ્યાં તેમણે આર્મી ચીફ અસિમ મુનીર દ્વારા ઉદ્ઘાટન કરાયેલ પાકિસ્તાની આર્મીની સુવિધાનું પણ નિરીક્ષણ કર્યું હતું. આ સુવિધા રાજસ્થાનની નજીક આવેલી છે અને પાકિસ્તાનના સૈન્ય માટે વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ છે.
જાન્યુઆરી 2024 માં અન્ય એક ઘટનામાં, હમાસના પ્રવક્તા કદ્દૌમીને પાકિસ્તાનની સંસદને સંબોધિત કરવા આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું હતું. સત્ર દરમિયાન, એક પાકિસ્તાની સાંસદે દાવો કર્યો હતો કે ભારત-મધ્ય પૂર્વ-યુરોપ આર્થિક કોરિડોર (IMEC) ચીનના બેલ્ટ એન્ડ રોડ ઇનિશિએટિવનો સામનો કરવા માટેનો હતો અને જાહેર કર્યું હતું કે, "તે યોજના હવે ગાઝાના કાટમાળ નીચે દટાઈ ગઈ છે."
એક સુરક્ષા સૂત્રએ TOIને જણાવ્યું હતું કે હમાસના નેતાઓએ કરાચીમાં 'અલ-અક્સા મિલિયન માર્ચ'નું પણ આયોજન કર્યું હતું, જેમાં કદ્દૌમીએ ઇઝરાયલ સાથેના યુદ્ધવિરામ કરાર હેઠળ મુક્ત કરાયેલા 15 પેલેસ્ટિનિયન કેદીઓને આશ્રય આપવા બદલ પાકિસ્તાનને "મોટો ભાઈ" તરીકે વખાણ્યું હતું.
ભારતના દબાણ વચ્ચે પીઓકે માટે પાકિસ્તાનની નિરાશા
હમાસની આ મુલાકાતોનો સમય પીઓકેમાં વધતી જતી પાકિસ્તાની રાજકીય અને લશ્કરી પ્રવૃત્તિ સાથે સુસંગત છે.
રાવલકોટ રેલીના એક દિવસ પહેલાં, વડા પ્રધાન શેહબાઝ શરીફ અને આર્મી ચીફ અસિમ મુનીરે મુઝફ્ફરાબાદની દુર્લભ સંયુક્ત મુલાકાત લીધી હતી, જે કાશ્મીર સોલિડેરિટી ડેની પરંપરાગત નીચી કક્ષાની ઉજવણીથી અલગ હતી.
વિશ્લેષકો આ તાકીદને કલમ 370 હેઠળ જમ્મુ અને કાશ્મીરના વિશેષ દરજ્જાને રદ કર્યા પછી પીઓકે પર ભારતના વધતા દાવાઓ સાથે જોડે છે. સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહે ગયા વર્ષે કહ્યું હતું કે પીઓકે નિયંત્રણ રેખાની આજુબાજુ થઈ રહેલા વિકાસને જોયા પછી "પોતે જ" ભારત સાથે જોડાવા માંગશે.
લંડનમાં ચેટહામ હાઉસ ખાતે બોલતા વિદેશ પ્રધાન એસ જયશંકરે આ સંદેશને વધુ મજબૂત બનાવ્યો હતો. તેમણે કહ્યું હતું કે, "જુઓ, કાશ્મીરમાં, અમે ખરેખર મોટા ભાગની સમસ્યા હલ કરવામાં સારું કામ કર્યું છે. મને લાગે છે કે કલમ 370 હટાવવી એ પહેલું પગલું હતું. પછી, કાશ્મીરમાં વૃદ્ધિ, આર્થિક પ્રવૃત્તિ અને સામાજિક ન્યાય પુનઃસ્થાપિત કરવો એ બીજું પગલું હતું. ખૂબ ઊંચા મતદાન સાથે ચૂંટણીઓ યોજવી એ ત્રીજું પગલું હતું."
તેમણે ઉમેર્યું હતું કે, "મને લાગે છે કે જે ભાગની અમે રાહ જોઈ રહ્યા છીએ તે કાશ્મીરનો ચોરાયેલો ભાગ છે, જે ગેરકાયદેસર પાકિસ્તાની કબજા હેઠળ છે. એકવાર તે થઈ જાય, તો હું તમને ખાતરી આપું છું - કાશ્મીરની સમસ્યા હલ થઈ જશે."
ઇઝરાયલ હમાસને આતંકવાદી સંગઠન જાહેર કરવા ભારત પર દબાણ કરી રહ્યું છે
હમાસના નેતાઓની પીઓકેની મુલાકાત જાહેર થયા બાદ, ઇઝરાયલે ફરી એકવાર ભારતને હમાસને સત્તાવાર રીતે આતંકવાદી સંગઠન તરીકે વર્ગીકૃત કરવા વિનંતી કરી છે.
જ્યારે ભારતે 7 ઓક્ટોબરના હુમલાઓની નિંદા કરી હતી અને આતંકવાદ સામે ઇઝરાયલ સાથે મજબૂત એકતા વ્યક્ત કરી હતી, તેમ છતાં તેણે ગેરકાનૂની પ્રવૃત્તિઓ (નિવારણ) અધિનિયમ હેઠળ હમાસ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો નથી. ભારત પેલેસ્ટાઇન સાથે રાજદ્વારી સંબંધો જાળવી રાખે છે અને બે-રાજ્ય ઉકેલ માટે પોતાનું સમર્થન પુનરાવર્તિત કરે છે.
તેનાથી વિપરીત, ઇઝરાયલે 2008ના મુંબઈ હુમલામાં તેની ભૂમિકા માટે પાકિસ્તાન સ્થિત લશ્કર-એ-તૈયબા (LeT) પર 2023માં પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. તે સમયે ભારતમાં ઇઝરાયલના રાજદૂત નાઓર ગિલોને આશા વ્યક્ત કરી હતી કે નવી દિલ્હી ટૂંક સમયમાં હમાસને આતંકવાદી સંગઠન તરીકે જાહેર કરશે, અને ખુલાસો કર્યો હતો કે હમાસની પ્રવૃત્તિઓ અંગેની ગુપ્ત માહિતી મોદી સરકાર સાથે શેર કરવામાં આવી છે.
જ્યારે સંસદમાં હમાસ વિશે પૂછવામાં આવ્યું ત્યારે, ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે જવાબ આપ્યો હતો કે આતંકવાદ કાયદા હેઠળ કોઈપણ સંગઠનને નિયુક્ત કરવાનો નિર્ણય અધિનિયમની જોગવાઈઓ અનુસાર સંબંધિત સરકારી વિભાગો દ્વારા લેવામાં આવે છે.